"Илыш йогын" рубрик, 2014 ий, Ӱярня тылзын 11-ше кечыже

Весела, чолга да поро

Статьян авторжо Анастасия Эманова

5 март марте Йошкар-Оласе «Эрвий» кинотеатрыште «Ял ӱмбалне мужыр йӱксӧ» фильмым ончыктеныт. Каласыман: ӱмаште июньышто у марий фильмын съемкыже эртен. Тудым Кужэҥер районышто войзеныт. Ты фильмыште ялысе илышым сайын почмо, тидыже чоным поснак чот вӱчка. Артист-влак шке мастарлыкыштым тичмаш ончыктеныт. Марий Элыште палыме артист-влак дене пырля самырык ӱдыр-рвезе-влакат модыныт. «Ял ӱмбалне мужыр йӱксӧ» фильмыште ик эн тӱҥ образым Марий кугыжаныш университетын студенткыже Людмила Федорова чоҥен.

"Ял ӱмбалне мужыр йӱксӧ" фильмыште Анян ролдьжым модшо Людмила ФедороваЛюда Параньга район Кугу Почиҥга ялыште шочын-кушкын. Изирак класслам тусо школышто тунемын, а 5 гыч 9 класс марте  — Кугу Пумарий кыдалаш школышто. Изинек мураш йӧрата. Школысо, клубысо кажне мероприятийыште усталыкшым ончыктен. Марий тӱвырам йӧратымыже ачаж деч, очыни, куснен. «Ешыштына ныл икшыве улына. Мый изиракше. Ачам ден авам изинек еҥым пагалаш туныктеныт. Авам Роза Владимировна — кызыт пенсийыште, ӱмыржӧ мучко верысе колхозышто тыршен. А ачам Евгений Михайлович мураш йӧратен, чаманыман, кызыт тудо уке. Тидланак кӧра ала шем чайым йӱаш йӧратымыжлан, тудым ялысе калык Чайковский манын. Мӧҥгӧ толмем годым пошкудо-влак ужыт да теве Чайковскийын ӱдыржӧ толеш манын ойлат. Тыгак кокайын, ачамын акажын, йӱкшӧ моткоч яндар. Муралта гын, могыр коваштылан вуж-ж чучеш», — ойла ӱдыр.

Л.Федорова шке илышыжым тӱвыра дене кылдаш шона. 9 классым тунем пытарымеке, И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыш тунемаш пурен. Тунемме пагытым порын шарналта. «Ятыр оҥай занятий лийын. Йӱкым парня, совла полшымыж дене чын лукташ  тунемынна. Мурымо годым вуем эре савем ыле. Икана туныктышем пырдыж воктеке шогалтен да мураш кӱштен. Кызыт вуем ом саве», — шыргыжал каласыш тудо.

Колледжым тунем пытарымеке, Людмила Марий кугыжаныш университетыш тунемаш пурен. «Национальный культур да межкультурный коммуникаций институтысо 4-ше курсын студенткыже улам, этнокультуролог лияш ямдылалтам. Студент илыш весела. Икымше курсышто тунемаш тӱҥалынам веле, сентябрьыште «Финно-угорский триптих» караванный выставке эртаралтын. Тушто моло ӱдыр дене пырля тӱрлӧ калыкын национальный вургемжым ончыктымаште лийынам. Мый мордва калыкын тувыржым чиенам ыле. Тыгак кок ий ончыч «Финн-Угрийын  студентке миссше» конкурсышто участвоватленам. Тушто «Вице-мисс» лӱм дене палемдалтынам, эрудиций мисс лийынам. Ты конкурслан кыртмен ямдылалтынам. Деканат поснак полшен. А ургызо Эльвира Никитина лӱмын мыланем марий тувырым урген ыле. Чылалан тау!» — манеш студентке.

Эн келге шарнымашым марий фильмыште модмаш коден, очыни. «Чынак, эртыше кеҥеж нигунам ок мондалт. Ончыч фильмыште модаш тӱҥалам манын шоналтенат омыл. У марий фильмыш кастингым эртарыме нерген увертарымашым «Кугарня» газетыште ужынам. Но икымше гана толын кертын омыл, мӧҥгыштӧ лийынам. Кокымшылан вес чарак лектын. Кумшо кастингыш веле миенам. Режиссёр Олег Геннадьевич Иркабаев ӱжын ыле. Кастене йыҥгыртеныт да Анян рольжым пуэныт.

Июньышто съёмко тӱҥалын. Эн ончыч неле ыле. Ме, опытдымо самырык-влак, можым-кузежым огына пале. Туге гынат ны режиссёр, ны оператор, ны талантан артист-влак вурсен огытыл, мӧҥгешла, полшеныт, каҥашым пуэныт. Ноялтын, южгунам вий укелыкым шижме, но тидым ончыктымо огыл. Умыленна: ты паша калыклан ышталтеш. Пелйӱд, кум шагат эр мартеат тыршаш логалын. Эрдене вич-куд шагатланак кынелын, сцене-влакым войзенна. Тыгай годым умылышо, мыланна шке пӧртыштышт съёмкым ышташ разрешитлыше оза-влаклан, кочкаш шолтен пукшышо-влаклан тауштем, - манеш артистке. – Кином войзен пытарымеке, йокрокла чучын, вет ме кӱчык жапыште ик еш гай лийынна. Кызытат кылым кучена. Надя «акам» дене поро йолташ улына. Тудо Чебоксарыште тунемеш садлан шуэн ужына, но чӱчкыдын йыҥгыртена. Тиде фильмыште модмаш шукылан мыйым туныктен. Кызыт шкалан ӱшанаш тӱҥалынам, кеч-могай ситуацийыште пеҥгыде лияш тунемынам».

Люда жапым арам эртараш ок йӧрате. Кажне кечын тудын могай-гынат  репетиций. Ончыкшым Аня геройжо гаяк сай специалист лияш шона.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: