"Рубрик деч посна", 2014 ий, Пургыж тылзын 14-ше кечыже

Офицер лӱмым кӱшнӧ кучыман

Статьян авторжо Ирина Степанова

Кажне йоча ончыклык илышыште могай профессийым ойырен налаш шуко шонкала. Мыят изием годым кӧ гына лияш шонен омыл. Ончыч туныктышо лиям манын ойленам, но йӱдшӧ-кечыже тетрадьым тергыше, уроклан планым возышо авамын пашажым ужын, вес профессийым ойырен налам манме шонымаш чӱчкыдынрак вуйыш толын.

Шонымашкем шуынам

Мый Волжский район Корамас кундемыште шочынам. Роша курык вуйыш кӱзен шогалын, йӧратыме вер-шӧрем ончаш нимучашдыме куан. Ты сӱрет шӱмыштем пуйто ала-могай изи тулым чӱктен, а Элнет эҥерын тамле вӱдшӧ чоныштем почеламут корнылам шочыкташ таратен. Газетыш тӱрлӧ заметкым, почеламутым возенам, районысо, республикысе да Россий кӱкшытыштӧ эртаралтше тӱрлӧ мероприятийыште уш-акылем тергенам. Тыгак изи годсек военный формо моткоч келшен, мыйынат тыгайым чийымем шуын. Латикымше классыште туннеммем годым ончылнем кок йолгорно лийын: военный специальностым налаш але журналист лияш. Вуй йыр шонкален, кугурак-влакын ой-каҥашыштым колыштын, журналист лияш манын, Марий кугыжаныш университетыш тунемаш пуренам да тудым йошкар диплом дене тунем пытаренам. Визымше курс гычак ГТРК-н Марий радиоштыжо йоча да самырык-влаклан передачым вӱденам. Лач тушеч мыйын паша корнем тӱҥалын.

Радиошто пашам ыштымем годым авам дене коктын Йошкар-Олаште Элкӧргӧ паша министерствым эртен кайымына годым авамлан каласышым: «Мый тыште пашам ышташ тӱҥалам». Тудо жаплан кузе тушко логалам, могай управлений тиде корпусышто верланен – нимом пален омыл. Иктаж тылзе эртымеке, йолташ ӱдырем дене мутланымына годым, тудо вневедомственный охране управленийыш общественность дене кылым кучышо специалист кӱлеш манын каласыш. Шуко шонкалыде, кадр пӧлкаште можым-кузежым умылен нальым. Погонанен пашаеҥ-влак чылажымат чаткан, жапыштыже ыштышаш улыт. Руш манмыла, «приказы не обсуждаются». Пашаште, еҥ-влак коклаште шкем кӱлеш семын кучен моштыман, шинчаончалтышат, шонкалымашат келгырак лийшаш. Но радио гычат кайымем шуын огыл. Тыге мый кок вере пашам ышташ тӱҥальым. Кажныже шке семынже оҥай. Вневедомственый охране управленийыште налме опытым радио пашаштае кучылтынам да мӧҥгешла.

Журналистым йол пукша манынн калык ойла. Чынжымак, верыште шинчен, увер ок шоч. Тыге командировкыш шуко коштынам. Шӱм пелашемат паша командировкышто вашлийынам. Радиом вуйлатыше В.А.Кольцов мыйым марий самырыктукымын III слетышкыжо командироватлыш. Слет тунам Курыкмарий районыш уло элна гыч весела, чолга марий ӱдыр-рвезе-влакым чумырен. Тушто ме Аксар пелашем дене палыме лийынна да вашла йӧратен шындышна. Тудо Моско оласе марий ӱдыр-рвезе-влакын представительышт семын толын. Жап эртымеке, сӱаным ыштышна. Тыге мый йӧратыме пашам, йолташ-влакым коден, Москошко илаш куснышым. Каласаш кӱлеш: элнан рӱдӧ олаже порын вашлие.

Москошто марий ӱдыр-рвезымат вучат

Пелашем Пожар ваштареш кучедалме кугыжаныш службысо тунемме рӱдерыште физический ямдылымаш да спорт кафедрыште  туныкта, капитан.  Мыят тышкак пашаш пурышым. Калыклан жапыштыже туткар нерген шижтарыме да пожар лӱдыкшыдымылык шотышто пӧлкаште ыштем. Тиде направлений журналистике денат кылдалтын. Айдеме эҥгекыш ынже логал манын, кузе да могай йӧн дене увертарыман? Азапыш логалшылан эн ончыч оперативный (писе) информаций кӱлеш: кушто полыш пункт-влак улыт, кушко куржман, мом ыштыман? Тунемме рӱдерыштына командно-штабной учений-влак чӱчкыдын эртаралтыт. Курсант, студент да офицер-влаклан интервьюм пуымо шотышто, чрезвычайный ситуаций годым калыклан могай уверым намиен шуктыман, кузе шкем микрофон ончылно кучыман – тиде да моло нергенат палдарен шогена.

Паша мыланем келша, шуко уым пален налам, тӱрлӧ конференцийыште уш-акылем пойдараш тыршем. Кеч-могай структурыштат шуко профессиональный термин уло. Садлан шуко специальный литературым, статья-влакым лудман. Кызыт лейтенант улам. Званийым пуымо кече – тачат шинчаончылнем. 2012 ий 25 декабрьыште академийын начальникше шке кабинетыштыже икымше гана званийым налше-влакым поген, кок шӱдырым вачыш пыштен, кидым кормыжтен саламлыш. Тыге мый у 2013 ий вашеш «Служу России и МЧС» клятве дене офицер радамыш вончышым.

Академийыште элнан тӱрлӧ кундемже гыч толшо самырык ӱдыр-рвезе, офицер-влак шинчымашым погат. Марий Эл гычат шукын улыт. Кугу таум каласаш кулеш академийыште шуко ий начальниклан пашам ыштыше, кызыт академийын почетан президентше генерал-полковник Иван Михайлович Тетеринлан. Тыште тунемше, пашам ыштыше-влаклан тудо сай пример да наставник.

Академийыште шинчымашым погышо курсант-влак моткоч кугу практикым налыт. Крымскыште, Тора эрвелыште вӱд ташлыме годым  туткар ваштареш марий рвезе-шамычат талын шогеныт. Тыгак чодыра пожарым йӧртымаштат марий рвезе-шамыч чулым улмыштым ончыктеныт. Нуно икымше курс гычак противопожарный службысо тӱрлӧ должностьышто практикым эртат. Тунемаш чыла условий уло. Курсант-влакым кугыжаныш пукша-йӱкта, чикта, илаш верым пуа. Тунемме верын «Авангард» кугу стадионжо уло, ола тӱрыштӧ «Нагорное» тунемме базе верланен.

Марий улмынам огына мондо

Академийыште тунемше курсант ден офицер-влак Москосо марий земляестве дене пеҥгыде кылым кучат. 2013 ий  9 майыште Москосо марий землячествыш ушнышо офицер-влак Калуга  областьысе Износки селаш Совет Ушем Герой, марий рвезе  Сергей Суворовын шӱгарышкыже вуйым саваш миеныт. Самырык-влак, марий дискотекыште палыме лийын, ваш мутланен, йолташ лийыт. Шочмо кундем деч тораште илыше марий калык ӧрдыж верыште ик еш семын илышаш, вет тидыже — эн кугу эҥертыш.

2014 ий январьыште Моско марий землячестве Афганистан гыч совет войскам лукмылан 25 ий темме кече вашеш И.М.Тетерин дене вашлиймашым эртарен. Тышке курсант, самырык офицер-влак шукын погыненыт. Иван Михайлович илышыште лийше событий нерген шуко каласкалыш. Тудын ваче шеҥгелныже ик сар гына веле огыл. 1986-88 ийлаште Афганистаныште служитлен. Службым тыгак  Москосо военный округышто, Германийыште, Туркестаныште, Россий МЧС-ын Рӱдӧ да Йӱдвел Кавказ региональный рӱдерлаштыже взвод командир гыч кугут начальник марте кушкын.  Шуко орден да медаль дене палемдалтын.

Таче военный профессийын престижше кажне кечын кушкеш. Офицер службышто веле огыл, кажне минутышто, кажне татыште эл верч шогаш ямде лийшаш. Кеч-могай ошкылым ыштыме деч ончыч шоналтыман: авам тыге ыштем гын мом манеш, ачамын ӱшанжым ом йомдаре, шочмо калыкем тидын деч вара пагалаш тӱҥалеш мо? Поро пашам ыштен, офицер лӱмым кӱшно кучыман.

Лейтенант Ольга Эльтемерова (Савинова)

Тунемаш ӱжыт

Алабугысо военный училище вуча!

Россий МВД-н Алабуга олаште верланыше суворовский военный училище 15 ияш деч изирак да 8 классым тунем пытарыше-влакым ты училищыш тунемаш ӱжаш. Йочан тазалыкшат сай лийшаш.

Тыште 3 ий тунемман. Тунем пытарыме деч вара выпускник-влаклан кыдалаш шинчымашым налме нерген аттестатым пуат.

Суворовец-влакым кугыжаныш онча. Стипендий (тылзеш 1000 теҥге) тӱлалтеш, илаш верым ойырат, кечеш ныл гана яра пукшат, вургемым пуат. Училищым пытарыше-влакым льгот почеш Российысе МВД вузлашке тунемаш налыт.

Алабугыш икшывыдам тунемаш колтынеда гын, Личный состав дене пашам ыштыше управленийыш тыгай адрес дене миен умылыман: Йошкар-Ола, Комсомольский урем, 114-ше пӧрт, 206-шо кабинет. Телефон: 68-33-37, 68-34-92. Тыгак шке районысо элкӧргӧ паша органыш мияш лиеш. Туштат можым-кузежым умылтарат.

Тунем да служитле!

Але марте вузышто тунемше студент-влак, дипломым кидыш налмеке, армийыш служитлаш миен толыныт. Но кызыт тидын шотышто илышыш у план шыҥдаралтеш. Тудо илышыш пурен шукта гын, студент-влак вузышто тунемме жапыштак военный подготовкым эртен кертыт. Тидлан военный академий, вуз-влак пелен лӱмын почмо военный рӱдерыште теорийым тунемыт, практикым воинский частьлаште, кӱшыл военный тунемме заведенийлаште, военный полигонлаште кум тылзе эртышаш улыт.

Кызыт лӱмын ямдылыме группо (тушко генерал да кӱшыл шинчымашым пуышо тунемме тӧнеж-влакын ректорышт, шанче министерствын специалистышт пурат)  тиде планым онча да шымла.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: