"Илыш йогын" рубрик, 2014 ий, Пургыж тылзын 14-ше кечыже

Сай качестван сатумак йодман

Статьян авторжо Алевтина Таныгина

Уда качестван сату логалын гын…
Роспотребнадзорын Марий Элысе управленийжын «шокшо линийышкыже» (8362) 550-000 №-ан телефон дене йыҥгыртыман але сайтышкыже пурен, онлайн полыш дене консультацийым налаш лиеш.
Уда качестван кочкыш ден промышленный сату шотышто йодыш дене кажне кечын манме гаяк кок-кум йыҥгыр управленийыш пура, еҥ-влакат толынак шогат. Кочкыш да промышленный сату-влакын качествышт куандарыше огыл. Специалист-влак палемдат: уда качестван да тазалыклан эҥгекым конден кертше сатум йӧрдымыш кажне ийын шукырак да шукырак луктыт. Теве 2013 ийыште ужалымаш гыч 919 партий кочшашлык йӧрварым, 2 тонн кочкышым, 997 партий промышленный сатум кораҥдыме. Шукыж годым сатун качествыжым пеҥгыдемдыше документ лийын огыл. Тыгак продукций кучылтмо срокшо лекше да ужалаш лукмо улмаш але кочкыш сатум кӱлеш семын аралыме огыл.
Теве ынде кокымшо ий ушкал ӱйын качествыж шотышто йодыш лектынак шога. Производитель-влак, шийвундым аныклаш манын, ушкал ӱйым кушкыл ӱй дене алмаштат да ужалымашке шулдо ак дене луктыт. Тыгай фальсифицированный ӱй республикышкына Воронеж, Самара, Ульяновск кундемла да Татарстан гыч кондымо лийын. Марий Элыште лукмо шӧр-торык, ӱй шотышто тыгай йодыш лектын огыл. Сандене шкенан дене лукмо кочкыш йӧрварым налаш тыршыман. Содыки мемнан дене эскерыме да тергыме инстанций-влак тӱткын пашам ыштат, шоям огыт колто.
А теве производствышто санитарный правилым шуктымаш южо вере окшакла. Сандене киндыште, тортышто да фасоватлыме сакырложаш пакетыште таракан але вес иктаж наста верештыт. Теве фотошко ончалаш гын, ош киндышкыже рӱдаҥ пытыше кадыр пудаже кузе логалеш? Кугу подышто руашым автомат машина луга, тунам иктаж-можо рончалтын, лугалтше руашыш пурен возын гын веле. Конешне, тыге ме, потребитель-влак, вуйнам аҥыртыл шонкален шинчышаш огынал. Тыгай экшыкан кочкыш сату але иктаж вес арвер логалын гын, Роспотребнадзорын Марий Элысе управленийышкыже наҥгайыман. А тушто чыла рашемдат: могай предприятий тыгай кочкышым луктеш да молан тудо тыге ыштылеш. Кажне ондалалтше еҥ чыным кычалаш тӱҥалеш гын, еҥ тазалык кӱшеш пояш тыршыше производитель-влак ала опкынланымыштым чарнат.
Тыште лудшо еҥын тыгай йодышыжо лектеш, очыни: «А Роспотребнадзоржо молан вара тыгай производитель-влакым огеш терге?» Тергат, но кум ийлан ик гана веле да тергаш мийыме деч кум кече ончыч предприниматель-влакым миена манын шижтарышаш. Тыге ышташ «О защите предпринимателей» 294-ше №-ан Федеральный закон шӱда. Ты «плановый проверке» манме производствым саемдаш, лукмо сатум кевытыш шот дене намиен шукташ да калыклан свежамак ужален шуктымо шотышто кугу лектышым огеш пу. Сандене кевытыште пужлышо, срок лекше сату чӱчкыдын вашлиялтеш. Тыгай экшыкым лач потребитель-влак кораҥден сеҥат: налме пужлышо сатум Роспотребнадзорыш наҥгаяш. Калык деч пурышо йодмаш почеш Роспотребнадзорын специалистше-влак терген кертыт. Тыгай тергымаш веле пайдам конда.
Шоналташ гын, еҥым ондален пойышо-влакым обществе шке кушта, уда качестван сатужым налеш, шийвундым пӧртылташ йодаш аптырана, вожылеш, кычалтыл коштмым сайлан огеш шотло. Тыге качестве нерген мондена…

Пижедылше чер ваштареш…
Роспотребнадзорын специалистше-влак прививкым ышташак темлат. Теве 2013 ий мучашлан 1296 ача-ава ньогаштлан прививкым ышташ тореш лийын. Нуно тӱҥ шотышто шке религийыштлан кӧра прививкым ышташ тореш улыт.
Тыште ик аван примержым каласаш шотлан толеш, шонем. Ик самырык ӱдырамаш азам ыштыме пӧртыштак шочшыжлан прививкым ыштыктен огыл. Мӧҥгӧ толмеке, азалан инфекций логалын, чот черланен. Ньога ден аваже эмлымверыште кужу жап киеныт. Эпидемиолог-влак ойлат: самырык ава икшывыжлан прививкым ыштыкта гын, азан тазалыкшылан тынар эҥгек огеш лий ыле. Кызыт, кокымшо икшывым ыштымек, вакцинылан тореш лийын огыл. Самырык ӱдырамашлан прививкын кӱлешлыкшым умылаш тынар нелылыкым эртыман улмаш. Интернетыште да моло СМИ-ште прививке нерген тӱрлӧ шоя уверлан ӱшаныман огыл, возаш чыла лиеш, но ВОЗ-ын экспертше-влак рашемденыт: пижедылше чер деч иммунопрофилактике деч эн пайдалым але муын огытыл.
Моло инфекцийым ончалаш гын, Роспотребнадзорын специалистше-влак 43 нозологический (nosos-чер) формым эскерат. Профилактикым сайын эртарымылан кӧра дизентерий, сальмонеллез, В гепатит, пудий боррелиоз, туберкулез, энтеробиоз, аскаридоз, лямблиоз да моло паразит да пижедылше чер-влакым чактарен кертме. 2013 ийыште дифтерий, краснуха, пудий вирусный энцефалит, эпидемический паротит да вакцинаций деч вара осложненийым иктымат регистрироватлыме огыл.
Республикыште тений ырлыган (корь) дене ныл еҥ черланен: коктын вес кундем гыч толшо лийыныт, а вес кокытшо шкенанак, но тӱрлӧ районышто черым руалтеныт. Санитарный врач-влакын тыршымыштлан кӧра инфекций шарлен огыл. Вет ырлыган дене черланымым 2004 ий гыч иктымат палемдыме огыл.
Тений эпидемиолог-влак шекланаш темлат: коля йӱштымуж чер шарлен кертме лӱдыкшӧ кугу. ГЛПС кажне кум ий гыч шарла, амалже – йошкар пасуголян шукеммыже да ик вер гыч весыш куснылмыжо.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: