"Сылнылык тӱня" рубрик, 2014 ий, Кылме тылзын 14-ше кечыже

25 ий калык дене пырля

Статьян авторжо Ирина Кудряшова

Икымше концертым нуно “Корк” лӱм дене эртареныт. Тиде 1989 ийыште 7 ноябрьыште Морко район Кокласола клубышто лийын. Концертым Кокласолан уста качыже-влак Евгений Соколов, Игорь Борисов, Анатолий Алексеев, Владимир Прокофьев, Сергей Михайлов, Борис Гаврилов ямдыленыт. Калык тич погынен, эсогыл залыште чылалан вер ситен огыл. Толшо-влаклан концерт чот келшен.

Тиде ансамбль вараже “Шуматкече” маналташ тӱҥалын. Коллективым тыге лӱмдаш Арын гыч музыкант Михаил Александров темлен. “Самырык-влак ола гыч каныш кечылан толыт да лач шуматкечын клубыш чумыргат. Теве “Воскресенье” руш группо палыме. А тендан тек “Шуматкече” лиеш”, — манын музыкант.

фото 005

Тылеч вара 25 ий эртен. Утыжым нимо вашталтын огыл манаш лиеш. Ансамбль тугак палыме, мурыжо-влак сылне улыт, калык йӧратен колыштеш. “Висвис”, “Шуматкече”, “Таҥем” “Шояче” да ятыр моло муро чоным ырыктат, иктылан самырык годсо пагытым, весылан гын икымше йӧратымашым шарныктат. Кодшо рушарнян Йошкар-Олаште Ленин лӱмеш тӱвыра полатыште эртыше концертат тидын нерген ойла. Йӧратыме ансамбльын концертышкыже зал тич погынен.

Ты ансамбльым чумыраш Евгений Соколов шонен пыштен улмаш. Чаманен каласыман, Евгений Юрьевич ош тӱня дене чеверласен. Тунам тудо, Йошкар-Оласе культпросветучилищым тунем пытарыше рвезе, Кокласола клубышто художественный вуйлатышылан пашам ыштен. Тудак мурылан мутым возен, семым келыштарен, моло автор-влакын почеламутыштлан семым шочыктен. Шокташ семӱзгар лийын огыл. Моркысо “Энсул”, Арын селасе “У муро” ансамбль-влак деч тошто синтезаторыштым, гитарыштым йодыныт. 27 октябрьыште нунын икымше репетицийышт эртен.

Ик жап ансамбльыште Надежда Соколова, Алла Константинова муреныт. Нунын деч вара коллективыш 1991 ийыште Елена Гурьянова (кызыт Григорьева) ушнен. Кум ий гыч Валерий Петров толын. 1993 ийыште “Шуматкечылан” калык ансамбль лӱмым пуэныт.

Кызытат “Шуматкечын” составше ончычсо деч пешыже ок ойыртемалт: гитарист да мурызо-влак Игорь Борисов, Анатолий Алексеев да Валерий Петров, мурызо-влак Елена Гурьянова ден Алексей Алексеев, ударник Александр Алексеев. Йӱк оператор – Сергей Николаев.

Ансамбльыш Йошкар-Оласе музыкальный училищым тунем пытарымекем кошташ тӱҥальым. Тунам мыйым, самырык ӱдырым, сценыш луктын шогалтышт да мурен моштымем тергаш тӱҥальыч, — ойла Е.Гурьянова. — Тергымашым сайын эртымемла чучеш. 7 ноябрьлан пӧлеклалтше концерт годым ансамбльын солистше семын икымше гана сценыш лектым. “Шояче”, “Висвис”, “Угыч вашлиймаш” муро-влакым мурышым”.

Ансамбльым вуйлатыше Евгений Соколов кажне шыжылан у концерт программым ямдылен. Муро-шамыч кум минут огыл, вич минут шуйненыт. Тидыже дискотекылан келыштаралтын. Ик шагатат пеле – кок шагаташ концерт деч вара клубышто дискотекым эртареныт. Садлан муро почеш кушташ йӧнан лийже манын, тыге ыштеныт.

Ондак Овдасола ялыште дискотекыш коштам ыле. Тунам клубышто ленточный касетан магнитофон гына лийын, — манеш В.Петров. — Дискотекыште “Шуматкече” ансамбльын мурыжо-влак почеш куштымо. Тиде ансамбльыште мураш тӱҥалам манын, тунам шоналтенат омыл”.

Гастроль почеш гастроль. “Шуматкечым” чыла вере шокшын вашлийыныт. “Марий Элыште могай ялыште клуб уло, чыла вере мийымыла чучеш, — манеш И.Борисов. — Южо клубыштыжо сценыш кӱзаш тошкалтыш лийын огыл, чемоданым шынден, сценыш лектынна. А южо клубышто сценыш аппаратурым шындена да шкежат йомына ыле, зрительлан лач вуйна гына коеш. Южо сцене пеш изи, шыгыр, пел-йола шоген мурашат пернен. Морко районышто кажне лукыштыжо лийме. Чебоксарыштат концертым ончыктенна. Параньга районышто гын, мутлан, ик арня лийынна, тӱрлӧ ялыш кудалыштынна”.

1994 ийыште гастроль дене Башкирийыш икымше гана кудалыныт. Туштак “Огеш кӱл” мурым икымше гана муреныт. Тушто лийше ик оҥай случайым Игорь Борисов шарналта: “Кеҥеж лийын, садлан концерт клубышто огыл, уремыште эртен. Мурым мурымына годым ик пӧръеҥ вуйжо гыч шляпажым нале да ончышо-влак дек шуялтен, манеш: “Кӧ мыняр кертеш”. А ме умбакыже мурена. Еҥ-влак шляпаш оксам оптат. Пеш вашке тудо теме. Саде пӧръеҥ мемнан деке тольо да воктекна оксам ястарен, умбакыже погаш кайыш. Тиде жапыште мардеж пуале, да погымо кагаз оксам пуэн наҥгайыш. Концерт деч вара дискотеке лие. Волгыжмеш мурен-куштенна. Еҥ-влак фермыш пашаш каят, а ме концерт гыч ошкылына”.

И.Борисов Октябрьский АТП-ште шофёрлан пашам ыштен, Е.Гурьянова Кокласола школышто туныктен, В.Петров Кокласола клубышто художественный вуйлатыше лийын. А.Алексеев Эҥерсола школышто завхоз лийын. Паша деч вара чылан репетицийыш погыненыт. “Кажне концерт годым шкеак шоктымо да мурымо. Кажне мурым автоматизм марте шуктышаш улына ыле. Шарнем: ик муро сайынжак ок лек да уэш-пачаш репетироватленна, шӱдӧ ганат мурен ончымо ала-мо”, — ойла И.Борисов.

“Шуматкече” ансамбльын концертше-влак 1997 ий марте лийыныт. Вара Елена Гурьянова марлан лектын, Валерий Петров Йошкар-Олаште филармонийыште пашам ышташ тӱҥалын. Гастроль-влак шагалемыныт. Иктаж-могай пайремлан, мероприятийлан ваш йыҥгыртен погыненыт, муреныт. Вара адак – кажне шке пашаж дене.

А кызыт репетицийыш чӱчкыдынрак да чӱчкыдынрак погынаш тӱҥалыныт. Кокласола администраций зданийыште тидлан ик пӧлемым ойыреныт. “Икмыняр концертым районлаште эртарышна – калык погына. Тугеже мурына-влакым йӧратат, а тидыже — эн тӱҥ, — манеш Е.Гурьянова. — ансамбльыште 17 ий мурен омыл. Но мый тудын ужашыже улам, ансамбль нерген сайым гына шарнем. Коллективна икоян, ваш келшен пашам ыштена. Мемнам муро-влак ушен шогат”.

“Шуматкече” ансамбльын репертуарыштыже – ончычсо да у муро-влак. У муро-шамыч эре шочыт. Лишыл жапыште республикысе районлаш концерт дене лекташ шонат.

Самырык-влакат мурынам колыштыт – тиде куандара. Шукерте огыл урем дене ошкылмем годым ик рвезын телефонышкыжо йыҥгыртат – тушто мемнан муро шокта. Чонемлан сайын чучын колтыш. А илалшырак-влак ойлат: “Тиде мемнан годсо муро”, — ойла Игорь Борисов.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: