"Сылнылык тӱня" рубрик, 2016 ий, Шорыкйол тылзын 22-шо кечыже

Артист огыл гын, священник лиеш ыле

Статьян авторжо Анастасия Эманова

«Артист огыл гын, священник лиям ыле», — чонжым почо калык артист.
Иван Смирновын лӱмжым ойлет, иканаште ончылнет марий он гай чапле пºръеҥ сӱретлалтеш. Тудо кажне рольын – тӱҥ геройжо. Самырык годым полмезе, каче, йºратыше таҥ да ончыко вӱден кайыше вийвал пºръеҥ лийын гын, кызыт тудо ийготан пºръеҥ, поян еҥ, ача лӱм дене каласыме иктаж-могай кугу должностян чӱчӱ, патыр Он, Йӱштº кугыза, ача, коча, шоҥгыеҥ…
30 январьыште 15 шагатлан М.Шкетан лӱмеш Марий театрыште Россий Федерацийын (2007 ий), Марий Элын калык артистше (1999 ий) Иван Смирновын бенефисше лиеш.
Иван Викентьевич 1961 ий 2 июльышто У Торъял районысо Кугу Пызак ялеш шочын. Кыдалаш шинчымашым налмек, 1978 ийыште МГПИ-шке чодыра инженер факультетыш тунемаш пурен, кок ий тунеммек, 1980 ийыште Москвашке ГИТИС-ыш национальный студийыш логалын. Тидлан уста улмыжо, эреак мураш йºратымыже да шке чолгалыкшым ончыктымыжо полшеныт.
«Иван Викентьевич, артист огыл гын, ко лийыда ыле?» — йодым лӱмлº еҥ деч.
Тудо тыге вашештыш: «Очыни, священник лиям да чодыраште пºртым чоҥен, тушто илем ыле. Вольыкым ашнен, пакчасаскам, кушкылым куштен, поро пашам ыштем ыле».
Ты ой шоналташ таратыш. Вара умылышым: бенефис кечын З.Долгован пьесыж почеш шындыме «Пысман корем» трагикомедий тудын чонжым авалтен, Микывырын рольжым модшо Иван Смирнов илыш нерген келгын шона. «Усталык каслан ты пьесым шкеак ойырен налынам, ты спектакль икымше гана 2005 ийыште сценыште ончыкталтын, тачат чонемлан лишыл кодын. Ончаш толшо еҥлан шонаш таратыше да лишыл-влакым аралаш туныктен шындыме спектакль, шоҥгыеҥ деке куштыра семын ынышт ончо манын возымо пьесе. Модмо чыла роль чонем вошт эртен, уда ден сай манын ойырен ом керт. Кажне персонаж — илышын геройжо».
Тыгай рольжо 100 дечат шукырак погынен. Театрын сценыштыже тӱнямбал, российысе да марий классик-влакын произведенийышт почеш шындыме чыла гаяк постановкышто модын.
1985 ийыште ГИТИС-ым тунем пытарыше рвезе марий театрын актержо лийын. Пашашке кычкалтын веле шуктен, армийыш налыныт. Кок ий гыч угыч театрын ешышкыже ушна да таче мартеат сапшым кидыште пеҥгыдын куча.
Армий деч вара, 1987 ийыште шындыме кум спектакльыште модын. Тиде В.Шекспирын «Латкокымшо йӱд» спектакльыште — Фесте шут , М.Шкетанын «Ачийжат-авийжатыште» — Мичи, И.Шамякинын «Чон ӱжеш йºраташ» спектакльыште – Федя.
Иван Смирнов — мураш йºратыше актер. Изинек гармонь дене шоктен, вокал данныйже сай улмылан кºра 1994 ийыште И.Палантай лӱмеш музучилищыште, театр пашажым кодыде, вокал пºлкаште тунем лектын.
Артистын кажне рольжо акым сула. «Театральная Йошкар-Ола» фестивальлаште ик гана веле огыл «Эн сай пºръеҥ роль», «Кокымшо планан эн сай пºръеҥ роль», “Эпизодысо эн сай роль” номинацийлаште сеҥыше лийын. Тудо Олык Ипай лӱмеш, М.Шкетан лӱмеш премий-влакын лауреатышт, шуко премий, Чап кагаз дене палемдалтын. Но тӱҥ чап – калыклан вий-куатым, йºратымашым пуымаш, вашеш ончаш толшын чон шокшыжым шижмаш.
Ик эн кугу роль 1988 ийыште М.Рыбаковын «Эргымлан кузык» пьесыж почеш шындыме спектакльыште Мики лийын. Тушто тудо мурен да тыгодымак модын. «Фонограмме дене мураш тӱҥалме пагыт ыле, тыге композитор, поэт дене пырля пашам ыштыме», — шарналта артист.
Йыван Кырлан рольжо илышыштыже сай кышам коден. Тудым модаш да почеламутшым лудаш тачат кумылжо уло. Отрицательный манме рольым модаш кумыл уке гынат, коклан тугаят логалын. Утларакшым порылык дене кылдалтше, илыш опыт погынымо дене сайым гына шонымо да ыштыме шукта. Кажне виян рольышто кºргº чоным тарватен, шинчавӱдым луктын, шке илыш корныжымат шарналтен колтен.
Ешыште вич шочшо гыч Иван эн изи, межнеч лийын. Чаманен куштеныт гынат, неле йºсыжº ятыр тӱкнен. Шке гармоньжо лийын огылат, чӱчӱжº, пошкудыжо-влак деке куржталыштын. Коваже, очыни, садланак унала эре тудым пырля налын, артист лийже манынак шонен.
Иван Смирновын марий киношто модмыжым ужынна. Но шке манмыжла, пашаже иктак, тидымат, тудымат ыштен моштышаш улыт, вет специальность дене Москва гыч театр да киношто модшо актер лийын толыныт. Театр деке шӱмжº лишыл, киношто ик кадрымак ала-мыняр гана сниматлат, а театрыште иканаште чон почылтеш, тыйын ӱмбаке мыняр шинча онча, совым кырат, илыше вий коштеш!
— Иван Викентьевич, бенефисдан программыж дене палдырыза.
— Театрын воштончыш залыштыже изирак концерт лиеш. Тушто мый мурем, ончаш толшо-влакын кумылыштым нºлташ, чыла пайрем-влак дене саламлаш шонем. Тыгодымак самырык артист-влак концертым сºрастараш полшат. А вара ме театр кºргыш куснена. «Пысман корем» спектакльым ончаш ӱжам.
— Кызыт театр ешышке у вий толын, самырык актер-влак дене пырля пашам ыштеда, роль-влакым модыда. Могайрак шижмашда?
— Мылам нунын дене пырля лияш моткоч келша. Шке самырык жапым да илышыште нимомат мºҥгеш пºртылташ ок лий. Кунам-гынат меат тыгаяк самырык, уста лийынна. Нунылан куанаш кодеш, да шкемымат ончылнышт ӱлык волташ огыл ыле манын веле шонем. Роль-влак шерге улыт, йºратен модына. Теве «Саликаште» илыш шолеш, у куат улмым утыр шижым.
— Ончыкылык паша планда могай, палаш лиеш?
— Паша шуко, тудо кызытеш секрет. Тӱҥжсмирно — таза лияш.
— Пытартыш жапыште у муро шочын мо?
- Кызыт шке возен, шке мурымо койыш илышыш пурен, мыят тыгай чер дене «черланенам» ыле, но тыге каласем: профессионал композитор-влакын мурыштымак мурыман! Репертуарыштем шӱдº утла муро уло.
— Пытартыш жапыште театрыш ончаш толшо-влак ешаралтме палдырна. Тидым шекланенда?
— Калык кунар шуко толеш, тунар модаш ӱнар, вий лектеш. Куанен пашам ыштена, калык дене кутырена, ончаш толшо-влак шӱм-чоныштым пойдарен кайышт манын тыршена.
Иван Викентьевич – марий калыкын пагалыме еҥже. Тыгак вий-куатым йºратыме ешыже: пелашыже да шочшыжо-влак пуат. Тудым, умылат, пагалат, кажне татшым лош пайлат.
Татьяна Пчёлкина.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: