"Финн-угор тӱня" рубрик, 2014 ий, Пургыж тылзын 17-ше кечыже

Старые Быги удмурт калык йӱла дене палымым ышта

Статьян авторжо Светлана Кушакова

Финн-угор калык-влакын самырыктукым ассоциацийышт 2013 ий мартыште «Культурные столицы  финно-угорского мира» проектым илышыш шыҥдараш палемден. Тӱвыран рӱдолаже  верч чыла финн-угор калык-влакын илыме ял, посёлко, села, моло верышт таҥасен кертыныт. Ӱмаште кеҥежым Финляндийыште эртыше XI конгресс годым кандаш участник гыч сеҥышым палемденыт. Тыге ик ий мучко Удмуртийысе Шарканский район Старые Быги ял финн-угор тӱнян тӱвыра рӱдыжӧ лӱмым нумалаш тӱҥалеш. А 28 январьыште  тышке  200 наре  уна толын,  ялыште «Быги —  финн-угор тӱнян тӱвыра рӱдыжӧ -2014» фестиваль почылтын. Марий кундем гыч «ВийАР» самырык-влак ушемын еҥже Е.Сиваев, марий тӱвыра рӱдерын «У муро» ушемже  гыч Е.Шабдарова  миен коштыныт. Фестиваль кузе эртыме нерген Екатерина Шабдарова каласкалыш. Тудо  Удмуртийысе фестивальыште сылне марий мурым мурен

-Быгы Кум шагат эрдене ялышке миен шуна. Старые Быги — 180 наре пӧртан ял. Тушто утларакше удмурт-влак илат, но руш-шамычат улыт. Кумда, волгыдо пӧртышкӧ удмурт ешышке илаш  пуртышт. Тидыже пеш сай, тыге удмурт тӱвырам,  йӱлам утларак пален налаш лиеш. Индеш шагатлан пайрем тӱҥале. Чыла унам Куно пумитан, куно карон удмурт йӱла почеш калык муро дене вашлийыч, «варсь» удмурт калык напиткым йӱаш темлышт. Уна-влаклан пӧрт форман кум капка гоч эртыман ыле: икымше капкам пызле укш-влак дене сӧрастарыме. Тиде капкам, укшыш тасмам кылден  эртыман, шкалан тыланымашым каласыман. Умбакыже тыгыде оҥгыр-влакан капка гоч кайыман. Воктенак еҥ шога, шке кид дене ыштыме пӧртым куча. Тушко тыгыде оксам пыштен кодыман да тазалыкым, пиалым шкалан тыланен, оҥгырым пералтен куржман.  Кумшо капкаште  кугурак оҥгыр да изи курчак-влак  кечат. Нуно суртышко поянлыкым да пиалым кондат. Уремыштак коҥга шога, туштак национальный кочкышым, табаньым, кӱэштыт, кочкын ончаш темлат. Вара чыланат келшымаш коверыш тасма-влакым  кылдышна. Тидыже, чынжымак, икте-весе коклаште келшымашым ылыжтыш, сай кумылым лукто. Вара ялым ончен савырнышна, школыш пурышна. Тудым чылт тоштерыш савыреныт. Мемнам удмурт ӱдырамашын сӧрастарыме арверже-влак дене палдарышт,  чиенат ончаш лиеш ыле. Удмурт калык кочкыш-влак дене темше ӱстел воктеч тамлен ончыде эртен каяш огеш лий. Йӱрым ӱжмӧ йӱлам удмурт да руш йылме дене модын ончыктышт. Йылмым ом умыло гынат, тудын ойыртемжым, марий  йылме дене икгайлыкшым шижым. Кумылан-влакым удмурт мурым мураш, кушташ, тӱрым тӱрлаш  туныктеныт. Пайремышке уло ял калык погынен, чыланат удмурт вургемым чиеныт, шке шочмо йылме дене сылнын кутырат.

Фестивальын тиде ик эн оҥай ужашыже лийын. Умбакыже  финн-угор калык-влакын коло утла коллективышт концертым ончыктен. Тудо концертым  Екатерина Шабдароват сӧрастарен. Вес кечын «йыргешке ӱстел» лийын. Тудо ялысе туризмым вияҥдыме темым тарватыме. Тиде йодышак ий мучко эше икмыняр гана ончалташ тӱҥалеш. Тылеч посна коло утла эше вес мероприятий эртаралтшаш, нунын кокла гыч иктыже -  финн-угор кухньо тӱнямбал фестиваль тений июльышто почылтшаш.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: