"Врач дене шинчаваш" рубрик, 2014 ий, Сӱрем тылзын 25-ше кечыже

Жапыштыже эмлалтат гын, тӧрланаш лиеш

Статьян авторжо Анастасия Эманова

28 июль – Гепатит вирус ваштареш кучедалме тӱнямбал кече.

Ончыч гепатит ваштареш кучедалме кечым 19 майыште палемденыт. А 2011 ий гыч — 28 июльышто. Лачак тиде кечын врач да ученый Барух Бламберг шочын. Б.Бламберг гепатит вирусым 1965 ийыште почын да тидлан Нобельын премийже дене палемдалтын. Тӱнямбалне чыла кундемыште тиде шучко чер тӱнямбалне чыла кундемыште шарлен. Гепатит нерген Марий Эл Республикысе здравоохранений министерствын тӱҥ внештатный инфекционистше, Йошкар-Оласе 1-ше номеран медсанчастьын врач-инфекционистше Тамара Алексеевна Кушакова каласкала.

Марий Эл Республикысе здравоохранений министерствын тӱҥ внештатный инфекционистше, Йошкар-Оласе 1-ше номеран медсанчастьын врач-инфекционистше Тамара Алексеевна Кушакова- Кызыт вирус гепатитын 8 типше пале. Эн шучкыжо — «В» да «С» гепатит-влак. Айдеме нине шарлыше гепатит дене черлана гын, ӱмырешлан инвалид лиеш, але, Юмо аралыже, коленат кертеш. Мокшышто цирроз да рак шукыж годым гепатитын «В» ден «С» вирусшылан кӧра вияҥеш. Тӱняште кажне ийын нине гепатит деч 2 миллион утла еҥ кола. Чер-влак пӱсӧ да хронический лийыт.
«С» гепатит ваштареш вакцине уке.
Российыште хронический «С» вирусан гепатит дене черланыше-влак пытартыш 10 ийыште кум пачаш шукемыныт, 3 миллион наре еҥ инфекциян, а Марий Элыште – 2815 еҥ.
«С» гепатитын вирусшо айдемын организмышкыже логалмеке, мокш пуалеш. Пӱсӧ гепатитым чытен лекмеке, 80 процент еҥын хронический «С» гепатит вияҥеш. Хронический гепатит вирусан черле кокла гыч 10-20 процентшын 10 ий гыч мокш цирроз лиеш, а 4-5 процент черле еҥын мокшыштыжо рак вияҥеш.
«С» гепатитын вирусшо таза еҥлан тӱрлӧ йӧн дене кусна: донор вӱрым да плазмым пуымо годым, садлан 1990 ий гыч вӱрым пуымо деч ончыч донор тӱрлӧ вирус уло-укем тергат. Наркотический вещества-влакым вӱргорныш колтымо годым, поснак тӱрлӧ еҥ ик имым кучылтеш гын пижеш. Тыгак вате-марийла малыме годым, абортым, операцийым ыштыме да пӱйым эмлыме, татуировкым, пирсингым, маникюрым, педикюрым ыштыме годым кусна. Эсогыл мӱшкыран ӱдырамаш деч азалан куснен кертеш, ава шӧр дене «С» гепатитын вирусшо ок пиж.
Хронический «С» гепатит годым шуко черлын мокшыжо веле огыл, моло органжат локтылалтеш, капкыл температур 37,2-37,5 градус марте кӱза, йыжыҥ коршта, тромбоцит шагалемеш, южгунам айдемым укшинчыкта, йыжыҥже кая, пурла ӧрдыжлу йымалныже коршта. Тыгодым шуко черле еҥ нине симптомым ок шиж да шкенжым тазалан шотла. Таклан огыл тиде черым “ласковый” але “молчаливый убийца” маныт. Тудын ваштареш вакцине уке. Садлан тазалыкда шерге гын, врач дене тергалтман, жапыштыже кӱлеш терапийым пуымеке веле, черле еҥ тӧрланен кертеш.

«В» гепатит шӱвылвӱд, кӱмыжсовла гочат кусна

Пӱсӧ «В» гепатитым чытен лекмеке, 10 процент пациентын хронический гепатит вияҥеш. Тӱняште «В» гепатит дене 400 миллион черлым палемдыме, Российыште – 5-6 миллион еҥ, Марий Элыште — 2438 еҥ.
«В» гепатит ваштареш прививкым ыштымылан кӧра пӱсӧ гепатит дене черланыше-влак шагалемыныт, туге гынат хронический вирусный гепатит дене черланымаш пытартыш 10 ийыште 1,4 гана кушкын. «С» гепатит дене таҥастарымаште «В» гепатит годым вӱр веле огыл биологический жидкостят (шондо, шӱвыл да молат) инфекциян. Вирус азам ыштыме годым ӱдырамаш деч йоча деке, шагал палыме еҥ дене половой кылым кучымо годым, тыгак личный гигиене предмет (шӱргӱштыш, бритве, пӱй мушмо пасте, мочалке, вуйшерге, кӱмыжсовла) гоч куснен кертеш.
Хронический этапыште айдеме вийдыме лиеш. Чер вияҥме дене мокш кугемеш, йол пуалеш, мӱшкыр кӧргыштӧ жидкость погына.
Гепатит годым кочывӱдым йӱаш, тамакым шупшаш ок йӧрӧ. Шӧрым, сырым, муным, шылым, пакчасаскам, фруктым, киндым, пырчан шурным, рисым кочман, а коям — шагалрак. Гепатит ваштареш вакцинацийым ыштыман. Обследованийым илыме вер кундемысе поликлиникыште да СПИД ден инфекционный чер ваштареш кучедалше да профилактике рӱдерыште эртыман.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: