"Рубрик деч посна", 2015 ий, Идым тылзын 11-ше кечыже

Соҥгыра улыт гынат, илышлан куанен моштат

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Сурт-печан, таза кид-йолан, кап-кылан улына гынат, илышлан вуйым шияш йӧратена. Шукыж годым уремыште инвалид, сокыр але соҥгыра еҥ-влакым ужын, ойгышт нерген огына шоналте. А вет нунылан илышыште шке верыштым муаш ала-мыняр пачаш неле. Тидлан кӧра, очыни, нуно илышын шере тамжым утларак аклен моштат.

Российысе соҥгыра-влакын обществышт” общественный организацийын Марий пӧлкаже Йошкар-Оласе Первомайский изуремыште, 12-шо №-ан пӧртыштӧ верланен. Председательже Альбина Никифоровна Грозова (снимкыште) тыште 25 ий наре пашам ышта.

Альбина Никифоровна Н.Крупская лӱмеш Марий пединститутым математикым да физикым туныктышылан тунем пытарен. Дипломым налмеке, Йошкар-Оласе 2-шо №-ан кас школышто соҥгыра-влак классым туныктен. “Кызыт ты школ уке. Тунам пу школышто соҥгыра-влакым туныктымо ныл класс лийын. Пашам ышташ тӱҥалме годым сурдопереводчик дене пырля урокым эртаренам. Но тудо математический задаче-влакым чын кусарен огыл. Тунам предметем шке умылтараш шонен пыштенам. Тылеч ончыч Ростов-на-Дону олаште соҥгыралан математикым туныктымаш курсышто лийынам. Тыгай йоча-влак тӱрвым ончен умылат улмаш, садлан нунын дене раш да эркын мутланаш кӱлеш. Икманаш, сай артикуляций лийшаш. Тунемшем-влаклан ойленам: “Мый математикым туныктем, а те — мыйым кид дене “мутланаш”. Ӱдыр-рвезе-влак моткоч йывыртеныт, вет нуным колын моштышо, кӱшыл образованиян еҥ туныкташ йодын. Эркын-эркын пырля тунемынна. Ты школышто 25 ий пашам ыштенам. А 1990 ийыште марий пӧлкан председательжылан шогалтеныт.

Соҥгыра да начарын колшо-влак тыглай еҥ дене кутырен огыт мошто. Садлан организацийнан ик эн тӱҥ цельже: нуным кызытсе обществыште илаш туныкташ. Семеновкысо школ-интернатыште тыгай йоча-влакым кум ияшымак туныкташ тӱҥалыт. Школышто тӱрлӧ занятий деч посна тыгак паша навыкым пуат. Школ деч вара южо йоча иктаж-кушко тунемаш пура, а южыжо паша верым кычалеш.

Ожно соҥгыра да начарын колшо-влаклан паша верым муаш куштылгырак лийын. Кызыт тыглай еҥжылан паша уке, чыла вере стажым йодыт. Калыкыште ойлат: “Кычалше – муэш”. Ятыр соҥгыра еҥ Марий машиностроительный заводышто, полупроводник прибор-влак заводышто пашам ышта. Кызыт, мутлан, ММЗ-ыште 30 соҥгыра тырша. Тушто мемнан сурдопереводчик уло, кудыжо кусарыме деч посна, эше нунын праваштым арала.

Ӱдырамаш-влак утларак ургызо улыт. Йошкар-Олаште совет жапыштак чоҥымо швейный фабрике лийын. Тушто соҥгыра ургызо-влак пашам ыштеныт. Но кугу убыткылан кӧра предприятийым 2006 ийыште петыреныт. Кызыт мемнан еҥ-влак частный амалкалче-влакын предприятийыштышт ыштат”, - ойла А.Н.Грозова.

Соҥгыра улыт гынат, илышлан куанен моштат, ура чонан улыт, чолгалыкыштым тӱрлӧ мероприятийыште ончыктат. Кугу пайрем-влак вашеш концертым шке вийышт дене чӱчкыдын ончыктат. Тӱрлӧ сценкым, куштымашым ямдылат, мураш йӧратат.

Соҥгыра-влак мурым кид дене мурат. Алла Пугачеван, Ирина Аллегрован, Татьяна Буланован репертуарышт гыч муро-влакым ойырен налына. Келшыше мурым жестовый йылмыш кусарена. Вара соҥгыра еҥым, кид дене ончыктен, семым колаш туныктена. Тӱрлӧ конкурсыш ушнена да призовой верым налына. Мутлан, шукерте огыл Озаҥыште эртыше жестовый мурымаш дене конкурсышто шкет мурымаште Иван Макаров кумшо верыш лектын.

Соҥгыра-влак коклаште художник-влакат улыт. Владимир Заплаткин уста сӱретче лийын. Максим Фролов моткоч талантан. Шке жапыштыже В.А.Серов лӱмеш Санкт-Петербургысо художественный училищым тунем пытарен.

Шукынжо спорт дене сай йолташ. Кок ий почела инвалид-влакын декадышт годым республикысе спорт министерстве дене пырля инвалид общество-влак тӱрлӧ таҥасымашым эртарат. Тушто эн чолгаже участвоватла.

Сокыр-влак денат келшен илена. Пырля шахмат да шашке турнирым эртарена. Шукыж годым кугурак ийготан-влак чолгалыкыштым ончыктат.

Мемнан обществын сай волейбол ден футбол командыже-влак улыт. Чаманен каласыман, Россий таҥасымашлаште мастарлыкнам огына ончыкто. Кугу олалаш лекташ шагал огыл окса кӱлеш, а мемнан тудо уке. Лач пошкудо Чебоксарыш, Озаҥыш южгунам миен толын кертына. Корнылан оксам пуымо шотышто спорт министерствыште йодынна ыле, но шот лектын огыл”, — мут мундыражым умбакыже ронча председатель.

Соҥгыра-влак саман дене тӧр каяш тырша. Самырык-влак Интернетым кучылтын, скайп гоч вес ола гыч шкешт гаяк еҥ дене мутланат, сото телефонышт уло. “2013 ийыште “Активная жизнь” проектланна субсидийым пуэныт. Тиде окса дене кок компьютерым налынна. “Достпуная среда” программе инвалид-влаклан тӱрлӧ йӧным пуа, илышым куштылемдаш полша. Соҥгыра-влаклан реабилитаций шотышто индивидуальный программе почеш социальный страхований фонд сото телефоным да субтитр дене трансляцийым ончыктышо телевизорым пуат.

Достпуная среда” программе сурдопереводчик-влакым ямдылаш йӧным пуэн. Тидлан марий пӧлкаланна оксам ойырымо. Кызыт 10 сурдопереводчикым ямдыленна”, — манеш А.Грозова.

Инвалид-влаклан канаш путёвкым пуалтеш, общественный транспорт дене яра кудалышташ лиеш, эмым яра пуат. “Инвалид-влакын шке соцпакетышт уло. Но нуно тудын деч отказатлалт кертыт. Тунам нунылан пенсийыш ешартыш окса пуалтеш”, — умылтарыш Альбина Никифоровна.

Соҥгыра-влак обществын марий пӧлкаштыже 520 еҥ учётышто шога. Учётыш 18 ийым темымеке шогалыт. Тылеч посна обществе йоча-влакым шотыш налеш. Республик мучко 200

соҥгыра йоча уло.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: