"Сылнылык тӱня" рубрик, 2014 ий, Шыжа тылзын 31-ше кечыже

Марий матрёшко Францийыштат ила

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

Сазонова шымакшан-cxDoIuYE-A149479_132428496889991_1222175135_n9TwDQUjGb8QU7wg-ZFZXPo

Пу гыч ямдылыме сылне арвер-влаклан “кокымшо илышым” пуышо, сӧрал тӱс дене келыштарыше кидмастар-сӱретчым вашлиймеке, чонышто куан ылыже. Л.В.Сазонова рӱдолаште шочын-кушкын гынат, чонжылан пӱртӱс да марий тӱс лишыл улыт. Аваж деч Лилия 10 ияшак тулыкеш кодын, а изи ӱдырын шӱм-чонышкыжо порылыкым шавыше, сӱретлаш кумылаҥдыше да шуко оҥай историйым, легендым каласкалышыже йӧратыме ковайже лийын. Ачаже, Михайлов Вениамин Михайлович, ММЗ заводышто инженерлан пашам ыштен, ик жап Шернур райгазетыштат тыршен. Коваже, Анастасия Васильевна Смоленцева (Михайлова), чолга да весела марий кува веле огыл, эсогыл депутатлан сайлалтын улмаш. Пелашыже сареш колен, сандене тудо эргыжым шкетын куштен.

Л.В.Сазонова ынде 26 ий Медведево посёлкысо гимназийыште (ондак 1-ше №-ан школ ыле) туныктышылан тырша. Эн ончыч изосымыктыш ден черченийым туныктен, кызыт кокымшо предметше уке, “Технологий. Усталык паша” урок ешаралтын. 1990-1994 ийлаште Чуваш кугыжаныш пединститутын (кызыт университет) художественно-графический факультетым заочно тунем лектын. Шуко шӧрынан, ятыр палаш да тунемаш тыршыше педагог — кеч-куштат вучымо еҥ. Туныктышо ден тунемше-влак Лилия Валентиновнам санденак пагалат. Тудо гимназийын сайтшым моткоч оҥайын вӱда, ты пашалан чап грамот денат палемдалтын.

- Лилия Вениаминовна, усталык пашада кузерак тӱҥалын, сӱретлаш кумылда кушеч да кунам шочын?

- Шуктымо чыла усталык пашам таче Шернур район Кугу Лужалу ялыште илыше коваемлан кӧра ышталтеш. Кажне кеҥежым мый тушто эртаренам. Шарнем, ик ийын 8 иле 9 ияшем годым кажне кечын йӱр йӱрын – уремыште модаш але пакчаште ковам пелен шогылташ ок лий. Мом ышташ? Тунам ковам кевыт гыч карандашым, чиям да альбомым налын конден да сӱретлаш темлен. Мый уремыште, пӧртыштӧ мом ужынам – чыла кагазыш пыштенам. Ковамын мелнам кӱэштмыжым, ӱстембалне мелнам, кугу подеш вареньым шолтымыжым, под воктене мален колтымыжым, тыгак пӧрт воктене пеледышым поген пуртенам да аршашым сӱретленам. Тыге моткоч шуко сӱретем погынен. Ковам вара мыланем пӧртыштак выставкым ыштен – пашам-влакым пырдыжыш кнопко дене пижыктен, пошкудо-влаклан ончыктылын. Тыге сӱретлаш кумылем ылыжын.

- А профессионал семын сӱретлаш кушто тунемында?

- Авам илыш дене чеверласымыж деч ончыч “Ӱдырнам художественный школышко тунемаш пу” манын. Ачам тыгак ыштен. 1-ше №-ан художественный школыш 4-ше классыште тунеммем годым кошташ тӱҥальым. Вара Йошкар-Оласе художественный училищыш каенам. Тачат поро педагогем-влаклан — Сергей Михайлович Солдатовлан, Наталья Владимировна Яндыбаевалан, Александр Фёдорович Новосёловлан, Борис Владимирович Маклашинлан – тауштем. Эн кугу таужым Александр Фёдоровичлан ыштем. Йолташ ӱдырем Соня Шеина дене тудын мастерскойышкыжо кажне кастене миенна да 22 шагат кас марте живопись дене толашен шинчылтынна, сымыктыш тӱняште иленна-шӱленна.

- Матрёшкым сӧрастараш шонымаш кунам шочын?

- Тунеммем годым декоративный искусство дене кылым кучаш тӱҥалам манын шоналтенат омыл. Матрёшкым возымаш мыйынлык пашала чучын огыл. А 1990-ше ийласе окса укелык пагыт нимом ыштыме деч кумыж гыч кидшолым, шкатулкым, оҥыш тӱрлӧ сӧрастарымашым да моло арверымат ыштыктен. Иктажше матрёшкым ужешат, тидым ышташ йӧсӧ мо манын шоналта докан. А вет эре икгайым от ыште, шонымашат ятыр лийшаш, калык эре оҥайым да сӧралым кычалеш. Теве мылам матрёшко-влакым ятыр ий француженка заказатла. Руш писатель-влакын чапланыше произведенийышт почешат икмыняр наборым ямдылыме. Тыгодым сылнымутым угыч лудам, ты але вес герой могай лийшашым шуко шонкалем, вес сӱретче-влакын пашаштым радамлен-шымлен лектам.6Wowi9zBYA0

- Ужамат, те, Лилия Вениаминовна, марий ача-аван шочшыж семын марий тӱрым йӧратеда, ялысе икшыве семын пӱртӱслан шӱман улыда. Картинымат шочыктеда докан?

- Тидлан жап, шуко йӧн, окса кӱлыт. Туге гынат южгунам пытарыдыме теме-влак почеш сӱрет-шамыч шочыт. “Ковам “Кум патыр”, “Овда”, “Ош имне” да моло легендымат, туныктен ойлымо йомак ден туштен каласыме ойлымаш-влакымат шуко ойлен коден. Ялысе илышым, ковайым шарналтемат, нине теме деке пӧртылам. Ушмен пасушто шӱкым кӱрашат, шудым солашат тунемаш логалын. Икана ковам мылам пӧлеклан джинс йолашым налын конден, эше тунам тудо модыш веле пурен ыле – могай куанже тунам лийын! Весела кумылан, мураш йӧратыше ыле, тавалтенат колтен але трукышто шӱлыкаҥын кертын. Тудо тӱрлаш мастар ыле, эсогыл пошкудо кум ялысе калыкланат тӱрлен пуэден. Марий тувырым урген, шкеак тӱрлен, сӧрастарен. Мыйымат туныктынеже ыле, но чон шупшын огыл. Кеч ынде кызыт ӱдырем тӱрлызӧ, но але марий тӱрлан шӱмаҥ шуын огыл.

Рушлан марлан лектынам гынат, Анастасия Васильевна ковам шергакан марий арвер-влакым пӧлеклен. Марий тувыржым, шымакшыжым, кӱнчыла шӱдырымӧ орвам, той самбарым, “Зингер” ургымо машинажым тачат аралем. Нуно аралтышем да эҥертышем улыт, сӱретым шочктымаште кугун полшат.

Л.В.Сазонова гимназийысе уста йоча-влакым кружокышто сӱретлаш туныкта. Шкеже Российысе кок журнал дене кылым куча, тушто кумыж гыч тӱрлӧ кидпашам ямдылыме нерген мастер-класс-влакым савыкта. Художник корно дене кайыше тунемшыже-влакат улыт, нуно кугу лектышыш шуыныт, Россий да тӱнямбал кӱкшытыштат сеҥеныт. Чыла сомылжо Марий Эл Республикысе образованийын сулло пашаеҥже лӱмжым пеҥгыдемда. 2006 ийыште “Российысе эн сай туныктышо” конкурсышто 100 тӱжем теҥгеаш премий дене туныктышо пашажлан компьютерым да изосымыктышыште кӱлешан арвер-влакым наледен. Тек ончыкыжымат усталык пашаже воранен толеш.

Эльвира Терентьева.

Снимкыште: Л.В.Сазонова, тудын пашаже-влак.

2W_M06vmTBQ 2ilF5sMjRRA5czhzFDHBSI

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: