"Илыш йогын" рубрик, 2015 ий, Пеледыш тылзын 26-шо кечыже

Шоҥгылыкда ласкан эртыже

Статьян авторжо Ирина Степанова

сосновая роща2Йошкар-Оласе Дубки микрорайонышто пӱнчер коклаште верланыше «Сосновая роща» интернат-пӧртыштӧ шоҥгыеҥ ден инвалид-влак илат. Йырваш – тымык, пушеҥге-влак кушкыт, шӱшпык шӱшка. Пуйто олаште огыл, а ялыште улат. Моло годым тушко мийымем жапыште кудывечыште я тыште, я тушто еҥ-влак коштыт ыле: иктышт беседкыште кутыркален шинчылтыныт, весышт пакчаште шогылтыныт (нигӧ нуным полшаш огеш йод, шке кумылын мланде пашам шуктат). А тиде гана кок-кум еҥым веле ужым. Молышт кушто улыт, шоналтышым.
Зданий кӧргыш пурен (тӱнӧ 30 градус шокшо годым тушто тыгай ласка!), кокымшо пачашыш ошкыльым. Теве кинозал гыч йӱк шоктыш. Умылышым: шукын фильмым ончат.
Залыш пурен саламлалтым. Вара шке пашам дене директорын алмаштышыже Л.В.Путинцева деке ошкыльым.
- Тачылан ты интернат республикыштына ик эн сайлан шотлалтеш, — палемдыш Людмила Васильевна. — Тыште кок отделений уло: тыглай (тушто коштын кертше, тазарак еҥ-влак илат) да милосердий (инвалид, коштын кертдыме-влак улыт). Чылаже 160 наре еҥ мемнан пансионатыште ила.
Палемдем: тышке еҥ-влак тӱрлӧ амал дене логалыт: иктышт икшывышт дене ик ойыш шуын огыт керт, весыштым уныкашт нимолан огыт шотло, кумшышт ты тӱняште йӧршеш шкет кодыныт, нылымшышт тӱрлӧ амаллан кӧра (черланымылан, аварийыш логалмылан) коштын кертдыме лийыныт да мӧҥгыштышт йӧрдымыш лектыныт. Шукын, йоча-шамычлан мешаяш огыл манын, шке кумылын тыш илаш кусненыт. Икманаш, илыш. Кажне еҥын – шке историйже.
- Мемнан дене вер уло. Садлан туткарыш логалше кажне еҥым шкенан деке илаш ӱжына. Толышт нуно, кӧ чынжымак тыште илынеже. Южгунам еҥ-шамыч йочашт дене сырат да, нунылан ӱчым ышташ манын, мемнан деке илаш куснат. Вара ик жап гыч икшывышт дене сӧрасат да уэш каят. Тыгай-шамычым ме огына вучо, — палемдыш Л.В.Путинцева.
Ондак ойлат ыле, пуйто ты пансионатыш палыме гоч веле логалаш лиеш. Пуйто пашан ветеранже, тӱрлӧ кугыжаныш наградан еҥ-шамычым веле налыт. Очыни, тунам тыгакак лийын. Но кызыт тышке колхозникымат, тыглай пашазымат, туныктышымат налыт. Икманаш, тугай еҥым, кӧлан чынжымак полыш кӱлеш да илашыже нигушто.
Интернатыште кажне пӧлемыште кок еҥ ила. Улыт ешаҥше-влакат. Тышке илаш куснышо шкет пӧръеҥ ден ӱдырамаш, икте-весым илыш пелашлан ойырен, кодшо ӱмырыштым пырля эртарат. Нунылан посна пӧлем ойыралтеш.
Тыште илаш моткоч сай условийым ыштыме. Кечеш ныл гана пукшат, актовый зал, бильярдный, библиотеке улыт. Илыше-влак тӱрлӧ кружокыш, ансамбльыш, эскурсийыш коштыт. Тыштак терапевт уло. Иктаж-мо коршта: тудо тунамак эмлаш тӱҥалеш. Кӱлеш гын, Йошкар-Оласе вес эмлымверыш талоным налын кондат. Пансионатыш (шукын ты тӧнежым тыге маныт) концерт дене артист-влак чӱчкыдын толыт. Шкеныштынат пу совла дене шоктышо ансамбльышт уло. Шонет гын, Йошкар-Олашке кеч-кушко миен тол. А шочмо верыш нуно утларакшым отпуск годым каят. Тидлан тылзе пуалтеш.

Инвалид-шамычымат кондыштара
сосновая роща1Тышке журналист паша дене толмо годым йӱксыла ошкыл колтышо, моткоч моторын чийыше ты ӱдырамашым чӱчкыдын ужам. 60-65 ияш гайрак койшо ты еҥ дене эре саламлалтына. Ты гана палыме лийна.
И.М.Шагиахметова 85 ияш улмаш. Ты пансионатыште 11 ий ила. Марийже военный летчик лийын. Тудо шукертак ош тӱня дене чеверласен. Ик эргыже кызыт аважым вес тӱня гыч эскера. Ирина Михайловнан вес эргыже таче аваж деке чӱчкыдын толын кая, ӱдырамашат тудын деке миен толеш. Но кок гана инсульт перымеке, тудо ты пансионатыш илаш куснен. Тыште кечыгут врач эскера, тазалык шотышто лӱдыкшӧ уке, эмлымверлаште гай кугу черетым шогылташ ок кӱл.
Ирина Михайловна – тысе активистке. Тудак фильмым йӧратыше-влак группым чумырен. Могай фильмым ончынешт, пансионат вуйлатыше-влаклан заказым пуат веле. Тыге кажне кечын 30-40 наре еҥ кинозалыш погына. Фильмым ончымеке, тудым каҥашат, ӱчашат. Ирина Михайловна инвалид-влакымат кондыштараш тӱҥалын. Тидлан лӱмын вуйлатыше-влак деч кок инвалид креслым йодын налын. А нунышт, эре койкышто кийыше-влак, тидлан моткоч куанат.
И.М.Шагиахметова тыгак шкаланже вургемым урга. Эргыжын пачерыштыже ургымо машинаже уло. Тушко кайыме еда иктаж мотор вургемым ямдылен толеш. Тылеч посна кидпашалан шӱман. Кызыт пу гыч черкын макетшым ыштат. Тудым кинозалыште вераҥдынешт. Икманаш, илышым йӧратыше ӱдырамаш. Нигунам шӱлык кумылан огыл,эреак весела, поро. Моло-влакат туддеч примерым налаш тыршат.
Шола гыч пурлашке: И.М.Шагиахметова ден Л.В.Путинцева.

Ирина Степанова.
Авторын фотожо.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: