"Куку кумыл" рубрик, 2015 ий, Шорыкйол тылзын 30-шо кечыже

А эше еш «ойыртемалтше» лиеш

Статьян авторжо Ирина Кудряшова

Тӱрлӧ азап, чер, ойго мыйым кораҥ каят манын, нигӧат каласен ок керт. Таче таза, пиалан улат – эрла тыйым чер пызыралеш, але лишыл еҥет эҥгекыш логалеш. Илет гын, проблеме шуко. Поснак йӧсӧ, кунам икшыве орлана. Начар тазалыкан шочеш але тӱрлӧ амаллан кӧра нелылык лектеш. Шочшо пиалан – ача-аванат чонышт куан дене темеш, а черле ньоган ача-аважлан кузе лийман? Тӱняште поро еҥ шагал огыл. Ынде ик ий наре республикыштына инвалид йоча-влакын законный интересыштым аралыме шотышто “Ойыртемалтше еш” (“Особая семья) мер организаций пашам ышта.Тудым В.А.Жезлов (снимкыште) вуйлата. жезлов

Организаций 2013 ий 5 декабрьыште ышталтын. “Тыгай шонымаш вучыдымын шочын. Ме, инвалид йоча-влакын ача-авашт, ойырымо мландым налме шотышто погыненна ыле. Тунам проблеме нерген ятыр кутыренна да организацийым почаш шонен пыштенна, — ойла Владислав Алексович. — Молан “Ойыртемалтше еш” маналтеш? Инвалид йоча-влакым ончен-куштышо еш-влак нерген шагалын шонат. Организацийна интернатлаште илыше огыл, ешыште кушшо инвалид йоча-влак да нунын ешышт дене пашам ышта. Конешне, проблеме ятыр. Сандене ме, ача-ава-влак, социальный йодышым рашемдаш, нелылыкым кораҥдаш, ваш ужын кутыраш шонымаш дене ушненна. Шукынжо законым огыт пале. Шкемынат инвалид икшывем уло. Законым шымлаш тӱҥальым. Тыгай йоча шотышто кугыжаныш могырым ятыр льгот улмаш. Ятыр еҥ тидын нерген ок пале да огеш пайдалане”.

Пашам тӱҥалаш куштылго лийын огыл. Кызыт “Ойыртемалтше еш” организаций йол ӱмбак шогалын. Тудын нерген нигӧ пален огыл. Эркын-эркын паша вийнаш тӱҥалын, тидын нерген увер шарлен. Почылтмыж почешак организаций 2013 ий декабрьыште инвалид декадым эртарен. “Мемнан тӱҥ задачына инвалид йоча-шамычлан весела мероприятийым эртараш огыл, такше тыгайжат лиеда. Тӱҥ цельна – черле икшывым ончышо ача-ава-влаклан полшаш, нунын сомылыштым куштылемдаш. Южо ешыште неле формо инвалидностян кок йоча кушкеш, авашт нуным шкет ончен кушта, мӧҥгӧ гыч лекташ ӱдырамашын южгунам йӧнжат уке. Тыгай годым полшаш тыршена. Ава-влаклан клуб уло. Ӱдырамаш-влак погынат, кутырат, шкеныштым лыпландарат, — манеш В.А.Жезлов. — Фондын эше ик тӱҥ цельже – тыгай ешлан федеральный статусым пуаш. Начарын илыше, самырык да моло статусан еш-влак улыт. Нунылан келшыше федеральный программым луктыт, илышыш шыҥдарат. А инвалид йочам ончышо еш ӧрдыжеш кодын. Инвалидлан шотлалтше икшывылан пенсийым тӱлат, а ача-аваштлан нимогай привилегий уке”.

Ты организаций окса полышым ок ойыро. Оксам погышо фонд Российыштат, Марий Элыштат ситышын. “Ойыртемалтше еш” социальный йодыш шотышто пашам ышта. Кызытеш калыкым социально аралыме да паша, тӱвыра, спорт да туризм министерстве-влак да моло организаций дене кылым пеҥгыдемденыт. Российысе инвалид-влак обществе дене кылым ыштеныт. Фондышто улшо еҥ-влакым шке направленийыштлан келшыше закон-влак слушанийыш ӱжаш тӱҥалыныт. Олаште тыгай еш-влак дене пашам ыштыме шотышто ситуаций сайрак гын, районлаште сӱрет йӧршеш весе. Районысо администраций тыгай организаций-влаклан пешыже ок ӱшане. Ик ий жапыште республикысе кум районышто: Юриныште, Оршанкыште да Марий Турекыште — представительствым ыштыме. Ончыкыжым кажне район дене кылым кучаш шонат.

Марий Эл Республикыште ешыште кок тӱжем наре инвалид йоча кушкеш. “Ойыртемалтше еш” организацийыш 80 наре еш ушнен. Нунылан тӱрлӧ семын полшаш тыршат: каныме рӱдерыш ӱжыт, южо кечын такси дене яра кудалаш йӧным ыштат, бассейныш оксам тӱлыде кошташ кутырен келшат. Йошкар-Олаш цирк толеш гын, мутлан, организацийлан льготан билет ойыралтеш.

Инвалид йочам ончышо еш-влак дене пашам ышташ куштылго огыл. Ик еш, мутлан, икшыве начар тазалыкан шочеш манын пален гын, весыште шым ияш инвалидыш савырна. Тыгай еш-влаклан пӧлекым наледена да намиен пуэна. Ик ешлан тиде келша, весе манеш: “Те молан тыгай пӧлекым пуэда? Шергаканым пӧлеклыза, те вет мыланна чыла ыштышаш улыда”. Пуйто чылан, уло тӱня нунылан полышым пуышаш манын шонат. Тыгай позиций деч ача-ава-влакым шӧраш тыршена. Южо районышто гын инвалид йоча икмыняр ий дене пӧртыштӧ уремыш лекде ила. Икшывым эмлаш лиеш гынат, ача-аваже тидым ышташ огыт вашке – вет йочан тазалыкше тӧрлана гын, тудлан ончыкыжым пенсийым огыт тӱлӧ. Тӱрлӧ лиеш, южо гана ялт ӧрыктарыше сӱретым ужаш перна”, — каласкала Владислав Алексович.

Южо инвалид йоча коштын кертеш, мутлан, тудо начарын ужеш але астме але сакыр диабет черан. Тазалык шотышто тудын иктаж-могай проблемыже уло манын вигак ончалмаште отат шоналте. А вес ешыште, мутлан, ДЦП диагнозан йоча кушкеш. Тыгай годым поликлиникыште кабинетлаш черет деч посна пурымо годым еҥ-влак коклаште тума тарвана. Йошкар-Оласе ик поликлиникыш В.А.Жезлов йодмаш дене миен ыле: инвалид-влак черет деч посна пурат манын кабинет омсаш возен сакаш. Ик ий эртен, нимат ышталтын огыл.

“Ойыртемалтше еш” организацийын шке офисше але уке. “Офисем ныл ораван, тудо машинаште”, — кочын шыргыжалын манеш Владислав Алексович. Лишыл жапыште тиде йодышым рашемдышаш улыт: Йошкар-Оласе общественно-политический рӱдерыште организацийын шке пӧлемже лиеш. Организаций шке пашажлан оксам ок нал. Тудо волонтёр организаций семын сомылжым шукта. Кызыт тушто 6 еҥ уло.

Газетым лудшо йолташ-влак! Шкендан але палымыда-влакын ешыштышт начар тазалыкан икшыве кушкеш гын, “Кугарня” газет редакцийыш йыҥгыртен шижтарыза: (88362) 45-11-88. “Ойыртемалтше еш” организаций полшаш эре ямде. Шарныза, икшыве начар тазалыкан гынат, тудын шонымашыже кугу, шуко. Икшывыдам да шкендам пиаланым ышташ тореш ида лий!

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: