"Куку кумыл" рубрик, 2014 ий, Кылме тылзын 28-ше кечыже

Ӱдыр икшывын аваже лияш Юмо пӱрен

Статьян авторжо Ирина Кудряшова

Морко район Усола Вончӱмбал ял гыч А.Н.Гришкина илышыште шке пиалжым муын. Кок эрге шочшан аван шукертсек шонен коштмо шонымашыже шым ий ончыч шукталтын – Гришкинмыт ешыште вич тылзаш Наталья илаш тӱҥалын.

DSC02169

А.Н.Гришкина

Алевтина Николаевна кум шочшан ешыште кушкын, изаже да акаже деч вара межнеч икшыве лийын. Ончыч шке ялысе школышто тунемын, вара Октябрьский посёлкысо школыш коштын. Школ деч вара Йошкар-Олаште ургызылан тунемын, пашам ыштен. А вара марлан лектын. Вениамин пелашыж дене кок икшывым ончен куштеныт. Денис кызыт шкежат ешан, олаште пашам ышта. Роман Оршанке педколледжын пытартыш курсыштыжо тунемеш, спортлан шӱман.

“Йӧратыме пелаш, кок эрге. Шоналташ гын, мо эше кӱлеш, тидак пиал огыл мо? Но чонемлан пуйто ала-мо ситен огыл, тудо пуйто эре ала-мом йодын. Ӱдыр икшывын ӱпшым пунымем, мотор тувырым чиктымем, изи йолташ ӱдыран лиймем шуын. Юмо деч тидым йодынам”, — манеш Алевтина Николаевна.

Но тазалыклан кӧра ӱдырамаш тетла икшывым ыштен кертын огыл. Икте, шона гынат, йочам ыштен ок керт, весылан Юмо икшывым пӧлекла гынат, йоча южгунам кӱлдымыш лектеш. Тыге Алевтина Николаевна ешыш ӱдыр икшывым кондаш шонен пыштен. Пелашыже да эргыже-влак дене тидын шотышто кутырен, нуно тореш лийын огытыл. Ик шошым ӱдырамаш кӱлеш документым погаш тӱҥалын. Вара тидлан ача-авам ямдылыме курсыш коштын.

“Аза дене нелырак лиеш, садлан иктаж ик ияш – ик ийым эрталтыше ӱдырым ешыш кондаш шоненам. Чыла документым поген шуктымеке, мыланем ойленыт: “Тыгай ийготан ӱдыр икшыве уке. Кок-кум тылзашым налын кертыда”. Мый тунам моткоч ӧрынам. Мом ышташ? Мӧҥгӧ йыҥгыртенам – мыланем шот дене нимом каласен огытыл. Тудо кечын мӧҥгӧ шкетынак толын пурышым – кок тылзаш азам ешыш кондаш шым тошт, — ойла А.Гришкина. — А мӧҥгыштӧ гын чонем чон олмышто огыл. Эре тиде аза нерген шоненам. Малаш возам – мален ом керт, вуем гыч ӱдыр ок лек. Аваже коден каен гын, тудо титакан огыл. Йоча ача-аван йӧратымыжым, чон шокшыжым шижын кушнеже, шонкаленам. Икмыняр кече эртымек, адак олаш кудальым. Мыйым аза пӧртыш наҥгайышт. Кидышкем чонан изи моклакам кучыктышт. Ошалге чурийвылышан ӱдыр чонемлан вигак келшыш. Документым оформитлаш жап кӱлын. Тиде гутлаште мый икмыняр гана Наталья дек толын каенам. Тыге ешышкына эше ик еҥ – вич тылзаш Наталья – илаш пурыш”.

наталья2.Вес ийын 9 мартыште Наташа шым ийым тема. Шыжым школыш кая. Ешыште тудо марла мутлана. Мультфильмым ончаш йӧрата, тушто рушла мутланымым колын, южгунам шкежат рушла кутыра. Ача аважым тудо мама да папа, а Денис ден Ромам ази манеш. Ӱдыр ошалге ӱпан, кугурак капан. Сынже дене изаже-влак гай коеш. Наташа аважым чӱчкыдын миен ӧндалеш да йӧратем манеш, тудым чамана. Палыме еҥ-влак коклаште юарла, модеш, а ӧрдыж еҥ деч эше ӧреш. Наташа кызытак пашалан тунемеш. Эн чот пареҥгым эрыкташ йӧрата, моло сомылымат ышташ полша. Кеҥежымат уремыште моло йоча-влак дене модын ок кошт – эре аваж пелен, пакчаште полышкала.

Кызыт Наталья ден аваже ятыр жапым тунеммылан ойырат. Ялыште йочасад уке, садлан школлан шке ямдылалтыт. Буквам, цифрым тунемыт, возкалат. Парт коклаште тура шинчаш тунемыт. Вончӱмбал гыч йоча-влак Эҥерсола школыш коштыт. Кажне кечын эрак кынелман да школ марте шым меҥгым йолын ошкедыман. Натальямат аваже ондакрак кынелаш кызытак туныкта. Ӱдыр пыртак ӧркана, но аваже тудлан умылтара, школлан кызытак ямдыла. Коеш: Алевтина Николаевна ӱдыржым моткоч йӧрата, тудын сай ончыкылыкшо верч тырша. Эше ик ий уло, а тудо ӱдыржын школыш коштмыж нерген кызытак ойгыраш тӱҥалын.

“Мый дечем шукын йодыт: “Еҥын икшывым кузе ончен куштет?” А мый вашештем: “Тудо еҥын огыл, шкемынак”. Илышышкына Натальян толмыжлан пӱрымашлан, Юмылан тауштем. Ешыште тудым чыланат йӧратена. Ынде шонымашем шукталтын: ӱдыремын ӱпшым пунем, мотор тувырым чиктем. Шукерте огыл кова лийынам. Мо эше пиаллан кӱлеш?” — манеш Алевтина Николаевна.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: