"Тыйын шочшет эрвелмарий" рубрик, 2016 ий, Шорыкйол тылзын 22-шо кечыже

«Пагыт шуын Марий Элыште айык вуй дене илаш!» — ойла тачысе унанан Валентин Васюков.

Статьян авторжо Ирина Степанова

Иктаж еҥ дене тӱшкаште кутырымо годым тудын моло деч ойыртемалтмыжым пеш отат уж. А посна шинчын мутланыме жапыште, кунам тудо тылат уло чонжым почеш, пален налат: да, ты еҥ моткоч ойыртемалтше. Мый Валентин Васюковым ынде 15 ий утла палем, но тудын могай улмыжым кызыт веле умылышым. Таче самырык рвезе-влак Валентин Борисович гай лийыт, тудын гай шонен моштат гын, моткоч сайын илаш тӱҥалыт ыле.
васюковЭн ончычак тудо ончыланже цельым шынден моштышо да тушко шуаш тыршыше айдеме.

Фермышкат коштын, киномеханикат лийын
Пошкырт кундем Калтаса районысо Ӱлыл Качмаш ялжым тудо моткоч чот йӧрата, вет тыште йоча жапше эртен, тыштак школыш куржталын. “Мемнам, кум икшывым, авана шкет ончен-куштен, садлан мыланем тӱҥалтыш класслам Нефтекамскыште школ-интернатыште тунемаш логалын. Тушто сай базым пуэныт, садлан, ялыш толмек, школышто предмет-влак куштылгын пуалтыныт”, — каласкала Валентин Васюков.
Ешыште Валентин деч посна эше Женя изаже да Юля шӱжарже кушкыныт. Авашт фермыште презым ончен. “Фермыш имне дене коштына ыле: шудым, олымым, сенажым пурташ кӱлын, терысым луктынна. А кастене изам олмеш киномеханикын полышкалышыжлан пашам ыштенам. Изи гычак тӱҥалын 10 класс марте эре кином ончыктенам. Жап чылалан ситен”, — палемда В.Васюков. Йоча-влакым нигӧ виешак пашам ыштыктен огыл. Нуным вурсышо ачашт уке улмаш, чыла шке кумылын ыштеныт. Авашт «Полшен кертыда ала?» манын йодмылан йоча-влак нигунам тореш ойлен огытыл. Тыгодым Валентин школышто отличник, ече дене школын чемпионжо лийын. «Мыйын йоча жапем моткоч оҥайын эртен, ойганаш жап лийын огыл», — шыргыжал колта йоча жапшым шарналтыме годым Валентин, да шинчаштыже куан тул чӱкталтеш.
Изак-шоляк да шӱжарышт кызытат вашла полшен илат. Ялыште кугу сомыл уло гын, Женя деке полшаш мият. Женя Ӱлыл Качмашыштак шочмо суртышто ешыж дене ила, верысе школышто газ котельныйыште операторлан да директорын озанлык паша шотышто алмаштышыжлан ышта. Валентин изаж дене кугешна. «Тудын гай мастар кид-йолан айдеме тӱняште тетла уке» манмыжак мом шога! А Юля шӱжарышт Валентин семынак Йошкар-Олаште ила. Теве тиде кечылаште Валентин тудын деке обойым пижыкташ полшаш миен ыле.
Пашадар олмеш – ик мужыр кем
Школ деч вара тудо Йошкар-Олашке толын да Политехнический институтым (политехым) тунем лектын. Кумшо курсышто мужыраҥын. Вара ӱдыр, ик жап гыч эрге шочыныт. Иленыт тӱшкагудышто. Политех деч вара ешге шочмо Калтаса кундемышкыже пӧртылын, вет направлений почеш тунемын. Тушто кум тылзе пашам ыштен, пашадар олмеш самырык ачалан ик мужыр кемым выписатленыт да икмыняр мешак шурным пуэныт. Тунам лач неле жап толын улмаш. Кузе ешым пукшыман? Тыге илаш ок лий манын, Людмила пелашыже йоча дене пырля уэш Йошкар-Олаш пӧртылын. Ик жап Калтасасе фирмыште коммерческий директорлан пашам ыштымеке, нунын почеш Валентинат кудалын.
васюков12 Пашам кычалаш манын, паша биржыш каен. «Ончем: пырдыж тич паша вакансий кеча. Да тынарак шуко еҥ пашам кычалеш. Паша вер уло, а еҥ-влак тудым муын огыт керт. Тиде мыйым ӧрыктарен”, — палемда Валентин. Тудлан кум паша верым темленыт, да В.Васюковым чылаштыжат налаш келшеныт. Тыге тудо “Ваш новый день” газетыш рекламе агентлан пурен. А вара иканаште кум рекламе газетыш рекламым шындылын. Тунам Валентин фирме вуйлатыше-влак дене вашлийын мутланен, тые эркын палымыже-влак шукемыныт. Кок-кум тылзе гыч тудо редакцийыштыже эн шуко пашадарым налаш тӱҥалын: рекламым шуко конден. Тыгак кажне арнян бизнесмен-влак дене пырля футбол дене модаш коштын. Тушто ик фирме директорлан чолга марий рвезе келшен шинчын, да шкеж деке пашаш ӱжын. Валентинлан Йошкар-Оласе киосклашке тӱрлӧ ола гыч сатум шупшыкташ кӱлын. Рвезе пашалан кыртмен пижын. Ондак копейке манме машина дене сатум кондылын, вара — Газель, кумшо гана ЗИЛ, вара КамАЗ дене. Валентинлан пашаштыже кугу кӱкшытыш шуаш книгам шуко лудмыжат полшен. Кызытат тудын шкафыштыже «Денежный поток», «Ты — Босс», «Искусство успевать» да моло шуко книга шога. Арам огыл В.Васюковлан директоржо “Генератор идей» грамотым кучыктен, вет тудын компанийым кугемдыме, пойдарыме шотышто тынар шуко шонымашыже, идейже лийыныт! А вара ты фирме кӧргыштак шкенжын «Телец» кевытшым почын, ик жап гыч — оптовый складым.
Эрдене помыжалтмеке, вигак кынелман
васюков2В.Васюковын ончыкылан раш планже эре лийын: мом таче ышташ, мом эрла. 1994-1998 ийлаште возымо листокшо-влакым ончыктыльо. Тушто кажне кечын мом да мыняр ышташ кӱлмым чыла возымо. Тунамак, 1990 ийлаште, тудо серен шынден улмаш: сото телефоным, пачерым, чапле виллым налаш… Тудын блокнотыштыжо план ик ийлан гына огыл, а посна тылзылан, эсогыл арнялан уло. «Тӱшкагудысо пӧлемыштына чыла пырдыж мыйын записке-влак дене темше лийын: тыгай тылзылан пачерым налаш, тунам пӧртым чоҥаш тӱҥалаш, тунемаш каяш, дачан, машинан лияш…”, — шыргыжалеш Валентин. Тунам тыгай записке-влакым ончен, Людмила пелашыже «Ну-ну-ну» манын, шке семынже шыргыжалын веле. А кызыт шке пелашыжым мокталтыде огеш керт. “Пӧрьеҥ илышыштыже кугу кӱкшытыш тунам шуэш, кунам воктеныже умылышо да йӧратыше пелаш уло», — чӱчкыдын тыге ойла Валентин. 1996 ийыште возымо ик планже гына але шукталтын огыл: «Мландышарын иктаж сай лукыштыжо, теҥыз але ер воктене, кугу виллым ышташ, кушто уло ешге илаш тӱҥалына». Да эше ик цельже шинчаш перныш: «Шочмо изам ден шӱжаремлан эре полшен шогаш».
васюков13А чыла тидым шукташ шке дек пеш пеҥгыде лийман, шке деч шуко йодын кертман. Валентинын самырыкше годымак шканже возымо кандаш пунктшо уло. Тушеч иктыже: вий-куат (сила воли) да эре тунемаш. Илаш тудым нигӧ туныктен огыл, шке тунемын. «Эрдене помыжалтмеке, вигак кынелман. Эше вич минут кием манын, пӧрдалман огыл” манын возымыжо мылам поснак келшыш. Кызыт тудо кажне кастене кок шагат жапым книгам лудаш, эрлалан планым ышташ ойыра. Самырык-влак, теве кӧ деч примерым налман. Тудын ӱстембал книгаже – Наполеон Хиллын «Думай и богатей». Тудын почеш, шонымаш материлизоватлалтше, илышыш шыҥдаралтше манын, эн ондак кагазыш возыман. “Уке гын тудо шонымашеш веле кодеш”, — ойла Валентин.
В.Васюковын мутшылан ӱшаныде огеш лий. Вет тудо тачат йол ӱмбалне пеҥгыдын шогышо бизнесмен. 2000 ийла мучаште кугу супермаркет-влак почылтмо деч вара изи предприниматель-влакым темдаш тӱҥалыныт, тудын ыштыме фирмыжат шаланен, кевытшымат петыраш логалын. Тунамат бизнес корно гыч кораҥын огыл, а чодыра бизнесыш каен. Кызыт тӱрлӧ кугытан пу мончам, пӧртым чоҥат. Икманаш, паша шолеш.
Валентин шкенжым, руш манмыла, везунчиклан шотла. Ушыжлан да шотым муын моштымыжлан, пашам йӧратымыжлан кӧра тудын кеч-кунамат оксаже лийын. Студентше годым эсогыл аважлан полшен. Тунам Пошкырт вел гыч Виктор лӱман рвезе Йошкар-Олаште политехыште кугурак курсышто тунемын, тудо студент-землякше-влакым почешыже тӱрлӧ базыш вагон ден машина гыч грузым ястараш кондыштарен. Тушто кажне кечын оксам пуэныт. Южгунам кечеш 20 тенгем ыштен налыныт, а стипендийым лач 40 теҥгем веле тӱленыт.
Тылеч посна Валентин мер пашаланат жапым муэш. Эрвелмарий-влакын “Ош Виче землячествыштым” тӱҥалтыш гычак 10 ий утла вуйлата. Тиде шотышто Марий оньыжа А.Н. Иванов таумутым кучыктен. Тушто возымо: «Марий Эл да Пошкырт кундемласе марий-влак коклаште тӱвыра кылым вияҥдымашке, марий йылмым, тӱвырам, кугезе йӱлам арален кодымашке кугу надырым пыштымыжлан”. «Тиде Таумут — тыште илыше чыла эрвелмарийын пашаштым аклымаш”, — палемда В.Васюков.
Тудо тӱрлӧ субботникыш, пушеҥгым шындымашке кумылын ушна, южыжым шкежак организоватла. Шуко лудеш, тӱрлӧ религийым шымла, «Звенящие кедры России» движенийын чолга еҥже. Спорт дене заниматла, таза илыш-йӱлам куча, вегетарианец. Вконтакте сетьысе шкенжын лаштыкыштыже тыге возен: «Мый аракам ом йу, эсогыл — пивым. Мый айык Россий верч улам!» Тиде шотышто шканже девизым шонен муын: «Пагыт шуын Марий Элыште илаш айык вуй дене!»
А эн тӱҥжӧ – тудо сай пелаш да ача. Людмила дене коктын Юлия ден Дима икшывышт-влаклан куанен илат. Мартыште ешым погымылан 25 ияш лӱмгечым палемдат. Юлия ачаж семынак политехым тунем лектын, аваж гаяк бухгалтер. А Дима тыштак программистлан тунемеш.
«У ий пайремым кажне ий ешыште эртарена, да уна-влакым шкенан дек ӱжына. Тиде мемнан традицийыш пурен», — палемда тачысе унана.
Ирина Ябердина.
В.Васюковын альбомжо гыч налме фото-влак.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: