"Айдеме да закон" рубрик, 2014 ий, Ӱярня тылзын 28-ше кечыже

Коррупцийлан шарлаш огыт пу

Статьян авторжо Светлана Кушакова

Англичан йылмыште «коррупций» шомак кок значений дене кучылталтеш: иктыж арвер шӱймым, локтылалтмым ончыкта, весыже кугыжанышым  да обществым кӧргӧ гыч локтылалт пытымыштым. Коррупций — кеч-могай эллан вияҥаш, пеҥгыдемаш чаракым ыштыше осал вий. Тудын ваштареш тӱрлӧ семын кучедалыныт. 

А кызыт тидлан МВД пелен экономикыште лӱдыкшӧ да коррупций ваштареш кучедалме управлений вуйын шога. Тудым полиций подполковник Олег Викторович Ширшов вуйлата. Тудо экономике сферыште ышталтше осал паша да коррупций сӱрет дене палдарыш.

Олег-Ширшов- Экономический преступлений ваштареш кучедалме службым 1937 ий 16 мартыште ыштыме. Тунам тудо ОБХСС (отдел по борьбе с хищениями социалистической собственности и спекуляцией) семын палыме лийын. Кызыт управлений тыгай  направлений дене пашам ышта: коррупций должностной, налог преступлений-влак шотышто, тыгак потребительский рынкыште, модмо бизнесыште  законым шуктымым эскера.

Ӱмаште республикыште коррупций дене кылдалтше 160 осал пашам пален налме. Тышеч — 100 должностной преступлений, 29 мошенничество, 24-ше  шкалан пайдам налаш манын, служебный верым кучылтмо дене кылдалтше 24 преступлений. Россий МЧС-ын регионысо управленийым, Волжск ола администрацийым вуйлатыше-влакын алмаштышышт, вич район администрацийын,  ола да ял поселений администрацийын вуйлатышышт (чылаже 10) ыштеныт. Мутлан, ӱмаште март кыдалне Марий Турек район администрацийым вуйлатыше, мландым ужалыме аукционышто ик еҥлан сеҥышыш лектат манын, оксам йодын. Суд тудлан 1,5 миллион теҥге штрафым тӱлаш ыштен да кугыжаныш службышто кок ий пашам ышташ чарен.

 

Чодыра озанлык сферыштат тыгай преступлений лиеда. Теве Волжский районысо ик лесничествым вуйлатыше 180 тӱжем теҥгеаш взяткым налын, 800 кубометр чодырам руаш пуэн. 

Ӱмаште 18 налоговый преступлений ышталтын. Парышым иземдыме але тудым шылтыме шотышто 15 случайым пален налме. Тыгак управлений потребительский рынкыште закон шукталтмым моло министерстве да ведомство-влак дене пырля терга. Ӱмаште, мутлан, спиртым, аракам  закондымын ямдылыме да ужалыме 25 случайым пален налме. Шоя аракам ужалыме шотышто 200 административный пашам тӱҥалме.  Тений январьыште Оршанке посёлкышто кондитер сатум ыштыше цехым петырыме. Цехшат, вержат лӱдыкшыдымылык йодмашлан келшен огыт тол. Тылеч посна мемнан элыште пашам ышташ 11 пашаеҥ гыч кокытшын патентше лийын огыл.

А тений коррупций дене кылдалтше 21 осал пашам пален налме: 15-ше кугыжаныш кучемын интересше ваштареш, 7 случай — взяткым темлыме шотышто.

 

 

- Образованийыште коррупций могайрак?

- Ик тыгай случай ӱмаште  Марий кугыжаныш университетыште лийын.

Тусо должностной еҥ-влак кугыжаныш бюджетлан кугу эҥгекым ыштеныт. Нуно Россий образований министерствыш персоналын кокла пашадар кугытшо шотышто шоя сведенийым колтеденыт, 1 млн 78 тӱжем теҥгеаш эҥгек ышталтын. Тылеч посна ышталтдыме пашалан премийым, ешартыш надбавкым приказ почеш закондымын возеныт.  Кызыт  взяткым налмаш шагалрак, но  медицине сферыште южгкнам вашлиялтеш.  Тӱҥ шотышто врач-шамыч шоя больничныйым оксала ыштен пуат. 

-Бюджет оксам шолыштмаш чӱчкыдын вашлиялтеш?

- Бюджет сферыште 62 осал паша ышталтын. Должностной еҥ, предприниматель-влак,  тӱҥ шотышто кугыжаныш программым кучылтын, бюджет оксам шкалан налыт. Теве, мутлан, изи да кокла бизнесым почаш кугыжаныш субсидийым пуа.  Ик предприятийын вуйлатышыже субсидийым налме деч вара оксам кузе кучылтмо нерген шоя документым ончыктен. Суд почеш, тудлан 100 тӱжем утла штрафым пуымо да ик миллион теҥгем кугыжаныш бюджетыш пӧртылташ пунчалме. НДС-лан оксам бюджет гыч пӧртылтымӧ шотыштат шоя документ-влакым ыштылыт. Но тыгай преступлений республикыште шуко манаш огеш лий.

- Модмо бизнесыште мо ышталтеш?

- Ӱмаште 28 модмо заведенийым, букмекер конторым, тотализаторым, 10 модмо автомат-влак залым   петырыме. Чылаже 70 тергымашым эртарыме. Теният 25 тергымаш почеш 430 компьютер техникым поген налме. Молан модмо заведений-влак огыт шагалем? Шукынжо шке пашаштым лотерей семын шылтен наҥгаят. Но тидлан административно веле мутым кучат. У закон илышыш шыҥдаралтме дене сӱрет вашталтшаш.

- А еҥ-влак тидын нерген чӱчкыдын увертарат?

- Профилактике пашалан,  СМИ-ште информацийым пуымылан кӧра  шукын палат: взяткым налмылан да пуымылан мутым кучыман. Ӱмаште еҥ-влакын  увертарымышт почеш икмыняр уголовный пашам почмо. Тӱҥжӧ —  увертараш лӱдман огыл. Чыла информаций шолыпышто кучалтеш.

 

- Экономический преступленийым пален налаш да титакан еҥым тӱжвак лукташ неле мо?

- Кеч-могай преступленийым неле да куштылгылан шелаш огеш лий. Кажне преступленийым почмаште — шке нелылык. А экономике сферыште лийше преступленийым пален налаш кугу пашам эртарыман, садлан  пашаеҥна-влакын шинчымашыштым келгемдаш тыршена. Туге гынат кажне гана экономике сферысе преступлений-влакым ыштыме у йӧн-влакым муыт. Пашанам саемден колташ ведомство-влак кокласе кыл (прокуратур, экономикыште лӱдыкшӧ ваштареш кучедалше тӱҥ управлений, Роспотребнадзор да молат) полша, моло регионын опытшым шотыш налына. Управленийыште 97 пашаеҥ тырша. Оперативный подразделений дене пырля  специальный документацийым тергыше подразделений уло, тушто экономике да юридический  образованиян специалист-влак пашам ыштат.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: