"Кидмастар" рубрик, 2014 ий, Кылме тылзын 7-ше кечыже

Португалец-влак марий тӱрым акленыт

Статьян авторжо Анастасия Эманова

иде пашалан тунемын огыл гын, намыс лийын. А марий тӱрым тӱрлаш куштылгыжак огыл. Вынер пырчым шотлен тӱрлыман, кажне тамган мом ончыктымыжым палыман да кӱлеш тӱсан шӱртым ойырен моштыман.

Чаманен каласыман, кызыт тыгай кидмастар-влакым шуэн вашлият. Марий тӱр мемнан тӱвырана, историйна дене кылдалтын. Тудо марий калыкын шкешотан улмыжым ончыкта. Кидмастар Алена Алексеевна Ямбарцева ятыр ий марий тӱрым тӱрла. Тудын пашаже-влак оҥай, сылне, кызытсе саманлан келшыше улыт.

Тӱрлызӧ Алена Алексеевна ЯмбарцеваАлена Алексеевна Звенигово район Суслоҥгер посёлкышто кум шочшан ешеш шочын-кушкын. Ачаж ден аваже Морко район гыч улыт. Тӱҥалтыш класслам Суслоҥгер школышто тунемын, а вара Йошкар-Оласе 1-ше №-ан музыкально-художественный школ-интернатыш тунемаш толын. “Авам ден чӱчӱэм сайын сӱретлен моштат, авам адакшым мастарын тӱрла. Аван изажын ӱдыржӧ ден эргыже школ-интернатысе музык пӧлкам тунем пытареныт. Мый сӱретлаш изинек йӧратем. Тидым ужын, ача ден авам Йошкар-Оласе школыш тунемаш колтеныт. Лачак тушто марий национальный тӱр дене палыме лийынам. Классна кок группылан шелалтын: рвезе-влак пу гыч пӱчкедаш тунемыныт, а ӱдыр-влак — тӱрым тӱрлаш. Туныктышем-влак Елена Аркадьевна Кожина (чаманен каласыман, тудо колен) ден Алла Алексеевна Орлова шукылан туныктеныт. Нунылан тауштем. Лачак нунын туныктымышт, каҥашышт мастарлыкем вияҥдаш пошеныт, - ойла тӱрлызӧ. — Индешымше классым тунем пытарымеке, Йошкар-Оласе художественный училищыш тунемаш пуренам. Искусство корным ойырымемлан нигунамат ӧкынен омыл. Мыйын шольымат, школ-интернатысе художественный пӧлкам тунем пытарымеке, Моско областьысе Богородский художественный училищыште шинчымашым поген, кызыт туштак ила да пашам ышта”.

Алена Ямбарцева тӱрыштыжӧ, бисерым, тасма-влакым кучылтеш. Тудын стилизоватлыме пашаже-влак шинчам куандарат. Выставкылаште, конкурслаште кӱкшӧ акым налыт. Тӱрлызӧ кажне ийын “Край марийский” ончерыште пашаже-влакым ончыкта. Тӱнямбал выставкылаште, тӱрлӧ фестивальыште участвоватла, ятыр гана лауреат лийын. Школ-интернатыште тунеммыж годымак “Таланты Республики Марий Эл” конкурсышто кокымшо верым налын.

Алена Алексеевнан шуко оҥай пашаже уло. Нуно 2012 ийыште Марий Турек поселкысо В.П.Мосолов лӱмеш краеведческий тоштерыште “Волшебные нити” персональный выставкыште ончыкталтыныт. Тиде ийынак С.Г.Чавайн лӱмеш национальный библиотекыште “Сохраняя традиции” выставкыже лийын.

А тений персональный выставкыже 8-14 мартыште Бразилийысе Сан-Паулу олаште публичный библиотекыште эртен. “Ты шокшо олаште пелашемын изаже ила. Тудын мутшо почеш, выставке чылалан келшен, поснак японец-влаклан. Верысе калыкланат оҥай лийын, вет нунын национальный орнаментан кид дене ыштыме тувырышт уке”, — манеш А.Ямбарцева.

РушникАлена Алексеевна марий тӱрым тӱрлаш йоча-влакым туныкта. Кандаш ий национальный президентский сымыктыш школышто пашам ышта. Живопись, вышивке ден композиций урок-влакым эртара. Йоча-влакын пашаштым тӱрлӧ конкурсыш колта, нунын мастарлыкыштым, кид лывыргылыкыштым вияҥдаш полша. “Йоча-влак уста улыт, куанен тунемыт. Нунылан чылажат оҥай. Марий тӱрым тӱрлаш йӧратат. Маша Морозова тунемшем поснак чулым. Кок ий ончыч тудо Сыктывкарыште эртыше тӱнямбал конкурсышто кидпашаж дене икымше верым налын”.

Тӱрлызӧ шке пашаж нерген шинча йӱлен каласкала. Коеш, пашаштыже чон ласкалыкым муын. “Тӱрлаш мыланем неле огыл. Йӧратыме паша чон куаным конда. Салфеткым, ӱстембал шовычым, олыкмарий ӱдырамаш тувырым тӱрлем, курчакым ыштем. Пашам шуко да тӱрлӧ уло. Кызыт народно-прикладной искусство тоштерыште “Шочмо мланде” выставкем эрта. Марий кундемна чодыралан, тӱрлӧ кушкыллан поян. Чыла тидым пашаштем ончыкташ тыршенам. Мутлан, салфеткым мланде тӱсан шӱртӧ дене тӱрленам, тидыже пасум ончыкта. Рушникым ужар тӱсан тамга-влак дене сӧрастаренам, тидыже – чодыра.

Шочмо мландем деч шерге нимат уке. Тыште мый кушкынам, марий калыкын тӱвыраж деке кумылаҥынам. Тыште чонлан лишыл пашам ыштем, пайдам кондем манын ӱшанем”, — манеш кидмастар. Курчак

Алена Алексеевнан икшывыже-влакат искусствым йӧратат. “Пелашем дене кок икшывым куштена. Индеш ияш эргына да ныл ияш ӱдырна улыт. Эргына сайын сӱретла. Тений “Я и дорога” конкурсыш шке пашажым колтен да икымше верым сеҥен налын. Тудлан электронный книгам пӧлекленыт. Пеш куанен. Сӱретлаш эшеат чот кумылаҥын. Шун дене тушкен ышташ йӧрата. Икана “Тоштерыште йӱд” мероприятийыште лийынна. Тушто тудлан шуным кучылтмо шотышто мастер-класс келшен. Ӱдырем изи гынат, мыйын тӱрлымем годым воктекем толеш да ятыр жап эскерен шинча, вара шкеак тӱрлен ончаш йодеш. Ешыштына чылан искусствым йӧратена. Пелашем дене ынде 16 ий пырля улына. Эше школ-интернатыште тунемме годым палыме лийынна. Тудо “шӧртньӧ кидан”, пу гыч сайын пӱчкеда, чыла мебельым шке кидше дене ышта”, - ойла А.Ямбарцева.

Алена Алексеевна заказ почешат тӱрла. Но тидым тудо яра жап годым веле ышта. Тӱрлызӧ пашажым айда-лийже ок ыште, чонжым пышта.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: