"Ӱшанем... Вучем..." рубрик, 2014 ий, Шыжа тылзын 31-ше кечыже

Пырысигылан тау

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

 

Икана пырля тунемме йолташ ӱдырем унала тольо. Ме кухньышто чайым эн ончыч подыл шинчышна, вара йошкар аракам луктым, тӱрлӧ нерген мутланышна. Шке «уда-сай» марийна-влакым ятыр жап «кушкедна». Чоным почын кутырен нална. Изиш куштылгырак лие. Изиш гына…

Но ала-можо ситыдымыла чучеш. Ик вере лыпланыш гын, тургыжланымашын, мӧҥгешла, пуйто йолжо кушко, оржаже оварген шогале, Тыге чучо: пуйто тиде «палыдыме-вучыдымо чоншижмаш» ӱстембаке кӱзен шогале да мыйым моткоч лӱдыктыш…

Пуйто тораште пылышемлан солныш: «Йолташ ӱдырем, мый тылат каласаш мондышым. Мыйын пырысем адакат пырысиге-влакым ыштен. Кудалтен, вӱдеш пуштын кертын омыл, сандене палымем-влаклан пуэдем. Нал иктыжым, ала чонет лыплана…» Омса йӱкымат шым кол, йолташ ӱдыремын мӧҥгӧ кайымыжымат шым шиж.

Тиде татыште чонан изи падыраш мыйым вургыжтарен, чапаж дене кидем удырен, изи-кугу шинчаж дене шинчашкем ончен. Очыни, мый денем илаш кодаш тыге йодын. А вара кас кочкышым ышташ тӱҥальым. Кухньышто шогылтын ярнышымат, залышке каен, диваныш пурен шинчым, шинчавӱдем тольо. Тунамак пырысиге пулвуйышкем тӧрштыш. Тудым ниялткалем, пӱрымашем нерген тудлан каласкалем, а тудо колыштеш да, умылышыла, мыр-мыр манын пӧрдалеш.

Кастене пелашем подылшо тольо. Пырысиге тудын йол йымалныже шӱдырнаш тӱҥале. Ой, азап! Кас кочкышым шолтен пытарен омылыс! Кухньышко куржым. А тушто когаргыше пуш ден канде шикш озаланат. Пырысиге ала-куш йомо. Ончем: почедыме фортычке-влакым тӱчеда. Пелашем туманла, мыят макым ом пу. Омсам почына да петырена. А йолгай пырысиге диваныш пурен возын да кармын чоҥештылмыжым шинчаж дене эскерен кия.

Икмыняр пагыт гыч йолташ ӱдырем паркыш яндар южым шӱлалташ ӱжӧ. Тудо мылам ойла: «Палет, адакат пырысем игым ыштен. Ом пале нуным куш чыкаш. Можыч, кокымшым налат?» «Ой, уке, — ойлем. – Тыйын пуымо пырысет моткоч кугу лийын, вашке пачерышкат огеш пуро. Пукшаш мондем але паша гыч вараш кодын толам гын, вигак удыркала. Вашке мыйымат кочкеш ала-мо… А тый мылам кокымшым темлет». «Ну пушташ жал. Айда иктаж-кӧлан пуэна», — шокта вашешем. Тыге ме, уремыште ошкылшыла, еҥ-влаклан пырысигым пуэдена. Пытартыш кодын. Ваштарешна ӱдырамаш ошкыл толеш. Ме тудлан шуялтышна. А тудо пырысигым кидышкыже налынат ойла: «Ала-кунам мыйынат тыгай пырысигем ыле. Тудо мыланем ятыр орлыкым конден! Ондак мый нимом умылен омыл, а кызыт тудлан тауштем гына. Вет тудлан кӧра шуко умыленам. Орлык ешаралт шога, кунам ме шке ойгына шотышто иктаж-кӧм весым эре титаклена, а шкеннам огыл…»

Ме тудлан вашештышна: «Но вет ме огыл, а марийна аракам лӧка». А тудо мыланна: «Сай ватын марийжат сай. Вет марлан кайыше ӱдырын шӱм-чоныштыжо ӧпке шочеш. Тудым пиаланым пуйто марийже ыштышаш манын шона. Пӧръҥланат тендан полышда кӱлеш, ме нунылан койдымо эҥертыш, корным ончыктышо шӱдыр улына. Сандене ме шке шижмашнам эре эскерышаш, уэмдышаш улына — вуй гыч уда шонышым луктын кудалтыман, чыла тыглай пашалан яндар уш дене пижман, поро чонан лийман, пӧртым йӧратымаш дене темыман. Ме йӧратыме пелашланна илыш вийым пуышаш улына. Нуно тӱжвач ончымаште пашам ыштат, а ме тудын верч колянена, чонышкыжо волгыдылыкым пуртена, у пашалан кумылаҥдена. Ӱдырамаш ончыкылыклан огеш ӱшане гын, пӧръеҥат ӱшан деч посна ила, ӱнардыме, вашке сырыше лиеш. Сандене эркын-эркын чонда дене кушкаш тыршыза, вара ужыда: пелашдат чыла пашам кумылын шукта».

Ме саде ӱдырамашым тӱткын колыштна, а тудын кидыште шинчыше пырысиге утыр да утыр изила чучын. Вара йочан кидешыже верланен кертшыш савырныш да, вийдыме йӱкшӧ дене сигыралтен, кас рӱмбалгым сӧрастарен, пыл семынак йомо…

Марина Кудряшова.

Йошкар-Ола.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: