"Кузе илет, ялем?" рубрик, 2014 ий, Сорла тылзын 15-ше кечыже

Пасу гыч ик воз шурно – уло идалыклан ӱнар

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Кугезе коча-кована-влак тыге ойленыт: “Шурным жапыштыже погет – модын налат, вараш кодат – модын колтет”. Параньга кундемыште уржа-сорла тургым виян кая. Районышто ик эн кугу лектыш – Элпанур кундемысе “Победа” ялозанлык производственный кооперативыште.

Озанлыкыште 3 тӱжем утла гектар кумдыкышто шурным, вожсаскам куштат. Тыште коллектив икоян, пашам йӧратыше. “Чылаже 130 наре пашаеҥ уло. Ончыч 280-320 еҥ тыршен. Самырык вий огеш сите. Кызыт самырык тукым мланде пашам ыштен ок мошто. Эре куштылго илышым кычалеш. Нуно Москош, Озаҥыш пашам ышташ коштыт. Оласе веле огыл, ялысе калыкат киндым аклымым чарнен. Ача-авана-влак мемнам, кинде – чылалан вуй манын, изинек туныктеныт, тудым кышкылташ – язык. Садлан киндым арам ыштыме огыл. Вольыклан пукшымо. А кызыт сай киндымак луктын шуат, — ойла озанлыкын председательже Александр Евдокимович Павлов. — 16 ий тыште пашам ыштем. Ончычсо дене таҥастарымаште лектыш куандара. Тӱкан шолдыра вольыкым шукемденна. Шӧр лӱштыш кугемын. Шылым, шӧрым Озаҥыш ужалена. Ӱдымӧ мланде кумдыкнамат кугемденна. Кок КЗС-на (Зерноочистительно-сушильный комплекс) уло. У техникым налынна. 80 процент наре техникым уэмденна. Тидыже пашам пеш куштылемден. Юмылан тау, шурным, кормам ситарена. Эсогыл кукшо 2010 ийыштат шурным ситаренна ыле. Пашам икшырымын жапыштыже ыштет гын, лектыш лиеш. Тылзаш пашадар – кокла шот дене 13 тӱжем теҥге. Паша лектыш сай гын, пашадарат кугемеш”.

Элпанур кундемысе "Победа" ялозанлык производственный кооперативын пашаеҥже-влак: Р.Семенова, А.Чайкин, Л.Петров, Ю.Янышев“Победа” кооперативыште паша чынжымак шолеш. Кокияш пырчан культурым поген налыныт гынат, пашаеҥ-влаклан сомыл сита. Теве машинавечыште КамАЗ воктене пӧръеҥ ала-мом тӧрлатылеш. “Александр Владимирович Васильев улам, — каласыш тудо. — Колхозышто 36 ий пашам ыштем. КамАЗ машинам виктарем. Тений 496 тонн кокияш шурным шупшыктенам. Эрденак пашаш лектына да латик шагат йӱд мартеат ыштена. Паша куаным конда. Эре тиде сомылымак ыштенам гын, нелылыкым ом шиж”.

Самырык рвезым ужым. Юрий Янышев сушилкыште ышта. Шкеже Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжым хореографлан тунем пытарен. “Марий Эл” кугыжаныш куштышо ансамбльыште куштен. Озанлыкыште икымше ий ышта. “Шочмо ялыш пӧртылмылан ом ӧкынӧ. Илыш йодеш. Ешым пукшыман, икшывым чиктыман”, — ойла тудо.

Умбакыже корнынам озанлыкын пасушкыжо шуйышна. Тушто ӱдышаш мландым ямдылат. Ты пасушто ныл пашаеҥ тырша ыле. Теве эн кугу ийготан Валерий Александрович Кутузов ятыр ий колхозышто ышта. 1975 ий гыч 2002 ий марте “Знамя” колхозышто (вара тудым “Агрофирма “Параньгинская” организацийын производственный участкышкыже савыреныт) ыштен. А тений “Победа” озанлыкыште тырша. Ӱда, куралеш да моло пашамат шукта.

Кокияш пырчан культурым поген налме гынат, кормам шапашлыме паша умбакыже шуйна. Вашке икияш шурным, кокымшо гана шудым солена, 100 гектар кумдыкышто кукурузым поген налман. Кызытеш 700 тонн шудым, 9 тӱжем тонн сенажым оптымо. Шурно лектыш ӱмашсе дене таҥастарымаште сайрак. 550 гектар кумдыкышто 9900 тонн уржам, 85 гектар кумдыкышто 160 тонн шыдаҥым поген налме. Майыште игече кукшырак лийын, садлан шудо лектыш изиш начаррак. Туге гынат вольыкым теле гоч ончен лукташ курго ситышыш лийшаш”, — палдарыш тӱҥ агроном Иван Кондратьев.

Пасу гыч Онучин ялыш тарванышна. Тушто кокымшо сушилке верланен. Кызыт тушто складым олмыктат. Ӱмаште кугу мардеж лийын, садлан уэш леведман.

Тыште Юрий Иванович Смирнов машинистлан икымше ий ышта. Ты марте озанлыкыште водитель лийын.

Кызыт озанлык 1080 вуй тӱкан шолдыра вольыкым ашна. 400 наре лӱштымӧ ушкалышт уло. Ик ушкал кечеш 15-17 литр шӧрым пуа. Ушкал-влакым опытан доярке-влак лӱштат. Теве Шернур район Торешкӱварыште шочын-кушшо Марина Шабалина 20 ий дояркылан ышта. Сайын пашам ыштымыжлан районын Почет грамотшо дене палемдалтын.

“Победа” озанлыкыште пашам йӧратыше еҥ-влак тыршат. Кажныже — шке аланыштыже сай специалист. Арам огыл ты кооперативын наградыже-влак улыт, иктыже — “Лидер года-2013” Российысе сертификат.

Чаманыман, самырык вий ялозанлыкыш каяш ала-молан ок вашке. Конешне, кызыт чыла озанлыклан окса полыш уто ок лий. Адакшым чылан палена: озанлык паша экономикым вияҥдаш полша. Садлан тудым нӧлташак тыршыман.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: