"Улам мый Рве-зы-лык!" рубрик, 2015 ий, Пургыж тылзын 6-шо кечыже

Пӱнчер ял гыч шанчыеҥ

Статьян авторжо Ирина Кудряшова

Шанчыеҥ мутым колатат, шинча ончылно илалшырак пӧръеҥ але ӱдырамаш сӱретлалтеш. Шинчалыкан, ала-мом эре шонкала. А самырык шанчыеҥже вара могай? Ик тыгай самырык еҥ дене палыме лияш темлем. Д.Байдимиров Т.Евсеев лӱмеш Национальный тоштерысе этнографий пӧлкам вуйлата. д.байдимиров

Дмитрий Александрович Пошкырт кундем Мишкан районысо Пӱнчер ялыште шочын-кушкын. Ачаже Александр Семёнович ончыч заводышто кочегар лийын, кызыт — школышто — орол да кочегар. Аваже Галина Сидоровна страховой компанийыште тыршен, кызыт сулен налме канышыште. Ешыште кум икшыве: Дмитрийын Арина шӱжарже Йошкар-Олаште политехнический институтым (кызыт ПГТУ) тунем пытарен, Свердловск кундемыште ешыж дене ила. Володя шольыжо МарГУ-со тӱвыра да сымыктыш факультетым тунем лектын, кызыт — ПГТУ-н студентше.

Пӱнчер школышто индеш классым пытарымеке, Дмитрий Бирскысе медколледжыш але Благовещенск оласе педколледжыш каяш шонен. Рвезе педколледжын студентше лийын. “Социальный педагог. Работа с трудными детьми” специальность дене шинчымашым поген. Колледж деч вара, 2004 ийыште, Марий Элыш толын, МарГУ-што тӱвыра да сымыктыш факультетыште тунемаш тӱҥалын. “Педколледжыште тунеммем годым Марий Элыш икымше гана толын каенам ыле, пеш келшен. Тунам Йошкар-Олаш уналыкеш толынам. Тыште авамын шӱжарже, Лидия Сидоровна Матросова, ила. Тудо университетыште туныкта. Тыге Марий кугыжаныш университетыш тунемаш толаш шонен пыштенам. Педколледжыштак марий тӱвырам шымлаш тӱҥалынам. Курсовой пашам марий кидпаша дене кылдалтше темылан, пу гыч тӱрлӧ арверым пӱчкеден лукмо нерген, возенам. А университетыште тунеммем годым пӧръеҥын ыштыме-кучымо пашаж дене кылдалтше теме утларак лишке лийын. Визымше курсышто марий-влакын пӧртым чоҥымышт шотышто дипломым возенам”, — манеш Дмитрий.

Университет деч вара Дмитрий ончылно адак йодыш шоген: армийыш каяш але умбакыже тунемаш, аспирантурыш пураш. “Визымше курсышто Тимофей Евсеев лӱмеш тоштерыште этнографий пӧлкаште кугурак научный пашаеҥлан пашам ышташ тӱҥалынам. Садлан аспирантурым ойырен нальым да тоштерыште умбакыже пашам ышташ кодым, — каласкала Д.Байдимиров. — 2013 ийыште кандидатлык диссертацийым араленам. Пашам “Культура повседневности народа мари” темылан возенам. Тушто марий калыкын кызыт да ожно кажне кечын шуктымо пашаж нерген почын пуымо. Студент годымак тоштерыште практикым эртенам. Пеш келшен. Тунемынат шуктенам, курсовой пашамат, дипломымат жапыштыже возенам. Тоштерыште ынде шым ий тыршем. Ончыкылык профессий нерген изиэм годым тӱрлӧ шонымаш лийын. Но тоштерыште пашам ышташ тӱҥалат манын, тунам ойлат гын, ом ӱшане ыле, шонем”.

А эше Д.Байдимиров кушташ пеш тале. Студентше годым “Марий Эл” кугыжаныш ансамбльыште балет артист лийын. Тидлан университетыштак тунемын. Тыгак “Эрвел марий” ансамбльыш коштын. Кызыт тиде сомыл ӧрдыжеш кодын.

Шукерте огыл Дмитрий Байдимиров да пырля пашам ыштыше эше кок самырык еҥ, Андрей Шурыгин ден Анастасия Айгузина, Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше лийыныт. Нуно “Кум тотем – кум тӱссӱрет” выставкым ямдыленыт. Ты выставке марий калык илыман тӱрлӧ кундемыште ончыкталтын. Тушто марий калык дене кылдалтше йӱла да историй дене палдарыме. “Премий ончыкылык пашалан эшеат кумылаҥда. Тиде проектым кызытат шуктен шогена, ты пашам умбакыжат ыштена. Ыштыметым аклат гын, тугеже арам огыл тыршет. Самырык шымлызылан кызытсе илышыште куштылго огыл. Туге гынат кеч-могай пашам чон почын, уло кумылын ыштыман, — манеш Д.Байдимиров. — Шымлызылан библиотекыште гына шинчыман огыл, еҥ-влак денат пашам ыштыман. Ончычсо илышым веле огыл, кызытсымат шымлыман”.

Дмитрий – йӧратыме пелаш да ача. Анна пелашыже фармацевтлан пашам ышта. “Шке жапыштыже мыят медколледжыш тунемаш каяш шоненам, Анна медицийнский образованиян. Педколледжыште тунемынам — тиде корно декат лишыл улам: университетыште студент-влаклан лекцийым лудам”, — манеш самырык еҥ.

Дмитрийлан ача-аваже шонен пыштыме цельыш, тӱҥалме пашам мучаш марте шукташ, неле-йӧсым чыташ, икте-весылан полшен илаш, ваш умылаш, кугуракым колышташ, пагалаш изинек туныктеныт. Лач тыгаяк кушкын Александр Семёнович ден Галина Сидоровнан эргышт. Кызыт самырык ача уло яра жапшым Илья эргыжлан пӧлекла. Кум ияш ньога чыла палынеже, а ачаже тудын йодышыжо-влаклан уло кумылын вашешта.

“Ончыкылыклан план шуко. Пӧрт чоҥымо гаяк кажне кермычшым шот дене пыштен, эркын-эркын шонымашке шуаш тыршем. Кандидатлык диссертацийым аралыме гын, ынде монографийым савыктен лукман. Вара докторлык диссертаций нерген шоныман”, — манеш самырык шанчыеҥ.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: