"Ме марий улына" рубрик, 2014 ий, Кылме тылзын 28-ше кечыже

Мӱндыр Ямалыште шокшо чонан марий-влак илат

Статьян авторжо Ирина Ямбаршева

Salehard 110-16 ноябрьыште Салехардыште Марий тӱвыра арня эртен. Ты жапыште марий вургем выставке, мастер-класс да кугу концерт эртаралтыныт.
«Воркута — Лабытнанги» пассажир поездын ик вагоныштыжо марла юарлыме, воштылмо йӱк шокта. Ик лукышто тошто марий мурым шуйдарат, вес лук гыч «Эля, сита, йӱдвел пӱртӱсым окна гыч ончаш ит мешае» шокта.
Кандаш еҥан «Мур пеледыш» ансамбль — шым ӱдырамаш да ик пӧръеҥ — кокымшо кече кӱртньыгорно дене Киров гыч Лабытнанги олашке кудалеш. Чонышто тургыжланымаш, вара куан тул чӱкталтеш. Кузе уке гын! Вет икымше гана тыгай тора корнышто улыт. Манаш веле, Медведево районысо шочмо Знаменский поселко деч кок тӱжемат Salehard 2пеле меҥге ойыра. Шеҥгелан кодо Полярный Урал курыкат. Поезд пычкемыш тундро дене ончыко вашка.
Пел ий ончыч «Мур пеледыш» фольклор коллективым вуйлатыше Эльвира Петрова Йошкар-Олаште Салехардысе Марий национальный автономийым вуйлатыше Леонид Григорьев дене палыме лийын. «Ноябрьыште Ямал кундемын рӱдолаштыже Марий тӱвыра арня лиеш. Ансамбльдам тушко пагален вучена», — манын Леонид Леонидович. Теве ынде пел шагат гыч марий уна-влак Салехард олам шке шинча дене ужыт.
Salehard 3- Кузе ты йӱдвел мландышке логалынна, туге чон эре мура. Пешак келшыш, — куанжым огеш шылте ансамбльыш коштшо Любовь Булыгина.
Ӱдырамаш кок кече мален огыл, корно мучко йот мландым ончен толын. Кузе поезд йӱдвелыш чыма, туге чодыра иземеш да иземеш. Кож-влак чылт модыш гай улыт. А Урал курыкшо!
«Мур пеледыш» ансамбль дене пырля родо-тукым финн-угор калык-влакын зональный вашлиймашкышт Марий Эл гыч палыме мурызо-влак Зоя Берникова, Лариса Сидоркина, тале гармоньчо Саша Иванов да тӱрлызӧ Ираида Степанова толыныт.
Salehard 4Салехардыште йӱла уло: икымше гана ты кундемыш толшо еҥ-влак олаш пурымо деч ончыч полярный кругым ошкылын эртат. Полярный круг – стела, тудым лач 66 параллель ӱмбалан шогалтыме. Ритуал хант да ненец калык-влакын мурымаш да куштымаш йӱла почеш эрта. Кидым кучен, уна-влак стела йыр ошкылын савырнат. Полярный кругым эртыме нерген кажнылан лӱмын ямдылыме сертификатым кучыктат.
Калык тӱвыра окружной рӱдерын кӱ полатыштыже «Марий кундем» национальный тӱвыра автономийым вуйлатыше Леонид Григорьевын выставкыже ончыкталтын. ӧрдыжтырак эше ик кидмастарын – Ираида Степанован – марий вургем выставкыже верланен. Шукын лишемыныт, кучен онченыт. Хант ден ненец-влак тӱрлемыштышт ийгайлыкым ужыныт. Арам огыл ик тӱшкаш пурена. Кумылан-влак «Марий тӱрлем тӱня» мастер-классыш миен кертыныт.
Ты жапыште кокымшо пачашыште весела сем калыкым ӱжын. Тыште марий коллектив-влак дене пырля театрализоватлыме представлений лийын. Верыште иктат шинчен чытен кертын огыл, йол шке куштымашке луктын.
Salehard 5А Салехардыште илыше-влак ты жапыште марий кочкыш дене сӧрастарыме ӱстелым эскереныт. Ӱян подкогыльо, ала-мыняр тӱрлӧ мелна, пура, шудо чай, писте мӱй – чылажымат тамлен ончымо шуын. Вӱдышӧ Лариса Сидоркинан ӱстелтӧрыш шинчаш ӱжмекыже, ик яра пӱкенат кодын огыл.
Ик шагат шижде эртен каен, еҥ-влакын шаланымышт йӧршеш шуын огыл. Нуным ончылно кок шагаташ чапле гала-концерт вучен. Тушто верысе «Марий кундем» фольклор ансамбль, Марий Эл гыч «Мур пеледыш» ансамбль, Зоя Берникова, Лариса Сидоркина выступатленыт. Концертыште Ямалысе самодий да финн-угор калык-влакын коллективышт мастарлыкым ончыктеныт. Сцене гыч гармонист Саша Ивановым колтымышт шуын огыл, тудо шоктымыж дене уло залым ылыжтен.
Калык тӱвырам аралыме да вияҥдыме шотышто рӱдерым вуйлатыше Наталья Башеван мутшо почеш, ямал калык тыгайым икымше гана ужын.
- Муро, куштымаш, волгыдо вургем – чылажат моткоч сылне ыле. Пайрем шонымына дечат сайынрак эртен. Марий Эл гыч толшо артист-влак моткоч поро шарнымашым коденыт. Нуно уло калыкын чонжым савыреныт, — каласен Н.Башева.
Денис РЫБАКОВ.
Салехард ола.
Авторын фотожо-влак.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: