"Айдеме да пӱрымаш" рубрик, 2015 ий, Шорыкйол тылзын 30-шо кечыже

Шаверде кочан уныкаже

Статьян авторжо Ирина Ямбаршева

Николай Шавердин

Николай Шавердин

1927 ий шыже велеш Морко вел Лапкасола ял марий Семен Иванов кугурак эргыжым, латкок ияш Миклайым, Чарла оласе марий семилеткыш тунемаш намиен коден. Олаш кайышаш годым Миклай ик кечын Морко исполкомыш шкаланже кӱлшӧ документым серыкташ миен. Тушто кагаз пашам илалше марий виктарен. Икшывын йодмыж почеш тиякет тунамак бланкеш фамилийым сераш тӱҥалын: «Семенов…»
- Мый фамилийым кугезе кочан, Шавердын, лӱмжӧ дене возыктынем ыле, — манын шуктен рвезе.
Шоҥго секретарьлан икшывын кугезым тыге жаплымыже келшен, да кагазым тудын йодмо фамилий денак серен пуэн. Тиде кече гыч ош тӱняште Николай Семенович Шавердин лӱман еҥ илаш тӱҥалын (тӱҥалтыш школышто Семенов фамилий дене коштын).
Н.Шавердинын шочмыжлан тений 25 январьыште 100 ий темын. Кодшо курым кыдалне тиде еҥ Марий АССР-ыште сайын палыме лийын.
Ача-аваже да йоча жапше нерген мылам тудо шке пачерыштыже 1996 ий мучаште каласкалыш. Йодышташ лӱмынак миенам ыле. Эн чотшо палымем шуын аважын, Марина Васильевнан, Наталья акаж нерген. Куд шочшан ешыште Наталья гына кугурак шинчымашым налын да туныктышылан пашам ыштен. Шуко калык мурым пален да муренжат моштен. Мурылан шӱман улмыжланак Натальям калыкнан талешке эргыже В.М.Васильев-Ӱпымарий йӧратен шынден да марлан налын. Ныл йочашт лийын – кок ӱдыр да кок эрге.
Семон кугыза Миклайым ныл класс деч вара школыш ынеж колто улмаш, но В.Васильев посанажым ӱшандарен кертын: «Кызытсе илышыште туныкташак тыршыман». Тыге лиймеке, Семон шке эргыжым олашке имне дене намиен коден. Ныл ий тунемме жапыште Миклай эреак Васильевмыт ешыште (нунын шке суртышт лийын) илен.
Марий семилетке деч вара Н.Шавердин Москошто редакционно-издательский техникумым тунем пытарен да рӱдолаштак Учпедгизын марий пӧлкаштыже пашам ыштен. Студент улмыж годымак рушла гыч кусаркалаш тӱҥалын. Моско издательствылан «Поп-влак кӧлан полшат» книгам (1933) марлаҥден. А Йошкар-Олаште руш поэт Н.Тихонов гыч кусарыме «Большевик Симон» ойлымаш посна изданий дене лектын (1934).
1940 ий тӱҥалтыште Миклайым армийыш налыныт. Тунам Финляндий дене сар каен шоген. Нунын частьлан 12 мартыште наступленийыш лекташ приказым пуэныт. Но бойыш каяш ик шагат кодмо годым перемирий нерген увер толын шуын. Тыге лиймеке, самырык салтак-влакым вигак мӧҥгыш колтеныт. Но тудо ийынак августышто уэш призыв лийын. Н.Шавердин Бакушто шогышо артиллерийский частьыш логалын. Сар пытымеш Кавказыштак служитлен.
Тыныс жап шумек, Николай Семенович «Марий коммуна» газетыште пашам ыштен: ончыч — ответственный секретарь, вара — редакторын алмаштышыже. 1949 ийыште тудым ВКП(б) обкомыш печать секторым вуйлатышылан налыныт да вес ийжылан Москош, кӱшыл партийный школыш, тунемаш колтеныт. Кум ий гыч диплом дене «Марий коммунышкак» пӧртылын. Но вашке адакат обкомыш кусареныт. Ындыже – пропаганде ден агитаций отдел вуйлатышын алмаштышыжлан.
1954 ий октябрьыште Шавердиным «Марий коммунын» редакторжылан шогалтат. Жап тунам тыглай лийын огыл: Сталинын колымыж деч вара элыштына чылажат эркын дене вашталт толын. Вуйлатыше органлаште марий кадрым ешараш шонымо денак, очыни, 1955 ий августышто Николай Семеновичым КПСС Йошкар-Ола горком секретарьлан сайлат.
1963 ийыште Н.Шавердиным кумшо гана партий обкомыш кусареныт. Тыште лу ий утла (1975 ийыште пенсийыш лекме марте) печать, телевидений да радио секторым вуйлатен, иканаштак «Политический агитаций» журналым редактироватлен. Творчествылан жапым муаш тыршен. Тӱҥ вийже кусарыме пашалан ойыралтын. Марлаҥден политический литературымат, сылнымутымат.
Совет жапыште печать органлашке пеш шукын возкаленыт. Редакцийлаште рабселькор-влак дене пашам виктарен шогышо посна пӧлка лийын. 1957 ий гыч тӱҥалын, Марий АССР-ыште ий еда рабселькор-влакын съездышт эртаралтын. Эн уста-влаклан грамотым, окса премийым пуэденыт. Тиде пашан тӱҥ нелытше КПСС обкомын секторжым вуйлатыше Н.Шавердинын ӱмбалне лийын. Жап эртыме дене рабселькор паша ялт кавыскен, ынде редакцийлашке возышыжат кумыт-нылыт веле.
Николай Шавердин сай пашажлан «Знак Почета» орден да республикын Почетан грамотшо дене наградитлалтын, 1975 ийыште тудлан «Марий АССР культурын заслуженный пашаеҥже» лӱмым пуымо.
Журналист, кусарыше, партий пашаеҥ Н.С.Шавердинын илышыже 1997 ий 28 майыште кӱрылтын.

Гельсий ЗАЙНИЕВ.
1946 ийысе фото.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: