"Айдеме да пӱрымаш" рубрик, 2014 ий, Кылме тылзын 28-ше кечыже

Марий вате – Моско делегат

Статьян авторжо Ирина Ямбаршева

MuhovaШке жапыштыже тиде марий ӱдырамашын фотожым Совет элысе газет ден журналлаште печатленыт, мутшо кугу погынымашлаште йоҥген. А илен тудо Марий Эл деч тораште, Урал мландыште. Рашрак каласаш гын, Свердловск область, Бисерть районысо Ялъян (рушлаже Старобухарово) ялыште.
Мария Прохоровна Ухован лӱмжӧ Компартийын 18-ше съездше (1939 ий март) деч вара сайын палыме лийын. А тыгай кугу погыныш делегатлан эн тале да чолга, у илыш верч шӱм йӱлен кучедалше еҥ-влакым гына сайленыт. Ухова СССР-ыште партсъездыш делегатлан сайлалтше икымше марий ӱдырамаш лийын, пожале. (1939 ийысе погыныш МАССР гыч делегат семын кум пӧръеҥ миен).
М.Ухова 1890 ийыште Ялъяныште шочын. Марийже — граждан сарын тулжо гоч эртыше Иван Ухов – дене коктынат у илыш да пашаче калык верч чот шогеныт. Пелашыже ялсоветын икымше председательже лийын, а Мария – женорганизатор. 1929 ийыште чолга ӱдырамашым ялсовет вуйлатышылан шогалтат, вара – «Батрак» колхозын икымше председательжылан. Партийыш пурен. 1939 ийыште шочмо районжо деч областной партконференцийыш сайлен колтеныт, а туштыжо элысе коммунист-влакын кугу погынымашкышт кайыше делегацийыш логалын.
Съезд Моско Кремльыште лу кече утла пашам ыштен. Тунамсе ик фотосӱрет вараже ятыр гана савыкталтын: Свердловск область деч сайлыме куд делегат коклаште эн ончылно Мария Ухова ден Урал военный округын вуйлатышыже генерал Ф.Ершаков шогат. 1983 ий июльышто тиде снимке «Марийская правда» газетыш пурталтын.
М.Ухова пенсийыш лекме марте (1951) ялсовет председательлан шоген. Тудо ончыч «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.» медаль, вара «Знак Почета» орден дене наградитлалтын. Ура чонан марий вате пенсийыштат яра шинчен моштен огыл – почтым вуйлаташ тӱҥалын.
Марийже дене кок ӱдырым ончен куштеныт. Кугуракше ача-аваж семынак пеш чолга лийын: туныктышо профессийым налын, школ директорланат, роно вуйлатышыланат шоген. Изиракше бухгалтерлан пашам ыштен.
Ялъян ял Бисерть поселко деч лу меҥге тораште верланен. Тышке 1920-шо ийла мучаште ончыкылык генсек Л.И.Брежневым землеустроительлан колтеныт, вара тудо ты районысо мланде пӧлка вуйлатышылан да райисполком председательын алмаштышыжлан ыштен. 1930-шо ийла кыдалне Бисерть марий-влак деке писатель да ученый Владимир Мухин-Сави тусо йылме ойыртемым шымлыме сомыл дене миен коштын. 1936 ийыште «Камзай изай» произведенийжым «У вий» журналеш тыгай ончылмут дене савыктен: «Ты ойлымаш МарНИИ йылме экспедицийын материалже негызеш серыме. Ойлымаш тӱҥлан Свердловск область, Бисерть район Ялъян ялысе партизанын – Камзин Евдоким йолташын – шарнен ойлымыжым налме».
1950-ше ийлаште самырык поэт (эше студент) Михаил Якимов Бисерть вел ӱдыр лӱмеш почеламутым серен: «Мемнан ойырлалмылан жап ятыр эртыш…»
Совет жапыште Ялъян «Бисертский» совхозыш пурен. Ялыште марий-влак дене пырля рушат, татарат, чуваш ден пошкыртат иленыт. Сӱрет, векат, кызытат тыгаяк.
Г.ИНИН.
Снимкыште М.П.Ухова.
1950-ше ийла.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: