"Сылнылык тӱня" рубрик, 2014 ий, Сӱрем тылзын 18-ше кечыже

Марий Элыштат зоопарк уло але Тыште йочалан кажне кече пайрем гай

Статьян авторжо Анастасия Эманова

13 ий ончыч Йошкар-Ола воктенысе Медведево поселкышто «Чудо остров» мини-зоопарк почылтын. Тушто кажне кечын йоча йӱк шокта. Икшыве-влак ача-авашт, коча-ковашт дене тӱрлӧ ир янлыкым веле огыл ончаш толыт, кроликым пукшен кертыт, пӱртӱснам аклаш да аралаш тунемыт. Зоопарк пелен йоча площадке уло. Тушто кажне кечын гаяк весела мероприятий-влак эртаралтыт.

«Чудо остров» мини-зоопаркын директоржо — киров марий ӱдырамаш Алевтина Аркадьевна Килюшик. (И.Речкинын фотожо)

Зоопаркын директоржо — Киров марий ӱдырамаш Алевтина Аркадьевна Килюшик.

Аркадьевна Яраҥ район Шуармарий ялыште шочын. Оршанке педучилищыште, вара Н.Крупская лӱмеш Марий пединститутышто тӱҥалтыш класслам туныктышо-влакым ямдылыше факультетыште шинчымашым поген. Эн ончыч У Торъял районысо Шура школышто туныктен, вара — шочмо районыштыжо. Илыш корныжо шуко шӧрынан лийын. Тӱрлӧ пашам шуктен шоген, но чылажымат калыклан ыштен. Ынде ик ий — «Чудо остров» мини-зоопаркыште директоржо.

«Утларакше озанлык пашам ышташ логалеш. Зоопарк тоштемаш тӱҥалын, садлан ремонтым ыштыман. Левашым шокшемдыман, янлык-влаклан верым кугемдыман, мутлан, пирылан вер шагал, лишыл жапыште кугурак вольерым ыштена, икманаш, эре тӧрлатен шогыман. Окса чылаж годым ок сите. Но ме тыршена. Телылан шудым шкеак ямдыленна. Выньыкым шапашлыман — янлык-влак лышташым пеш йӧратат. Янлыклан кочкаш наледенна. Рационым шотыш налына, мо логалеш, огына пукшо. Чылаже 14 еҥ тыршена. Ветврач, пукшышо, ончышо улыт. Паша чылалан сита», — ойла Алевтина Аркадьевна.

Зоопаркыште тӱрлӧ урлык чыве ден агытан улыт. Еҥ-влак чыве муным, чывигым ятыр налыт. «Кызыт шукыштын садышт уло, тушто озанлыкым кучат, садлан йытыра урлыкан чыве ден агытаным ончынешт. Нуным ончаш неле огыл. Пырче, комбикорма, шудо уло — йӧра веле. Теве, мутлан, падуан. Моткоч оҥай чыве. Але плимутрок. Тудым латикымше курымышто Америкыште луктыныт. Павловский чыве Российыште лукмо эн тошто урлыклан шотлалтеш. Павловский чыве-влак эн йытыра улыт. Нунын йолышт йӱштӧ деч аралалтше. Кролик-влакымат чӱчкыдын йодыт. Сур великан, Калифорнийский, Баран, Новозеландский, Бабочка да моло урлык улыт. Чывым да кроликым 300 теҥгелан ужалена, кугу агытаным — 500 теҥгелан», — мут мундыражым умбакыже ронча директор.

«Чудо остров» мини-зоопаркысе ош йӱксӧ (И.Речкинын фотожо)

Чыве ден кроликым ончыктымеке, Алевтина Аркадьевна носухан вольерже деке кондыш. «Тиде ава носуха. Тудын мужыржо але уке. Носухан верже моткоч кумда. Тыште тудын пӧртшӧ уло. Тыгак шукерте огыл кошкышо пушеҥге ужашым вераҥдыме. Тушто тудо кӧргашым ыштен. Кӱжгӧ кандыра дене кӱзен кертеш. Айста умбакрак каена. Тиде вольерыште кок дикобраз ила. Мемнан узо лама лийын, тудо пуредылаш тӱҥалын. Садлан янлыкым Йошкар-Олаш толшо зоопарк дене дикобразлан вашталтенна. Такшым вес зоопарк гыч янлыкым чӱчкыдын налаш тыршена да вашталтена». — ойла А.А.Килюшик.

«Каласыман, мини-зоопаркыштына 30 тӱрлӧ 130 янлык ила, нунын кокла гыч кайыквусо, хищник, кушкылым кочшо янлык-влак, суртвольык улыт. Айста вӱташ. Тыште имне шога. Воктенже осел кия. Тудо черланен. Айдеме почеш эреак эскереман. Киндым ида пукшо манын возен шынденна. Шотыш налын огытыл — пукшеныт. Пагарже локтылалтын. А тевыс казана шога. Тол, ниялтем, тол! Тудо шукерте огыл кок мотор игым ыштен. Каза пеш поро, ок ӧргал. Йоча-влакат тудым йӧратат. Зоопаркыште оза семын лудо-влак коштыт. Индолудо, Фаворит, Хохлатке да Домашний кряква урлык-влак улыт. Лудигышт шуко лектын. А тиде вольерыште ур-влак илат. Пеш писе улыт. Умбалнак огыл павлиний кӧгӧрчен-влакын пыжашышт. Тыгак игышт лектын. Китайысе кум мандаринке иеш: ик узо да кок ава. Кызыт пыстылышт йога. Мандаринке нерген оҥай легендым палем. Китай кугыжа Мандарин ватыжын ондалмыжым пален налын да мӧҥгеш ача-аваж деке колташ шонен пыштен. Садыштыже тидым шонен коштмыж годым ерыште мужыр лудым ужын. Кайык-влак йӧратымашыштым тыге чот аралат, але вара ме ты волгыдо шижмашым переген огына мошто, але вара проститлаш вийна уке? Тыге тудо ватыжым проститлен, а нине лудо-влакым мандаринке манаш тӱҥалыныт. Кызытат Китайыште мандаринке ӱшанлык да йӧратымаш символлан шотлалтеш. Самырык мужырлан сӱан годым тиде кайыкым пӧлеклат».

«Чудо остров» мини-зоопаркысе индолудо (И.Речкинын фотожо)

Алевтина Аркадьевна кажне янлыкым шыман лӱмда, поро шомакым ойла. «Янлык-влак чыла шижыт. Нунын деке поро кумыл дене веле толман, мыскылаш, тоям кышкылташ ок йӧрӧ. Кажне янлык шкешотан койыш-шоктышан. Мый шуко книгам, энциклопедийым лудам, передаче-влакым ончем. Ӱмаште зоопаркысе янлыкна-влак нерген изирак статья-влакым район газетыш возкаленам. Теорий огыл, а нунын койышышт нерген каласкаленам. Мутлан, рывыжна ӱмаште игым ыштен да кочкын. Ме ӧрмалгенна, кузе тыге, молан? Тунам мый книгаште тудын нерген ятыр материалым лудынам. Игым ыштымыж деч ончыч рывыж келге да кужу кадыр рожым ышта. Тунам ме тудлан шкешотан рожым ыштенна. Тений вич игым ыштен. Чыланат узо улыт», — манеш марий ӱдырамаш.

Зоопаркыште тӱрлӧ ситуаций лиеда. Еҥ-влак шкеныштым шот дене огыт кучо. Правилым шотыш огыт нал, шӱкшакым кышкаш йӧратат. Кидышт дене янлыкым кучынешт. «Икана йӱшырак пӧръеҥ толын. Пире деке вич парняжге шӱшкын. Ме тудлан тыге ышташ ок йӧрӧ, тудо хищник манын умылтарена. Вовчик дене (пирын лӱмжӧ) ме йолташ улына, вашештен. Южо еҥын нимогай культуржо уке, эреак эскерыман», — ойла директор. Тидым ойлымыж годым кугурак вольерыште мужыр страусым эскерышым. Кугу, «статный» кайык-влак мемнан деке лишемыч. «Нуным Угарман областьысе страус ферме гыч конденна. Чаманыман, игышт уке. Шошым узо страус ава страус ончылно кузе гына ок кой, эсогыл лев гай урмыжеш. А ава страус куржеш веле. Янлык тӱняштат йӧратымаш шижмаш кугу рольым модеш, — ойла директор.

«Зоопаркыштына эше маска, ирсӧсна, курык тага, лама, павлин, фазан улыт. Йоча-влак мемнан деке кумылын толыт. Вет тыште эше цирковой представлений-влак ончыкталтыт. Тӱҥ рольым Люся макакына да Дуся сӧснаигына модыт. Толза ончаш! Чыла еҥым кумылын вучена! Кеҥежым кажне кечын индеш шагат эр гыч кандаш шагат кас марте пашам ыштена».

Билет ак шерге огыл. 7 ияш марте йочам яра пуртат. Йоча ден пенсионер-влаклан — 10 теҥге, кугыеҥлан — 20 теҥге.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: