"Илыш йогын" рубрик, 2014 ий, Вӱдшор тылзын 4-ше кечыже

Шошо толмо дене паша шукемеш

Статьян авторжо Татьяна Иванова

Тиде арнян Волаксолаште лийна, могайрак шӱлыш дене ялысе школ ила, пален лекна. Мемнам молгунамсе семынак директор Владимир Валериянович Николаев поро кумылын вашлие. Тудо тугаяк ура-шӱм чонан, икшывын да паша коллективын илышышт сай лийже манын тыршышак кодын.

Директор Владимир НиколаевКӱчыкын школ нерген: 1886 ий 10 январьыште Волаксолаште церковно-приходской школ почылтын, 15 тунемше ийын. 1916 ийыште Юмын законым марла туныктеныт.

1946  ийыште чыла класс «Маршан Патыр» промартельын клубышкыжо куснен, 121 йоча тунемын. Директорлан И.Григорьев ыштен. 1947 ийыште шымияш школыш савырнен, 187 марте йоча ешаралтын, школым МАССР-ын сулло туныктышыжо С.Смирнов вуйлатен. 1961 ийыште школ кандашияш статусым налын. 1976 -1995 ийла марте тудым РСФСР просвещенийын отличникше И.Букетов вуйлатен. 1992 ийыште кандашияш школым кыдалаш школыш савыреныт. 1993 ийыште тудо кок пачашан  у кӱ полатыш куснен. Директор В.Дмитриев лийын. 1997 ий гыч таче марте В.Колумб лӱмеш школым В.Николаев вуйлата.

Коридорышто ик класс воктене йоча-влак чумыргеныт ыле. «Школышко врач-стоматологым ӱжынна. Нине тунемше-влак  пӱйыштым эмлаш шогат»,  — умылтарыш Владимир Валериянович  да мемнам классышке пуртыш. Тушто чылт эмлымвер гае чучо, стоматологын пӧлемжымак ушештарыш.

«Нацпроект почеш, ялысе школлаште йоча-влакым эмлыме программе дене келшышын, верлашке лектына. Тыште ынде кумшо гана улам. Йошкар-Оласе йоча стоматполиклиникыште пашам ыштем, мемнан деке школ директор йодмаш дене лектын.  Ынде визымше ий мемнан поликлиникын специалистше-влак тышке коштыт», — палдарыш врач Алена  Сергеевна Петухова.

Тудо Чуваш Кугыжаныш университетысе медфакультетыште стоматолог специальностьым налын. Тыматле койышыжо дене кажне йочан кумылжым савырен кертеш, лӱдмашат йомеш. «Сменыште 18 йочам приниматлен кертына. Пӱй корштымо дене толыт, эмлена, черым кораҥдена», — умбакыже ойлыш Алена Сергеевна.

Петухова АленаТунемшын пӱйжым эмлыме годым тыгай йодмаш уло: пеленже страховой медицинский полис, СНИЛС да 18 ийыш шудымо йочам эмлаш, медикаментым кучылташ ача-аван разрешенийышт лийшаш. Тыштак картычкым почыт, тушко могай процедурым ыштыме нерген возат. Кызыт, пӱйым эмлаш тӱҥалме годым, корштышо пӱйлан рентгеным ыштыман, врач направленийым возен пуа, тунемшым райрӱдысӧ эмлымверыш колта. Мутат уке, врач толмо годым тиде йӧн дене чыланат пайдаланат. Вет южо ача-аван икшывыжын умшагӧргышкыжӧ ончалаш жапшат уке, а кунам тергаш тӱналат, пӱй шӱйшӧ, вожшо коршта. «Пломбо материал чыла сай качестван, частный клиникысе семынак тӱрлӧ уло. Ме чыла пашам яра ыштена. А оксам тӱлыман эмлымверыште ик пӱйлан 1200 теҥге деч шагал огыл кӱлеш. Тыгак профилактике сомылым виктарена. Пӱйым чын  мушкаш туныктена», — мане стоматолог Алена Петухова.

«Тымарте вуйым шийын толшо иктат лийын огыл», — умбакыже ойлыш школ директор, да ме тачысе школ илышышт нерген кутыраш тӱҥална.

Шошо толмо дене паша шукемеш

«Каникул деч вара икымше арня гына тунемына. Оласе йоча семын ныл кече канышна, кодшо 10 кечыжым вӱдшор тӱҥалмылан кодышна. «Кайык арня» декадым увертаренна. Йоча-влаклан шырчык омартам ыштен кондаш заданийым пуэнна. Школышто тӱрлӧ мероприятий эрта. Шукерте огыл районысо чыла школ директор ден алмаштышт толыныт ыле. Темыже школ ден еш пырля келшен илыме нерген лийын.

Кызыт 127 йоча шинчымашым налеш, эше икмыняр ий ончыч 320 наре тунемын. Мемнан дене Йошкар-Оласе строительный техникумын юридический классше уло, тушеч туныктышо-влак толыт. Тыгай классыш чыла шонышым налын огына керт, южо тунемшылан ЕГЭ-м кучаш неле. Тунемше-влакын тургымышт тӱҥалын — экзаменлан ямдылалтман. Чылалан умылтарыме пашам эртарена, ЕГЭ сдатлыме правилым ойлена. Кызыт 11-ше классыште 11 йоча тунемеш, а 10-шо классыште — 14», — палдарыш Владимир Николаев.

Тысе школыш районысо 18 ял гыч тунемаш коштыт, 35 еҥлан интернат уло. Воктенысе яллашке школ автобус шупшыкта. Школыштак кок группан йочасадым почыныт. Иктыштыже —  3-5 ияш ньога-шамыч, а весыште – школыш кайышашлык-влак. Программе дене келшышын, тунемаш каяш ямдылалтше йоча лудын, возен моштышаш улыт. Йочасадыштат, школыштат марла мутланат, тыште шочмо йылме предметым арален коденыт, кум шагат туныктат. Настя Андреева олимпиадыш миен да нылымше верым налын. ИКН годымат урок марла эрта.

Школышто моткоч чулым, чолга, йоча гаяк писе туныктышо-влак пашам ыштат. Чылаже 14 кружокым вӱдат. Тыгак изи икшыве-влаклан кружок семынак англичан йылмым туныктат.

«Вашке пакча паша тӱҥалеш. Мландым кӱнчена, йырваш пеледышым ӱдена. Тыгак пареҥгым, шоганым, кешырым, ушменым шындена», — палдарыш школым вуйлатыше.

Школ кудывечыште 170 олмапу кушкеш, ӱмаште канен гын, тений саскам пуа, шонат. Ноябрь марте тунемше-влаклан олмам пукшат, молгунамат тыге ыштеныт. Тений пареҥге шкеныштынак ситен. Ондаксе семын телылан пакчасаскам аралаш, шинчалташ, мариноватлаш да свежа салатым ямдылен, пукшаш чареныт. Туге гынат, нормо дене келшышын, чыла пукшат, повар-влак жапыштыже тутло сийым ямдылат.

Волаксола школым пытарыше-влак могай-гынат  учебный заведенийыште тунемын, иктат уремыште кодын огыл. Рвезе-влак кокла гыч шукынжо военныйын корныжым ойырат, юристлан тунеммышт шӱкалтышым ышта. Контракт почеш служитлышат улыт.

Кажне туныктышо шке тунемшыжын илыш корныжым пален шога,  кылым огеш йомдаре.

Ялысе йоча-влак пӱртӱс деч огыт ойырло. Телыже-кеҥежше спорт дене кылым кучат. Тӱрлӧ таҥасымашке ушнат. Тыште, чынжымак, поэт Валентин Колумбын тукымжо кушкеш.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: