"Кузе илет, эрвел марий?" рубрик, 2015 ий, Идым тылзын 21-ше кечыже

Изи Тавра – акрет годсо ял

Статьян авторжо Анастасия Эманова

_DSC6695

Свердловск областьысе Арти район Изи Тавра селаште 9 майыште лийна. Россий калык Сеҥымаш кечым палемда. Мемнан чоныштат вургыжмаш озалана. Кугезына-влаклан сай илышым пӧлеклымыштлан вуйнам савена да тора Урал мландыште ты кечым вашлияш пӱрымылан Курык Юмылан таум ыштена.

Изи Тавра маныт гынат, села изижак огыл, рӱдӧ илемлан шотлалтеш. Ялсоветым Пагышал ялын эргыже, марий пӧръеҥ Альберт Иванович Иванов вуйлата. Тыматле улмыж дене кумылнам савырале, “Шийгорно” командынам порын вашлие.

Изи Тавраште школ, йочасад, медпункт да икмыняр кевыт верланеныт, 800 наре еҥ ила. “Кугезына-влак 1761 ийыште кок ялым – Пагышалым да Изи Таврам — илемыштлан ойырен налыныт. Пошкырт кундем Бирск вел гыч толыныт улмаш. “Акадра” лӱм дене Изи Тавра шочын. Кугу Сарыш тышеч 196 еҥ каен, 83 еҥ пӧртылын огыл. Ялыште Кугу сарын ик участникше — Борис Петрович Байрашев — ила. Тудын ӱдыржӧ – марий бизнесмен, Йошкар-Олаште “Амарис” фирмым вуйлатыше – Ольга Борисовна Аптышева”, — палдарышт Изи Тавра клубышто. А мый пырдыжыште кечыше стендым ончышым. Тушто сарын участникше-влакын фотоштом вераҥдыме, кажнышт нерген кӱчыкын серыме.

Вашлиймашна клубышто эртыш. Теве концертнам ончаш погынат, нунын коклаште эше ик поро палымынам, “Кугарня” газетын йолташыже Валерий Борисович Бакетовым ужна. Тыгай тора мландыште лишыл родым вашлиймек, йывыртен колтышна.

Изи Тавра клубым весела кумылан, уста гармонистВиктор Афанасьевич Александров вуйлата. “Сеҥымашлан пӧлеклалтше фестивальын пытартыш этапышкыже миенна, 20 еҥан коллектив пеш чапле концертым ончыктенна. Калык сайын вашлийын», — мане Виктор Афанасьевич.

Тудо тымарсек Изи Тавра ял шотан илемым вуйлатен. Ынде лу ий утла клубышто тырша, тыгеже эреак “Чолга шӱдыр” ансамбльын участникше лийын.

Клубышто йоча-влак “Изи аршаш”, кугурак-влак “Чолга шӱдыр” ансамбльлаш коштыт, тыгак “Кечыйол” драмкружок пашам ышта. Маргарита Ильинична Александрова “Чолга шӱдыр” коллективым вуйлата. “Тӱвыра пашалан лӱмын тунемын омыл, изинек мураш йӧратем. Профессием дене ветеринар улам, а тыште ынде 1999 ий годсек тыршем. Марий мурым муралтет, чон тул гай чӱчка. Марий артист-влак мемнан велке чӱчкыдын кошташ тӱҥалыныт. Теве ӱмаште индеш группо тольо. Ӧрдыж гыч толшылан калык шагал погына, а шке концертым шындена гын, клубышто – шыҥ-шыҥ. Теве ик тыланымашем каласем – кеч-могай мурызо толеш, эреак “Йӱржӧ йӱреш”, “Олма чевер” да “Канде шинча” муро-влакым мурат. Артистше ты мурыжым йӧратат дыр, а ончаш толшын шержым темен. Садлан ала-мо уым, сылным да палыдымым колыштмо шуэш”, — каласыш Маргарита Ильинична.

Кажне участникын шке чиемже уло, Урал вел марий вургем поснак ойыртемалтше, тудын кажне йолваже эртыше илыш-корным почын пуа. Очыни, тидыже Урал вел ӱдырамашын пеҥгыде койыш-шоктышышкыжо да тура ойлен колтымышкыжо шыҥен.

Изи Тавра “Дружба” ООО -н шулдыржо йымалне шуаралтеш. Ты озанлыкым тыгак чолга марий пӧръеҥ Константин Николаевич Иванов вуйлата. Тудо Пагышалыште ила. Верысе самырык еҥ шочмо мландыштак тыршыже манын, Константин Николаевич шагал огыл вий-куатшым пышта. Теве кум шочшан механизатор Владимир Ильинлан пӧртым чоҥен пуэн. А озанлыкыште ферме уло, вольыкым кучат, мланде паша шукталтеш, икманаш, пашаче марий еҥын чонжо улан илыш верч йӱла. Озанлыкыште Изи Тавра ден Пагышал ялла гыч пашаеҥ-влак тыршат. Арти район администрацийын полышыжат палдырна. Теве “Самырык еш” программе почеш Алексей Камаевлан пӧртым чоҥашыже оксам ойырен. Тудо Пагышалыште йочасадым вуйлата, пеш чулым да марий шӱлышан еҥ.

Изи Тавра ден Пагышал коклаште куд меҥге, ваш келшен илат, унала коштыт. Тыштыжат, туштыжат лиймеке, тыгай сӱрет тачат чонем вӱчка – марий-влак икте-весылан порым шонат, ваш таратен, тӱрлӧ сомыллан вуйым огыт шупш.

Урал вел марий спортсмен-влак

Изи Тавра клубышто спорт дене кылым пеҥгыдын кучат. Лӱмын ойырымо пӧлемыште рвезе-влак пауэрлифтинг дене заниматлалтыт ыле. Тиде спортын видшым жаплыше-влак тӱрлӧ таҥасымашке коштыт. Теве Бронислав Митрофанов, Изи Тавра ялын шочшыжо, ынде визымше ий пауэрлифтинг дене шкенжым шуара да ӱмаште Свердловск областьыште киен нелытым нӧлтымӧ дене кокымшо верым сеҥен налын. “Изинек спортым йӧратем. Урал велне Верхний Пышма командылан коштам. Армийыште Якутий ден Новосибирскыште лийынам, спецназыште порысем шуктенам. Мылам граждан илыш утларак келша, садлан военныйын корныж дене кодын омыл. Ешан, икшыван улам. Пелашем Екатеринбург ола гыч. Школышто тунеммем годым эре марла кутыренна, кызытат ялыште марла мутланена. Тиде шочмо йылме, тудым огына мондо. Тылзылан ик гана ялыш толын каем, спорт пӧлемыште рвезе-влакым тренироватлем”, — мане Бронислав.

Александр Михайлов клубышто йӱк режиссерлан пашам ышта, тыгак спорт дене кылым куча. Рвезылан 24 ий, ӱдырым эше налын огыл. Тудо Брониславын ученикше, арняште кум гана рвезе-влак дене тренировкым эртара. Тудо икымше ий гына заниматла, туге гынат Свердловск областьысе таҥасымаште икымше верым налын да чемпион лӱмым сулен. Клубышто “Золотая ракетка” да “Атлант” спорт ушем-влак пашам шуктат.

Мемнан деке эше ик рвезе ушныш. Тиде Дима Иванов. Екатеринбургысо педколледжыште физкультурым туныктышо да тренерлан тунемеш. “9 класс деч вара каенам да ончыкшым тренер лияш шонем. Куштылго атлтик дене кылым кучем, кумшо ий куржталыштам, областьысе таҥасымаште вием тергем. Тунем лекмеке, шочмо Изи Тавра ялышке пӧртылам да школышто пашам ышташ тӱҥалам”, — мане Дима. Тудым ме шочмо кечыж дене саламлышна. Рвезе 18 ийым темыш. Ешыште кум йоча гыч тудо кыдалашыже. Марий улмыж дене кугешна. Дима школышто тунеммыж годым клубысо ансамбльыш коштын, кушташ йӧратен. Ялыште рвезе-влак шкеныштым пайдалын шуарат, спортым йӧратат, таза илыш-йӱлам кучат. Ӧрдыж гыч толшо уна-влак дене тыматлын кутырат, шыргыжал колтат да сай пашалан молымат кумылаҥден моштат.

Татьяна Пчёлкина.

И.Речкинын фотожо-влак.

Комментарий-влак:
  • ЯЛ СОВЕТЫН ИЗИ ТАВРА МАНЫТ . А ТОШТО СЕМЫН АКА»ДРА» ( АКА ТАВРА). Но те тушто возен улыда сельсовет вуйлатыжым Альберт Иванович Иванов манында.Альберт Иванович Андреев и тудо Пагшал марий огыл а Изи Тавран улеш.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: