"Мыланна латкудыт" рубрик, 2015 ий, Вӱдшор тылзын 10-шо кечыже

Полышым яра да лӱмым йодде пуат

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Йоча ӱшан телефоныш йыҥгыртен налме консультацийын тыглай кечыже… Икшыве-влак йыҥгыртат, психолог дене мутланат, йодыш-влакым пуат, мыскарам ыштат да воштылыт, южгунам осал шомакымат ойлат, вурседылыт. Но консультант йочам тыгай койыш-шоктышыж гочат умылаш тырша. Таче йоча ӱшан телефонын пайдаж нерген возена. Тудын нерген калыклан психолого-педагогический полышым пуышо “Доверие” республиканский рӱдерын педагог-психологшо Анастасия Валерьевна Григорьева (снимкыште) каласкала:

психолог- Йочан нечкын коймаштыже проблемым, чон тургыжланымашым чӱчкыдын огына уж. Икшыве тидын нерген ача-авалан ойлаш ӧреш. Ӱшан телефоныш йыҥгыртен кутырымо, ятыр йочалан психолог дене икымше вашлиймаш, садлан эн ончыч тудо ӧрмалга, шке проблемыж нерген кузе каласкалаш огеш пале. Тидым шижын, психолог-влак йочам умылышаш, ӱшанжым сулышаш улыт. Тунам икшыве шке нерген каласкалаш тӱҥалеш. Кызытсе у технологий вияҥме, ача-ава-влакын эре ала-кушко вашкыме, ятыр жапым пашаште эртарыме, чӱчкыдын лийше стресс саманыште йоча-влак шке семынышт илат. Нуно кугыеҥ деч вниманийым вучат, ача-ава дене чон почын кутырынешт, а “Кузерак школышто?”, “Мӧҥгыш могай пашам пуэныт?”, “Кочкынат мо?”, “Кунам мӧҥгысӧ пашам ышташ шинчат?” йодыш-влакым веле колмышт огеш шу. Йоча шке шонымашыжым умылышо еҥлан каласкалынеже. Тудо “Могай кумылет?”, “Молан тыланет лачак тиде музык келша?” да т.м. йодыш-влакым колнеже. Мутлан, ик подростко ӱшан телефоныш йыҥгыртен (анонимность да конфиденциальностьлан кӧра, мутланымашын ужашыжым веле пример шотеш налме):

- Салам лийже! Ача-авам мыланем жапым шагал ойырат, поснак авай дене мутланымем шуэш.

- А ачат-ават могырым могай вниманий ок сите?

- Огеш лий мо, просто ӧндалаш, кузерак кумылем манын йодаш?! Тыге огеш лий!

- Ават деч школ нерген веле огыл йодыштмыжым, тудын деч каҥашым, чон шижмашет нерген колыштмым вучет? Мый тыйым чын умылем?

- Чын! Але вара неле ӧндалаш, шыматаш, мутланаш? Молан тугеже йочажым ыштыман?

А вет чынак, ача-ава-влак, кузе шонеда: йоча мом кочкын? Кунам кочкын? Мӧҥгысӧ пашам ыштен мо? Мыняр жап уремыште коштын? Нине йодыш-влаклан вашмутым пуымым икшыве чон почын мутланымашлан шотлат мо? Шарналтыза, кунам те икшывыда дене тудын чон-кумыл пашаже, йолташыже, илыш нерген кутыренда? Мыланна, кугыеҥ-влаклан чучеш, пуйто йоча дене илыш нерген мутланаш эр, тиде йодышым кушмекыже нӧлталнена. А вет икшыве дене тидын нерген кутыраш кеч-могай ийготышто пайдале, умылтарен веле моштыман.

Ача-ава ден йоча коклаште, поснак подростко пагытыште, умылыдымаш, ӱшаныдымаш чӱчкыдын лектыт. Тыгай годым психолог-влак самырык еҥлан полшен кертыт. 2010 ийыште йоча ӱшан телефонын общероссийский линийжым почмо. Тудын номерже тыгай: 8-800-2000-122.

Йоча-влак консультант-влакым койдараш, мыскарам ышташ шонымо дене чӱчкыдын йыҥгыртат. Но шукыж годым тиде “весела” койыш гоч полыш нерген кычкыралме йӱк шокта. Консультант икшывын ӱшанжым сулен кертеш гын, йоча тургыжланымашыж нерген лӱдде ойла. Тыгай мутланымаш деч вара тудо шукыж годым психологлан таушта да чоныштем ласкарак лийын манын ойла.

Йоча ӱшан телефон – тиде полышым яра налме йӧн. Тушко икшыве веле огыл, ача-ават йыҥгыртен, шке шижмашыже, нелылыкше да ойгыж нерген анонимно ойлен кертыт.

Йоча-влакым тургыжландарыше йодыш шуко, нуно тыгай йодыш дене утларак йыҥгыртат: иктаҥаш-влак коклаште, ача-ава да йоча коклаште коклаште умылыдымаш, йӧратымаш, вате-марийла малыме йодыш да молат.

А ача-ава-влак консультант дене воспитаний шотышто подростко дене ик ойыш шумо шотышто кутырат.

Йоча ӱшан телефон – республикыште илыше шуко йочалан шкешотан эҥертыш, неле ситуаций годым специалист деч полышым налме эн писе йӧн.

Йошкар-Ола гыч Анна Александрова, 15 ияш:

- Йоча ӱшан телефоныш ик ганат йыҥгыртен омыл. Но тудын пайдаже уло манын шонем. Йоча психологлан лӱмнержым палемдыде шке нелылыкше нерген ойла, чонжым луштара. Тыгай мутланымаш деч вара, мыйын шонымаште, икшыве неле ситуаций гыч лекташ йӧным муэш.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: