"Шинчымаш кугорнышто" рубрик, 2014 ий, Теле тылзын 5-ше кечыже

Пашажым чон йӱлен ышта

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Морко район Кожлаер школ Кокласола лицей деч вич меҥге тораште верланен. Ял кугу, лопышто шинча, йырым-йырже чодыра кушкеш. Теве школ. Тудо ик пачашан, Марий АССР-ын калык артистше Тойдемарын (Павел Степанович Стекольщиков) лӱмжым нумалеш. Мемнам ИКН-ым, марий йылмым да литературым туныктышо Раисия Михайловна вашлияш лекте.

Шке жапыштыже тыште писатель-влак Миклай Казаков, Анатолий Фёдоров, Сергей Эчан, Валентин Осипов-Ярча, шӱвырзӧ Александр Малинин тунемыныт.

Школна 1886 ийыМарий йылмым да литературым туныктышо Раисися Михайловна Калашникова тунемшыже-влак денеште почылтын. Эн ончыч земский тӱҥалтыш училище лийын. Тушто 44 рвезе да 3 ӱдыр тунемыныт. А туныктен нуным П.И.Монастырев. Кызыт школыш 43 йоча коштеш, икымше классыште кок икшыве веле тунемеш, Кокласола гыч кок йоча коштеш. 11 туныктышо пашам ышта. Ончыч Вениамин Климентьевич Степанов директор лийын. Лачак тудын тыршымыжлан кӧра школна шокшо. Ынде кок ий директорын сомылжым самырык туныктышо Лариса Николаевна Михайлова шукта. Пеш чолга ӱдырамаш. Физкультурым туныкта. Спортзална уке. Садлан телым коридорышто урок эрта”, — мут мундыражым ронча Р.М.Калашникова.

Раисия Михайловна Тойметсолаште шочын-кушкын. Шке шочмо ялже нерген теве мом ойла: “Кажне кайыклан шке пыжашыже шерге, маныт. Тидын дене келшыде ок лий. Вет тушто йоча пагытем эртен. Ты ялыште палыме марий поэт Олык Ипай шочын. Тудын суртшо деч тораштак огыл мемнан пӧрт шинчен. Кумшо ала нылымше классыште тунеммем годым поэтын илыме пӧртышкыжӧ мотор чурийвылышан, кудыррак ӱпан ӱдырамашын ошкылмыжым чӱчкыдын ужынам. “Тиде Олык Ипайын пелашыже”, — авам ойлен. Кызытат шинча ончылнем: пелганде тӱсан ситце платьым чия ыле. Пеш ласкан кутыра. Мемнан декат уналыкеш пурен. Икана тудын дене коктын Чоҥга курыкыш кӱзенна. Шкетын кӱзаш аптыранен да мыйым йолташлан пеленже налын. “Тыште тыгай ласка, чон кана!” — ойлен тунам”.

Р.М.Калашникова МарГУ-што марий йылмым да литературым туныктышылан тунемын. Университет деч вара Кожлаер школышто пашам ышташ тӱҥалын. Ынде 30 ий утла — туныктымо пашаште. Ятыр наградыже уло. 2007 ийыште “Марий Эл Республикысе образованийын сулло пашаеҥже” лӱмым пуэныт, а 2010 ийыште Москошто тунам эше президент Д.А.Медведев “Родительская слава” орден дене палемден. “Пелашем дене вич икшывым йолымбак шогалтенна. Визытынат Москосо вузлаште тунемыныт. Йошкар дипломан улыт, — манеш Раисия Михайловна. “Туныктышын пашаже неле гынат, куаным конда. Йоча-влак чолга улыт, тунемаш тыршат, чыла мероприятийыш кумылын ушнат, но ончычсо дене таҥастарымаште кызыт ала-молан книгам ӧрканенрак лудыт. Туге гынат компьютер дене сайын пашам ыштат. Кажне уроклан, манаш лиеш, презентацийым ямдылат. Школын интерактивный доскаже уло, садлан компьютерым урокышто кучылташ моткоч йӧнан. Школысо веле огыл, тыгак районысо тӱрлӧ конкурсыш ушнаш тыршена. Мутлан, шукерте огыл, октябрьыште, Чавайнын шочмыжлан 126 ий темме лӱмеш школыштына лудмаш эртен. Тушто Морко, Звенигово, Волжский районласе школла гыч ӱдыр-рвезе-влак мастарлыкыштым ончыктеныт. Кызыт Тиште кечылан ямдылалтына.

Ӱдыр-рвезе-влак олимпиадыште шинчымашыштым ончыктат. Шке предметем дене икшывым тушко ондакак ямдылаш тӱҥалам. Маша Андреева тунемшем кудымшо классыште тунеммыж годым индешымше классыш коштшо ӱдыр-влак дене пырля марий йылме дене олимпиадыште участвоватлен. Тунам тудо районышто шымше верым налын ыле. Ӱмаште визымше лийын, а тений призовой верыш логалашак тыршена. Тидлан кыртмен ямдылалтына. Тыгак Диана Смирновам ИКН дене олимпиадыш ямдылем, а марий литератур дене — Мария Егоровам.

Шинчымашнам келгемдена, кызытсе илыш дене тӧр каяш тыршена, увер-влакым эскеренак шогена. “Ямде лий”, “Морко мланде” газет-влаклан, “Ончыко” журналлан подпискым ыштенна, — манеш туныктышо.

Коеш, Раисия Михайловна шке пашажым чон йӱлен ышта, йоча-влакым шочмо йылмым пагалаш да аклаш туныкта.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: