"Сылнылык тӱня" рубрик, 2014 ий, Теле тылзын 19-ше кечыже

Кушталтен колта, пуйто йолвундаш гыч тулойып шыжалтеш

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Ноябрьыште Йошкар-Оласе Самырык тукым полатыште Марий Эл Республикысе национальный культур шотышто молодежный фестиваль эртен. Концерт программе моткоч оҥай лийын. Мыланем таджик калык куштымаш поснак келшен. Куштышыжо — ПГТУ-н студентше Хушнуд Кушатов. Рвезе дене палыме лияш кумыл лекте.

Куштызо Хушнуд КушатовХ.Кушатов моткоч весела, поро кумылан рвезыла коеш. “Эре тыгай улыда мо?” йодышемлан тудо тыге вашештыш: “Хушнуд лӱмем перс йылме гыч кусараш гын, куаным ончыкта. Конешне, илышыште тӱрлыжат лиеш, но нелылыклан вуем ом пу, эре ончыко ончен, илыш корно дене куанен ошкылам”.

Х.Кушатов Таджикистанын рӱдолаже Душанбе деч 40 меҥге торасе Яван олаште шочын-кушкын. 1996 ийыште Озаҥыш илаш кусненыт. “Такшым тыштат, туштат илена. Ачам Озаҥыште частный охране предприятийыште пашам ышта. Акам ешыж дене Таджикистаныште ила. Авам шочмо кундем деч тораште йокроклана, родо-влакым ужмыжо шуэш, садлан Таджикистаныш чӱчкыдын кудалыштеш. Мыланем Йошкар-Ола чонемлан лишыл лийын. Тышак кодмем шуэш”, - ойла рвезе.

Хушнуд ПГТУ-со механико-машиностроительный факультетыште теплоэнергетиклан кумшо курсышто тунемеш. “Эн ончыч ты факультетышкак “Агроинженерий” пӧлкаш тунемаш пуренам ыле. Кум ий тунеммеке, тазалыклан кӧра академический отпускым налынам. Тиде пагытыште умыленам, агроинженерий мыйынлык огыл да тушеч каенам”, - манеш Х.Кушатов да мут мундыражым шуя.

- Изиэм годым моткоч хулиган лийынам. Верыште шинчен кертын омыл. Тидлан кӧра авам куштымаш школыш наҥгаен. Тунам лу ияш лийынам. Школыш кумылын коштынам, тушто тӱрлӧ калык куштымашым туныктеныт, мыланем чылажат оҥай лийын, садлан идалыкыште вич ияш программым шке гыч тунем шуынам. Икымше класс гыч кокымшыш вончаш манын, экзаменым кучыман ыле. Мемнан дене пырля ик жапыште пытартыш визымше классыште тунемше-влакат экзаменым кученыт. Ик куштызо комиссийын йодмыжым шуктен кертын огыл, мый тольым да плие, гранд-плие элемент-влакым ончыктышым. Тунам комиссий член-влак мыланем выпускник-шамыч дене пырля экзаменым кучаш темлышт. Сай вашмут-влакым пуэм, кӱлеш элемент-влакым ончыктем гын, аттестатым кучыктат маньыч. Эн неле заданий – тур, але вес семынже савырнымаш лийын. Тудым 100 гана ышташ кӱлын, а мый 375 гана савырненам. Тыге куштымаш школым идалыкыште йошкар аттестат дене тунем пытаренам да тылеч вара лу ий наре куштен омыл.

Искусствын ты видше деке университетыште угыч пӧртылынам. Таджик сем почеш шке гыч куштымашым шынденам да 2012 ийыште ПГТУ-со “Студенческий шошо” фестивальыште мастарлыкем ончыктенам. Тушто икымше верым налынам.

"Кристалл" бальный куштымаш ансамбльПрофессионал хореограф дене пашам ышташ кумыл эре лийын. Университетна пелен “Атлантик” эстраде куштымаш калык ансамбль уло. Тудын художественный вуйлатышыже — уста педагог Марина Викторовна Рыбак. Тушко кушташ ӱжыныт. Кузежым ончал толаш шоналтышым. Коллектив кугу, лывырге кап-кылан ӱдыр-влак коштыт. Джаз-модерн направлениян куштымашым куштат. Пеш кертыт, мылам нунын марте тора манын шоналтышым. Репетицийыш тылеч вара толын омыл, лӱдынам, очыни. Но Марина Викторовна дене кылым кӱрлын омыл. Тудо мыйым шукылан туныктен, профессионал семын йоҥылышем-влакым ончыктен. Движений сай, но куштымаштем раш схеме уке манын ойлен. Тидым шотыш налынам да чыла ситыдымашым тӧрлаташ тыршенам. А 2013 ийыште “Студенческий шошо” республикысе фестивальыште “Калык куштымаш” номинацийыште икымше степенян лауреатын дипломжым кучыктеныт.

Ӱмаште бальный куштымаш деке кумылаҥынам. 2013 ий сентябрьыште университетыштына “Кристалл” бальный куштымаш ансамбль шочын. Мый тушко кошташ тӱҥалынам. Хореографна — Алла Сергеевна Дубова. Бальный куштымаште эн тӱҥжӧ – партнёрым шижын моштымаш, вет мужыр дене куштымо годым рвезе вӱден наҥгая. Мастарлыкнам эреак шуарена. Арняште кум гана репетицийым эртарена, тӱрлӧ конкурсыш ямдылалтына. Тений майыште Йошкар-Олаште бальный куштымаш дене икымше чемпионатыште усталыкнам ончыктенна. Икымше да кок кокымшо верым налынна. Эркын куштымо вальсым, квикстепым, самбам, ча-ча-чам, венский вальсым да сальсам куштенна.

Шукерте огыл Озаҥыште куштымаш дене Российысе конкурс эртен. Тушто мыят участвоватлышаш улам ыле, но каен кертын омыл, тиде жапыштак (28-30 ноябрьыште) Старый Оскол олаште “ОсколДанс” XXI фестиваль лийшаш улмаш. Тушто университетнан чапшым “Кристалл” ансамбльна аралышаш ыле. Мом ышташ, ом пале. Вет Озаҥыш каяш эше августыштак мутым пуэнам. Ойыраш логалын. Содыки ПГТУ-н студентше улам, ансамбльымат кодымо шуын огыл да “ОсколДанс” фестивальыш каенна. Тушто 800 наре участник лийын. Ансамбль дене пырля мастарлыкем ончыктенам, тыгак таджик да индий куштымаш-влакым куштенам. Индий куштымаш дене кумшо верым налынам, а таджик куштымаш дене кокымшо лийынам. Моткоч куаненам, но тыгодым ӧрынам. Мый вет тунам эше черланенам ыле, 39 градус температуран лийынам. Индий куштымаш

Фестиваль гыч пӧртылмеке, изиш каналташ шонышна. Но 3 декабрьыште “Волгатехын миссше” конкурсышто венский вальсым, латин куштымашым ончыктенна. Тыгак 4-7 декабрьыште Йошкар-Олаште “На крыльях таланта” тӱнямбал конкурс-фестиваль эртен. Тушто мый “Арсланын куштымашыж” дене икымше верым налынам.

Таджик тӱвыра моткоч поян да оҥай. Поснак куштымаш-влак сымыстарат. Мутлан, Арслан куштымаште утларак кид пашам ышта, тудо шулдырым ончыкта. Тыгак “Кӱтӱчын куштымашыже”, “Эҥер воктене” куштымаш оҥай улыт. Табак дене куштымаш калыкнан шкешотан улмыжым ончыкта. Табак – тиде келге пу кӱмыж. Тудо кажне ешын уло. Палемдыман: кочкышым, кӱварыште шинчен, кид дене кочкына.

Куштызо куштымаш гоч еҥ дене кутырышаш, изирак историйым каласкалышаш. Вет кажне движений мом-гынат ончыкта, поснак индий куштымаште тидлан кугу тӱткыш ойыралтеш. Куштымо деч посна эше мурыман. Индий йылмым палем, садлан мурын содержанийжым умылем.

Кеч-могай куштымашым шындыме деч ончыч мурым ойырем. Ятыр гана тудым колыштмеке, движений-влакым шонаш тӱҥалам. Вара костюм могай лийшашым сӱретлем да ургышылан наҥгаем. Марина Викторовна ик мастарым темлен, лачак тудо “Атлантик” ансамбльлан чыла костюмым урга. Пеш уста еҥ.

Мыланем таджик, турко, руш калык куштымаш-влак келшат. Руш калык куштымаш пеш неле. Тудым шкет кушташ ом тошт, руш калык ок умыло, шонем, вет мыйын шӱргывылышем славянын огыл, адакшым трук куштымаште йоҥылышым ыштем, тыге мый нунын кумылыштым волтем манын шонем. Российыште пӧръеҥ куштызо шагал, утларак ӱдыр-влак куштат. А Таджикистаныште мӧҥгешла. Тушто ик кугыжаныш ансамбльыште 800 пӧръеҥ кушта”, — манеш куштызо.

Юмын пӱрымӧ талантшым Хушнуд эре вияҥда, пытартыш кум ийыште тӱрлӧ куштымаш конкурсышто вич кубокым, ныл медальым налын, кандаш гана икымше да латкок гана кокымшо лийын. Рвзее тыгак кочкаш сайын шолта, мӧҥгыштыжӧ пеледыш-влакым кушта, йытыра прическым ыштен мошта, тидлан тудо Озаҥыште тунемын. Рвезе шочмо, руш, индий, иран йылме-влакым пала, изишак татарла да французла кутырен мошта. Йолташыже-влаклан полшаш эре ямде. Тудын дене мутланыме годым шкежат поро кумыл дене ылыжат, усталыклан кумылаҥат. Ача-аваже эргышт дене кугешнат докан.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: