"Кугарнягудо" рубрик, 2015 ий, Пургыж тылзын 27-ше кечыже

Йӧратыме мурызына

Статьян авторжо Ирина Степанова

денисоватТатьяна Денисова. “Яндар, яндар…”, “Таҥем, таҥем”, “Лӱҥалтыш”… “Тиде лӱмым да нине муро-влакым Марий Элыште гына огыл, марий-влак илыме моло кундемыштат палат. Палат, пагалат да йӧратат. Т.Денисова, чынжымак — марий эстрадын шӱдыржӧ. Кызыт чылаштым, эсогыл теҥгече гына мураш тӱҥалше еҥымат (южгунам семышкыжат ок логал гынат), шӱдыр манын ойлаш йӧратат гын, тугеже Татьяна Денисова – торашке чолгыжшо Чолпан шӱдыр.
- Татьяна, концерт репертуарыште акак-шӱжарак Денисовамыт мурат манын возымо. Кӧмыт мураш тӱҥалыда?

- Ме ешыште чыланат гармонь почеш мураш йӧратена. Ачам (кийыме мландыже пушкыдо лийже) гармонь дене сайын шоктен. Авамат мураш кертеш. Ялыште пырля погынымо годым чӱчкыдын тӱрлӧ мурым муренна. Концертыште акам кокла гыч кӧжӧ лиеш, толыда да ужыда.
Мый изинек муренам да гармонь дене шоктенам. Но мурызо лияш шонен омыл. Мурызо марте кужу корным эртенам. Школ деч вара Моркысо профтехучилищыште тунемынам, вара ик ий тыштак чоҥышо организацийыште пашам ыштенам. Тушто камвозын эмганенам, да врач тетла ты пашам ышташ кӱштен огыл. Вара парикмахерлан тунем лектынам. Ик жап Марий филармонийыште ыштенам. Озаҥысе тӱвыра институтым тунем лектынам. Ынде дипломан специалист улам.
- Те ешыште чылан ӱдыр улыда мо?
- Анна, Тамара, Клава акам-влак, Иван изам, Люба шӱжарем да мый улына. Шочмо ялыштем кызыт Иван изам ешыж дене ила. Ӱдыр-шамыч чылан Марий Элыштак тӱрлӧ вере улына.
- Шукерте огыл тый Дагестан вел сем почеш возымо “Каенат” мурым мураш тӱҥальыч. Марий Эл радион эртарыме “Идалыкысе муро” фестивальыште тудо калыкын шуко йӱкшым поген да икымше верыш лектын. Шканет тиде муро мо дене лишыл?
- Кызыт шукын ойлат, эсогыл палыме мурызо-влакат (фамилийыштым огына ончыкто. — Авт.), пуйто тыгай мурым калык коклаш шараш да радиош пуаш ок лий. Тыгай мурызым сценыш лукташ ок кӱл, маныт. Но мыйын шонымаште, мурызын репертуарыштыже тӱрлӧ сынан муро лийшаш. Мый марий композитор-влакын мурыштымат, калыкынымат мурем, весела, ойган муро-шамычат улыт. Молан калык ончык вес сынан мурым лукташ огыл? Тиде уда мо?
“Каенат” — шкешотан муро. Кӧлан кӱлеш, тудо колыштеш. Кӧлан ок келше, тек пылышыжым петыра. Каласем: тиде муро писын возалтын огыл. Мый тудым шуко жап чоныштем коштыктенам. Ты семым Интернет гоч йолташ ӱдырем колтен ыле. Тудо “Таня, тиде семлан мурым возыза да муро. Моткоч чонеш логалше сем” манын. Колышт ончышым, моткоч келшыш. Вара поэтессе Татьяна Пчёлкина мылам мутым возен. Икманаш, тиде муро чоныштем ятыр жап “кӱын” киен.
- Мый тый денет тӱрыснек келшем. Кажне мурызо ойыртемалтше мурым кычалшаш. Тыйын репертуарыштет тыгак «Шочмо суртышто» муро уло. Кӧ кызыт шочмо суртыштет ила?
- Морко вел Масканур – мыйын шочмо ялем, чонемлан нимо деч чот лишыл да йӧратыме кундем. Тушто кызытат шочмо суртем уло, авам ила. Кок пӧртым олташ огыл манын, телылан тудо изам деке кусна. Изам корем гоч веле суртым чоҥен. А кеҥежлан авам уэш шочмо суртыш пӧртылеш. Ик жап авам мый денем олаште илыш. Но чонжо садак шочмо ялыш шупшеш.
Тиде мурышто муралтеш, пуйто ава ден ачам коктынат уке улыт да мый шочмо суртыш толын, нуным шарналтем. Тиде — авторын мутшо. Юмылан тау, авам ила. Тудо таза лийже. Тиде мурым мый туткарыш логалмем деч вара возенам. Тунам чот неле ситуацийыште лийынам. Шоненам: ала вес гана тыгай йӧн огешат лий? Садлан, жапым шуйкалыде, шочмо суртемлан мурым пӧлеклаш шонен пыштенам.
- Тыйын пытартыш сольный концертет Йошкар-Олаште шукерте лийын. Тидлан ынде иктаж 5-6 ият эртен. Тыйым сценыштат шуэн ужына ыле. Кушко йомынат? Кушто лийынат ты жапыште?
- Пытартыш 10 ий жапыште Марий кугыжаныш университетыште группым чумырымо ыле. Мый тушто режиссер-постановщик лийынам. Художественный вуйлатышемат лийын огыл. Кертме семын пашам ышташ тӧчымӧ, тыршыме. Но ыльыч еҥ-шамыч, кӧмыт пашам ышташ ышт пу. Йол йымак тӱрлӧ паҥгам шындылыт ыле. А мый тыгай годым пашам ыштен ом керт. Ешартышлан тиде студийыш ала-мыняр гана вӱд пурыш. А тушто — инструмент-влак, костюм. Мыйым паша гыч колташ манын, чыла ыштышт.
А вара илыш ик жаплан Москош пашам кычалын наҥгайыш.
- Татьяна, тугеже тый кызыт нимогай пашам от ыште. Кузе илет вара?
- Мый кызыт пашадыме улам. Биржыште шогем. Ик вере колтат, специальность дене ом йӧрӧ, вес вере колтат – огыт нал. Мый чыла вере пашам ыштен кертам – тольык пашаш огыт нал.
- Да, Марий Элыште сулло мурызат огеш кӱл улмаш. Татьяна, тыйын эргыч Иван Денисов — Марий Элыште шорт-трек дене ик эн палыме спортсмен. Кызыт тудо кушто ила?
- Тудо кок ий Мордовийын да Моско областьын командыштышт таҥаса. Мордовий тудлан пашадарым тӱла. Юмылан тау, эргым шкенжым шке онча. Тыгак Москошто олимпийский резерв училищыште тунемеш. Ила Коломна олаште.
- Тудо илышыжым спорт денак кылдынеже мо?
- Ваня спортым моткоч йӧрата. Мыйын шонымаште, илен-толын, тунем лекмеке, тудо чапле тренер лийын кертеш. Вет Йошкар-Олаште шорт-трек дене виян тренер укеат. Йошкар-Олаште гына мо? Москоштат тыгай вид дене конькобежец-влак тренироватлат. А тиде вет йӧршеш вес спорт. Ты вид дене шуко ий заниматлыше йоча кузе тренироватлалташ кӱлмым шкеже чотрак шижеш. Эргым кызыт тидым сайын пала, умыла да ойла: “Авай, мемнам ик семын тренироватленыт, а кӱлеш ыле — вес семын”. Садлан тунем пытарымеке, тудо специалист семын Марий Элыш толын кертеш. Самырык специалистлан паша верым, пачерым пуат гын, молан Йошкар-Олаш толаш огыл?
- Татьяна, Ваням ты спортлан кӧ шӱмаҥден?
- Озаҥыште институтышто тунеммем жапыште сессий годым Ваня мый декем унала миен ыле. Тунам мурызо Василий Якимовым эргымлан ты олаште иктаж-мом ончыкташ йодынам. А тудо кокымшо классыш коштшо Ванюшым Ий полатыш наҥгаен, конькиш шогалтен. Эргымлан коньки моткоч келшен шинчын. Тыге тудо шорт-трек дене заниматлаш тӱҥалын.
- Олаште концертым эртарыме деч вара районлашке лекташ от шоно? Могай план тыйын ты концерт деч вара?
- Мый тиде концерт деч вара тетла выступатлаш ом тӱҥал, концерт пашамым чарнем манын шоненам ыле. Но кодшо гана ик экстрасенс дек мийышымат, тудо умбакыже мураш кӱлеш мане.
Лекташ кӱлеш, конешне. Калык мурымемым йӧрата гын, тугеже тудым куандарыман. Мутлан, Башкирийыш миен толмем шуэш. Нефтекамскыш монь. Но вет чыла тиде вийым йодеш. Мый кажне концертыш шуко энергийым пыштем. Кызыт мурызо-влакым моткоч шулдын аклаш тӱҥалыныт.
Татьяна дене эше шуко жап кутыркален шинчылтна. Йӧратыме мурызынам ятыр йодыш тургыжландара. А мый шке семынем шонен шинчем: сулло лӱмым нумалше, дипломан марий артистке Марий Элыште але вара нигӧлан ок кӱл? Молан, мутлан, Республикысе национальный президент сымыктыш школышто эстраде пӧлкам почаш да тушко Т.Денисовам туныктышылан ӱжаш огыл? Шке национальный кадр нерген южгунамже йӧршеш огына шоналте.
Икте раш: Татьяна калыклан кӱлеш. Кеч тидыже изиш да чоным лыпландара.

Ирина Степанова.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: