"Кугарнягудо" рубрик, 2015 ий, Шорыкйол тылзын 29-ше кечыже

Сылнымут огеш лий гын тӱняште, мо куан чонемым сылнешта?

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Шыма, весела кумылан, сай ава, пелаш, поро йолташ, шке пашаштыже профессионал – тыге ойлен поэтессе Татьяна Александровна Пчёлкина (Иванова) нерген. Тудын творчествыжым Марий кундемыште веле огыл, Эстонийыштат палат да аклат. Таклан огыл 2009 ийыште Таллиныште “Ныжыл лиям” почеламут сборникшым ныл йылме дене (эстон, марий, руш да англичан) савыктыме. Поэтессе сылнымутыштыжо шочмо кундемым мокта, йӧратымаш тулын вийже нерген каласкала, илыш нерген шонкала. Тудын мураршашыже шкешотан, нигӧ дене таҥастараш лийдыме.

Поэтессе, Олык Ипай лӱмеш премийын лауреатше Татьяна Пчёлкина

30 ий ончыч поэзий корныш шогалше Татьяна Александровна Морко район Кабаксола ялеш шочын. Тудын мутшо почеш, ял моткоч изи, кызыт улыжат кандаш сурт веле кодын. “Кок ияш улмем годым Волаксолаш илаш кусненна. Ешыштына — ныл икшыве, мый кугуракше улам. Ачам, Александр Павлович, тале семмастар лийын, тудо шуко семӱзгар дене шоктен моштен. Школышто тунеммыж годым туныктышыжо Виктор Иванович Иванов труба дене шокташ туныктен, вара ачам школ пеленсе духовой оркестрыште лийын. Тыгак армийыштат военный оркестрыште труба дене шоктен. Шуко семӱзгар дене шокташ шкегыч тунемын. Мӧҥгыштына футлярыште кларнет кия ыле, ачий ты семӱзгарым кугу пайрем годым веле луктын. Тудо шке жапыштыже Палантай лӱмеш музык училищыш тунемаш пурен, но пел ий гыч шуэн каен. Тудын аваже, ковам, черланен, да мӧҥгыжӧ пӧртылын. Клубышто художественный вуйлатышылан ыштен, колхозышто шофер лийын.

Музык акчамлан юж гай кӱлын. Куд ияшак гармонь дене шокташ тунемын, да ты семӱзгар поро йолташыже лийын. Чонжо шортмыж годым шӱлыкан семым шокта ыле, а куан годым – весела семым. Тудын деч посна ик сӱан эртен огыл. Ачам 17 ияшыж годым ялыште хорым чумырен. Тушко фермыште пашам ыштыше ӱдырамаш-влак коштыныт.

Авам, Зоя Васильевна, ятыр ий Чодырасола ялысе кевытыште ыштен. Сатулан ачам дене коктын Татарстаныш коштыныт. Тудат музыкым йӧратен, мураш-кушташ тале ыле.

Ачамын мастарлыкше Сергей шольымлан куснен. Тудо ныл ияшак гармонь дене шокташ тӱҥалын, эре ача пелен коштеш ыле. Кызыт шольымын Никита эргыже труба дене шокта. Людмила ден Наташа шӱжарем-влак гитар дене шоктен моштат, сылнын мурат. А мый гармонь да шиялтыш дене моштем”, — мут мундыражым рончаш тӱҥале поэтессе.

Олмапу пеледыш

Татьяна Пчёлкина почеламутым йоча годсек возкала. Тудо тыгерак палемда:“Икымше почеламутем нылымше классыште возенам, тудо олмапу пеледыш нерген лийын. Олмапу пеледме юзо вий гай чучын, тунар чот ты сӱрет келшен, почеламут корно-влак шкеак шочыныт.

Возымем “Ямде лий” газетыш чӱчкыдын колтеденам. Почеламут, мыскара, кӱчык ойлымаш-влак тушто савыкталтыныт. Кандашымше классыште тунеммем годым ты йоча газетын икымше лаштыкыштыже 1 Майлан пӧлеклалтше кужу почеламутем лектын. Тунам, пуйто шулдыраҥынам, творчествылан эшеат чот кумылаҥынам, лачак тиде кечым поэзий корныш шогалме жаплан шотлем.

Школышто туныктышем Евдокия Александровна Каменская сылнымут паша-влакым поген да альбомыш чумырен, кызытат ты шкешотан книгам аралем.

Изиэм годым чолгалыкем эреак ончыктенам. “Ямде лий” газетын эртарыме юнкор слётыштыжо кок гана лийынам. Тыгак Антонов Ивук лӱмеш премий дене палемдалтынам.

Поэтессе ӱдыржӧ-влак дене пырля

Эрвий” альманахыште мурсаскам савыкталтын, радиоштат йоҥген”.

Журналистикыш корно

Марла шуко книгам, газетым лудынам, шкежат йоча газетыште савыкталтынам гын, журналист лияш шоненам. Но 1985 ийыште кандашияш школым тунем пытарымеке, Йошкар-Оласе медицине училищыш медсестралан тунемаш пуренам. Мыланем медпашаеҥ-влакын ош халатышт пеш келшен, адакшым тӱрлӧ чер деч эмлен, поро пашам ышташ тӱҥалме ты профессий деке утларак кумылым савырен. Тунемаш келшен, кызыт тазалык шотышто чыла огыл гынат, шукыжым палем, шонем.

Училище деч вара Советский район Кундыштӱр интернат-пӧртыш пашаш пуренам. Тушто ик ий ыштенам”, - ойла Т.Пчёлкина.

Татьяна Александровна “Кугарня” газет дене кылым кучен, статья-влакым эреак шергалын. “Икана “У вий ушем” мыланем серышым колтен, возышо самырык-влакым погынымашкышт толаш йодын. Но мый ешан улам, кидыштем изи йоча лийын, садлан толын кертын омыл. Серышым лудмо годым моткоч чот шортынам, тудын дене шӱргым ӱштынам да шоналтенам, журналист лияш пӱрен гын, садыгак тиде корныш Юмо конда. Тиде 2003 ийыште лийын. Тунам газетын редакторжылан Эрик Алексеевич Петров шоген. Мыйым газет коллективыш ушнаш пашаеҥ-влак Анфиса Эманова, Ирина Степанова, Зинаида Шабалина темленыт. Ӱшанымыштлан кугу таум ойлем. Икымше журналист пашам Советский район Кужмара селаште илыше, туныктышо Ираида Андреевна Михеева нерген лийын.

Ынде латик ий “Кугарня” газетыште пашам ыштем. Тиде жапыште шуко темылан материал-влак возалтыныт. Вигак манаш лиеш рекламе материал-влакым возаш тӱҥалынам. МОСИ-ш пиар да рекламе шотышто менеджерлан тунемаш пуренам, тушто налме шинчымаш пашам вораҥдараш утларак полшен.

Газетыште пашам ыштыме годым журналистын неле пашажым умыленам. Таклан огыл ойлат: “Омсам тӱчыт гын, окна гыч пурыман”. Икана фотограф Евгений Никифоров дене “Красногорский КАФ” предприятийыш миенна. Вахте гоч каяш ок лий. Но журналист улат гын, чыла вере пуртышаш улыт манын шонет. Ме саламлалтна, кӧ, кушеч улмынам умылтарышна. Вахтыште шинчыше еҥ пеш сай лийын, мемнам директор деке колтыш. Вуйлатышын кабинетышкыже пурышна, пӧръеҥ ӧрын да сыренрак йодын: “Кӧ улыда? Кузе тӱчмӧ предприятийыш пурен кертында?”. Мый изиш ӧрмалгышымат. Йодыш-влаклан вашмутым пуышна да предприятийын пашажым газетыште ончыкташ, самырык специалист-влак нерген возаш толынна манын ойлышна. Тудын кумылжо пушкыдеме,” — манеш журналист.

Поэзий нерген

Поэтессын сылнымут пашаже памаш гай ару да чечен. Кузе памаш вӱдым подылын эмлалтат, тугак Татьяна Александровнан почеламутшо-влакым лудын, вийым налат, илышлан куанаш тунемат. Тудын “Тау, пӱрышем!” почеламутшо мыланем поснак чот келша, тудо шонаш тарата, кеч-могай чаракым сеҥаш лиеш манын ойла.

Татьяна Александровнан вич почеламут сборникше ош тӱням ужын. 50 утла почеламутшылан семым келыштарыме. “Радиошто мурем-влак йоҥгат, тидыже куандара. Мыланем Роза Искакован мурымо “Кузе илет, авай?” муро эн чот келша. Семын авторжо – татар композитор Азат Ахмадиев. Мыланем семым колтеныт, тудым икмыняр гана колышт лектынам, шинча ончылнем иканаште авам деке ялыш вашкыме сӱретлалте. А авам тунам лийын огыл. Семым колыштын, шинчавӱдем йога, аваем шарналтем да чонем шортеш, туддеч посна тунар чот йокрок. Мут-влак почеламут корнылаш эҥер вӱд гай йогат. Тыге тиде муро шочын”, — ойла поэтессе.

Эн тӱҥ – еш пиал

Татьяна Пчёлкина пелашыж дене 26 ий пырля улыт, кум ӱдырым ончен-куштат. “Саша пелашем Тыгыде Морко ял гыч. Тудо — военный. Иваново олаште юридический институтым тунем пытарен. Чечняште лийын. Сарын ветеранже, кызыт пенсийыште.

Кугурак ӱдырна ужалышылан ышта, кокымшыжо Москосо Щепкин лӱмеш театр институтышто пытартыш курсышто тунемеш, а изи ӱдырна школыш коштеш, кушташ йӧрата, спорт гимнастике дене заниматлен, кызыт “Акварель” куштымаш ансамбльыш коштеш.

Ешыштына ваш пагален илена, икте-весе верч чонна йӱла. Чыла пайремым пырля пайремлаш тыршена. Ме Йӱштӧ Кугызалан ӱшанена, тудо мемнан деке кажне ийын толеш, пӧлекым конда.

Еш дене пӱртӱс лоҥгаште эреак канена. Чодыраш поҥгым погаш коштына.

Эн лишыл, йӧратыме верем – шочмо кундемем. Волаксолаште пӧртна пуста шога, тушко кажне кеҥежым коштам, миен ом керт гын, чонлан нелын чучеш. Вет тыште йоча пагытем эртен. Ял корно дене ошкылмем годым чонем мура, кумыл нӧлталтеш, вий лектеш.

Ӱдырамашлан эн тӱҥ — еш ласкалык, тазалык. Пырля погынымо, вашла келшен илыме годым шкемым эн пиалан еҥлан шотлем. Илышын кажне татшылан куанен моштыман, тудлан тауштыман. Илыш – пиал, тудым шот дене илен моштыман”, - манеш Татьяна Александровна.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: