"Рубрик деч посна", 2014 ий, Шыжа тылзын 31-ше кечыже

Марий театрлаштат тыгай спектакльым вучена

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

Mansi1

Кумдан палыме киргиз писатель Ч.Айтматовын произведенийлаж негызеш шындыме спектакльым мыланна Хант-Мансий АО-Югра кундемысе обь-угор калык-влакын “Солнце” театрышт ончыктыш. Тушто кок преданийым радамлыме: “Ава нерген легенде” ден “Ӱдырамаш-кол”. Икымшыште найман калык примереш национальность йодышым, ава ден эрге коклаште йӧратымаш йоммо темым тарватыме гын, кокымшышто ӱдырамаш-кол ден окшак колызо коклаште лийын кертдыме йӧратымаш кыл нерген ойлалтеш. Ты кок легендыжат чоныш логалше да илыш нерген шонаш таратыше улыт. “Майатул” фестивальыш ушнышо чыла критик тиде пашан кӱкшытшым палемден. “Тиде, чынжымак, кӱын шушо сай спектакль!” — йоҥген каҥашымаш годым. Спектакльым режиссёр-постановщик Анна-Ксения Вишневская шынден. Мо куандара: театрысе сценыш спектакль лекме деч ончыч моткоч кугу шымлымаш паша ышталтын, тудо кум тылзе наре шуйнен. Тидлан режиссёр этнографий материал-влакым тоштерлаште шымлен, документ-шамычым библиотеке ден архивлаште пургедын, пытыше найман калык нерген лудын, консультант-влак дене каҥашен. Вара шке уш ден фантазийжым “чӱктен”.

“Ава нерген легенде” — тюрк калык радамыш ондак пурышо, кугу племеналан шотлалтше да кызыт йомшо найман калык нерген политике сынан паша. Тиде спектакль негызеш, темлен финн театральный критик Кирсикка Моринг, финн-угор калык шотышто семинарым эртараш кӱлеш, мыланна шке вожна нерген шукырак пален налман. Тиде спектакльым финн критик илышыште ме “манкурт” лийшаш огынал манме посланий семын ужеш. Аван шке эргыжым “Тый кӧ улат, от шарне мо?” манын йодмыжым тушто эн тӱҥ шомаклан шотла. Чынжымак, кажне ийын изи чотан калык, тыгодым финн-угор калыкат, шагалемеш. А шочмо йылмым палыдыме еҥым марий але финн манаш шотлан толеш мо? Ты кугу да келге йодышым вуйушым йомдарымаш гоч ончыктымо.

Кажне пашам калыкнан тӱвыраж деке лишемдена, — каласыш режиссёр, — Мутлан, кокымшо легендыште манси калыкын марлан кайыме акрет годсо йӱлажым ончыктымо. Но тиде ешартыш документальный историйым пудыртышаш огыл. Спектакльыште Австралийысе диджериду семӱзгарым кучылтынна. Ниф-влакын йӱлаштат тыгайракак, семӱзгарышт калми маналтеш. Ниф тӱвыра эше весе дене лишыл. Туштат Маска пайрем эртаралтеш, вургемыштат хант ден манси калык-влакын гайракак ”. Спектакльыште ончыктымо семӱзгар марий калыкын тӧтыретпучшо гаяк коеш. Марийлан лишыл вес икгайлык — пӱртӱслан вуйым савен кумалмаш. Йоҥгалтше ойган сем чылт марла шоктыш, шомакым веле вашталте, тӱрыс марий мурыш савырна.

Спектакльыште шуко действийым мут деч посна умылет. Калыклан ӱдырамаш-колын образшым почын пуышо актёр-влак путырак келшеныт. Тушто мыняр еҥ модмым вигак от умыло, кок актрисын икте семын модмышт куандара. Тидыже 2002 ий годсек пашам ыштыше самырык коллективын кугу мастарлыкше, чын театр лийын шумыж нерген ойла! Манси йылме дене ончыкталтше “И дольше века длится день” спектакльым Российысе театральный “Золотая маска” фестивальлан темлыме да чын ыштыме! Постановко, режиссур, сценысе оформлений, вургем, тул да сем дене пашам ыштымаш — чылажат кӱкшытыштӧ ыле. Марий кундемысе театр-влаклан тыгай кӱкшытан материалым ончыкташ тыланымашем лиеш. Шке возымемым Шкетанын шомакше дене мучашлынем: “Театр кугыватын ӱдыржӧ олмышто ынже лий, кӱчызӧ олмыштат ынже лий, шке вийжым ончыктен моштыжо”. А вий кугу!

Эльвира Терентьева.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: