"Сылнылык тӱня" рубрик, 2014 ий, Вӱдшор тылзын 4-ше кечыже

Илыш пушенге гыч чонымо куштымаш спектакль

Статьян авторжо Татьяна Иванова

Я.Эшпай лӱмеш Марий кугыжаныш филармоний «Йошкар-Ола весенняя» искусство фестивальым почаш ямдылалтеш. Тудо 26 гыч 31 март марте шуйна.

26 мартыште 18 шагатлан М.Шкетан лӱмеш Марий театрыште «Сказы Марийского края» премьерым ончыктат. Тиде -  Марий Эл вуйлатышын грантше почеш «Марий Эл» кугыжаныш куштышо ансамбльын ямдылыме пашаже. Тудым калык ончыко лукташ ятыр вий пышталтын. Ты сомылым филармонийым вуйлатышын алмаштышыже Владимир Климов виктарен шоген. Постановкым шындаш ӧрдыж кундем гыч хореограф Зуфар Торбеевым ӱжыныт.

17 мартыште филармонийын  хореографий залышкыже журналист-влакым ӱжыныт, тӱҥ  репетиций кузе эртымым ончыктеныт.

Хореографий спектакльым ончен, чон вургыжмо шижалтеш, куан кумыл авалта, марий калыкын акрет годсо илыш-йӱлаж деке лишемда.

ФилармонийЯ.Эшпай лӱмеш Марий кугыжаныш филармонийым вуйлатышын сомылжым шуктышо Эрик Алексеевич Юзыкайн 

Филармонийын директор сомылым шуктышо Э.Юзыкайн.

тыге палемдыш: «Хореографий спектакльым «Марий Элын сӱретше-влак» манын лӱмденна. Тиде — икымше кугу премьер. Тыште чылажат ӧрыктарыше лиеш. Мотор костюм, декораций, реквизит-влак у шӱлышым пуртат. Уло коллектив  спектакльым шындыме пашашке ушнен.  Тидыже  Марий филармонийын йолташыже-влаклан кугу пайрем лийшаш. Тиде постановкым мюзикл денат таҥастараш лиеш, тыште мурат, но утларакшым куштымаш гоч марий тӱня да тудын илыш корныжо почылтыт. Кӧ ты кугу сомылыш  ушнен, чылаштлан таум каласыман. Ик ой дене ыштыме пашан лектышыже сай лиеш да ончыкыжымат у куштымаш-влакым шочыкташ ӱшаным пуа, шонем».

Филармонийын директор сомылым шуктышо Э.ЮзыкайнИк куштымашым весе алмашта. Кажне гана артист-влак  у вургем дене лектыт, у декораций ончыкталтеш. Репетицийыште балетмейстер Славик Михайлович  Асмаевым ужым. Тудлан авторын тӱҥалме пашажым умбакыже келгемдаш да виктараш ӱшаненыт.

«Лу ий ончыч «Марий Эл»  ансамбль гыч каенам ыле, ынде пӧртылаш пӱралтын. Кокымшо арня ынде тыште худрукын сомылжым шуктем. Марий кундемын илыш сӱретше-влакым шындаш тӱҥалыныт, негызым пыштеныт, мучаш марте ыштен шукташ гына кодын. Тиде — авторский паша, садлан мый нимом вашталтен ом керт, лач зрительлан сценарий вариант сай кодшо манын, марий шӱлышым да волгыдылыкым пурташ тыршем. Профессионал коллектив дене пашам ышташ да ончыкшым у куштымашым шындаш ямде улам. Тыгак МарГУ ден И.Палантай лӱмеш колледж пелен шкемын чумырымо ансамблем-влак улыт», - ойлыш Славик Асмаев.

Композитор-влак семым келыштареныт, нунын кокла гыч иктыже — Сергей Александрович Пчёлкин.

У проект нерген шке шонымашыжым почо: «Пашам тӱҥалме нерген увертарымек, филармонийын ончычсо вуйлатышыже, композитор Иван Егоров сем-влакым келыштараш, уым шонаш полшаш йодын. Балетмейстер Зуфар Торбеев «Архаика» кӱлеш манын умылтарыш. Тидыже историйыште лийше иктаж-могай явленийын тӱҥалтыш этапшым почын пуымым ончыкта. Семым возышым, колыштын ончышт, келшен, тыге илыш пушеҥгым вияҥдаш тӱҥалына манын пеҥгыдемдышт. Умбакыжым Зуфар Торбеев дене Интернет гоч пашам ыштенна. Мый кажне сюжетлан семым возенам, аранжировкым келыштаренам, материалым тудлан Интернет полшымо дене колтенам.

Композитор Сергей ПчёлкинСпектакль икмыняр ужаш гыч шога. Ондак историй ончыкталтеш. Кузе марий калык ожно илен, сарзе лийын. Сюжет умбакыже вияҥеш, сар пагыт ончыкталтеш. «Акпатыр» драме гыч повстанец-влакын куштымаш семыштым темлышт. Но тудын почеш кушташ каньыле огыл, хореографийыште квадратный манме музык кӱлеш. Садлан темлыме семым вашталтышна, весым келыштарышна. Умбакыже ялысе илыш ончыкталтеш. Кузе сар деч вара калык, сеҥымашлан куанен, пайремым ышта. Тыште башкир марий калык семым кучылтынна, тыгак ансамбльын репертуарже гыч налме моло марий сем йоҥгат. Кӱлеш обработко деч вара аранжировкым ыштенам.

Вес куштымаш «Монча» маналтын. Тудым балетмейстер шке репертуарыштыже ондакат кучылтын улмаш. Руш коллективын руш муро почеш куштен-мурымо сценкыже лийын. Ынде тидымак марлаҥдаш кӱлын. Торбеев марий ритман сай семым йодын. Спектакль ярмиҥга дене мучашлалтеш. Тидлан семым Владимир Смирнов,  Иван Егоров келыштараш полшеныт. Тыге ме марий калыкын илыш-йӱлажым муро сем гоч почын пуэнна. Мый ты пашаш кумылын ушненам, марий калыкын тӱвыражым моткоч пагалем, аклем,  кеч-могай пашалан пижам гын, профессионал семын калык семым арален кодаш тыршем».

Филармонийын чумыр коллективше пайремлан ямдылалтеш. Тыште тыгак А.Искандаров лӱмеш капелле, «Марий кундем» семӱзгар оркестр, мурызо-влак шке усталыкыштым почын пуат.

Пагалыме лудшына-влак, теат ты концерт-влакым ончаш вашкыза!

31 мартыште «Йошкар-Ола весенняя» сымыктыш фестивальым «Марий кундем» семӱзгар оркестр мучашла. Тудын кугу концертше 30 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтеш да М.Шкетан лӱмеш театрыште лиеш.

Оркестрым вуйлатыше Алексей Волков тыге каласкалыш: «Тиде концертлан моткоч кӱлын ямдылалтына. Тудо кок ужаш гыч чоҥалтын. Икымше ужашым ончычсо вуйлатыше Станислав Элембаевым шарналтыме лӱмеш пӧлеклена. Тудын пашам ыштымыж годсо произведений ден шкенжын ямдылыме пьесе-влак йоҥгаш тӱҥалыт. Тыгак шуко у пьесе лиеш. Кокымшо ужашыште солист-влак мурат. Кӧ Станислав Михайловичын пашам ыштымыж годым мурен да кызыт «Марий кундем» оркестр почеш мура, нуно концертым сӧрастарат. Икманаш, ме уло куатым пыштен, шке усталыкнам ончыктынена.

Шукерте огыл «Марий Эл» ансамбль ден «Марий кундем» оркестр Сочисе Олимпиаде ден Паралимпиаде гыч пӧртылыныт. Тушто марий мурын да тӱвыран поянлыкыштым ончыктенна. Сочи мемнам шокшын вашлийын», — ойла Алексей Волков.

Оркестрыште чыла сай манме деч ик домрист огеш сите. Концерт жаплан кок семмастарым группыш налыныт.

Тыгак А.Искандаров лӱмеш капелле 27 мартыште 80 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше кугу концертым ончыкта.

Марий сымыктышым, культурым аклыше, шочмо калыкын семжым йӧратыше-влакым Марий филармоний шке концертлашкыже алал кумылын вуча.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: