"Врач дене шинчаваш" рубрик, 2016 ий, Шорыкйол тылзын 29-ше кечыже

Сӧсна грипп — шучко чер!

Статьян авторжо Татьяна Иванова

Роспотребнадзорын Москвасе управленийже Москваште грипп (кылмымуж) да ОРВИ чер дене эпидемий тӱҥалме нерген увертарен. Тидын дене келшышын, 26 январь гыч Москвасе организаций ден оласе объектлаште карантиным увертареныт. Марий Элыште тидын шотышто могай ситуаций, эпидемий мемнан кундемышкат толын шуэш мо, тудым чактараш мом ыштыман? Мо тыгай пандемический (сӧсна) грипп? Тиде да моло йодышлан Йошкар-Оласе 1-ше номеран поликлиникын врач-эпидемиологшо Елена Владимировна Есина вашешта.

— Мемнан кундемыштынат кылмымуж, ОРВИ дене черланыше-влак улыт, грипп дене кум еҥ, тышеч кок йоча черланеныт. Нуно чыланат тӧрланеныт, таза улыт. Шыжым, сентябрьыште, еҥ-влакым эпидемий деч аралаш манын, Российысе, чыла республик ден регионышто грипп ваштареш прививкым ыштыме кампаний тӱҥалын, да тудо ныл тылзе каен. Оксам тӱлыде, оксам тӱлен, чыла кумылан-влак прививкым ыштыктеныт. Кӧ тореш лийын але иктаж амал дене грипп ваштареш прививкым ыштыктен шуктен огыл — тудо кызыт черланен кертеш. Южо еҥ прививке нерген тӱрлын возкалымым лудмо дене вакцинын пайдажлан огеш ӱшане. Иммунитет — эн тӱҥ да чер ваштареш кучедал кертше вий. Садлан шкем грипп деч жапыштыже аралаш кӱлеш.

- Мо тугай пандемический грипп?

Шуко еҥ иканаште да ик жапыштак черлана гын, пандемий маныт. Пандемический А вирус (H1N1) грипп дене черланыме годым чер ик еҥ деч весе деке писын кусна, пеш нелын эрта, колымашкат шуктен кертеш. Пандемический А вирус (H1N1) моло грипп семынак шарла, кокырымо, тӱрвычмӧ годым кусна, южышто коштеш, черле еҥын кидышкыже тӱрвычмӧ годым шырча логалеш гын, чер пижеш.

Температур кӱза, нер петырна, вуй коршта, шӱлаш неле лиеш, чогашыл, шинча корштат, конъюктивит тӱҥалеш, аппетит, омо йомыт, нерве системе пужла. Южо случай годым мӱшкыр ден пагар корштат, вӱр йогаш тӱҥал кертеш (вес грипп годым тыгай симптом огеш палдырне)

- Черым чактараш манын, мом ыштыман?

— Прививке кампаний шукертак мучашлалтын, туге гынат эреак иммунопрофилактикым ышташ кӱлеш. Икмыняр правилым палыман: кокырышо, тӱрвычшӧ да нерым йоктарыше-влак деч ик метр тораште шогыман. Вирус черле еҥ йыр шинчалан койдымын оварген “кеча”. Вирусын частицыже-влак южышто икмыняр минут але секунд кучалтыт, вара ӱлыкӧ волат. Вирусан южым шӱлымек, шӱлышгорно эмгана, шодо пуалеш. Тиде вирус пеш осал, агрессивный манына. Эрдене гына таза улат ыле, кечываллан температур 39-40 градус марте кӱза, вуй коршташ тӱҥалеш, шӱлаш неле лиеш. Тыгак вирус нерым ӱшталме вӱдыжгӧ нершовычышто аралалтеш. Садлан салфеткым, нершовычым кышкен кодыман огыл, тудым мушман, дезинфицироватлыман. Эреак кидым шовын дене мушман. Тӱрвычмӧ, нер йогымо годым кид дене умшам петырыман огыл, пелен нершовыч лийшаш. Коваштышке вирус логалеш, тыге вес еҥын кидшым кучымо годым куснен кертеш. Вирус вӱдыжгӧ средам йӧрата. Маскым але ныл лончо гыч ыштыме марле повязкым чийыман. Пӧлемыште арулыкым кучыман, уборкым ыштыман, яндар южым пуртыман. Черле еҥым кораҥден, чыла окнам почын, южтарыман. Пӧлемым кварц тул дене кечеш кум-ныл гана 15-20 минут волгалтыман.

- Грипп дене черланыше-влаклан полышым кузе чын пуыман?

— Черланымек, тӱҥалтыш кум кечыже эн нелылан, шучкылан шотлалтеш. Мӧҥгӧ толман, койкыш вочман да кийыман. Врачым ӱжыктыман. Тудо могай эмым йӱаш кӱлмым возен пуа. Гриппын вирусшым эмлаш Ингаверин, Тамифлю шергакан препарат-влак иканаште полшат. Тыгак Кагоцел, Анаферон, Арбидол максимум сай препаратлан шотлалтыт. Гриппын симптомжо палдырна гын, нер гыч налме мазокым лабораторийыш наҥгаят. Кок кече гыч анализын результатше почеш чын диагнозым шындаш лиеш. Пӧлемыште ароматым лукшо ӱй растворым ыштен, пушым шараш лиеш. Шалфей, лимон, розмарин ӱйым вӱдышкӧ чӱчалтыман да черле еҥын пӧлемыштыже кучыман. Черле-влакым шкетыштым кодыман огыл, нуным эскерыман, врач толын кайышаш але телефон дене тазалыкышт нерген йодшаш. Обследованийым эртыман. Кызыт чыла эмлымвер ден поликлинике, “Вашке полыш” станций кугу вийым пыштен пашам ыштат.

- Шукын кылмымуж черым йол ӱмбалне коштын эртараш тӧчат. Тыге шкештат орланат, молымат черландарат. Могай каҥашым пуэда?

— Сӧсна грипп манме вирус осал улмыжлан кӧра кум кечыште вигак осложненийым пуа, пневмоний тӱҥалеш. Тыглай кылмымуж але ОРВИ манын шонеда гынат, пашашке виеш ида кошт, олмешда вес еҥ пашам ыштыше уке манын, йол ӱмбалне черым ида нумал. Тидын шотышто паша верысе администраций умылышаш: черле еҥ-влакым паша гыч жаплан кораҥдыман да эмлаш колтыман.

Поликлиникыште ОРЗ, ОРВИ дене черланыше-влакым посна омса гыч пуртена, инфекционный кабинетыште анализым налына. Грипп годым кумшо, индешымше да латнылымше кечылаште осложнений-влак тӱҥал кертыт. Мутлан, кумшо кечылан пневмоний тӱҥалеш але моло орган эмгана, вара шӱм ден нерве системе локтылалтыт, вӱр йогаш тӱҥал кертеш. Грипп (системно) черет дене орган-влакым пужен кая. Ӱдырамаш-влакын авагудо кровотечений, пӧръеҥ-шамычын панкронекроз почылтыт. Садлан пеш тӱткӧ лийман. Тидым палыман, документлаште йошкар чия дене возымо: грипп годым аспирин ( ацетилсалициловый кислота), АЦЦ, пенталгин ден глюкокортикоидыш (гормон) пурышо эм-влакым йӱман огыл! Вӱргорно тугакат орланыше, вийдыме, а аспирин вӱрым писын коштыкташ кучылталтеш. Тыге вӱргорно пудешт кертеш. Врачын вирус ваштареш темлыме эм-влакым да кугу температур улмо, чогашыл, вуй корштымо годым парацетамолым йӱман.

- Йоча-влакым кузе аралыман?

- Эн сай да кӱлешан аралтыш — прививке! Кеч-могай вирус черым йоча-влак эн ондак руалтат. Нунын тазалыкышт верч ача-ава мутым кучат. Схеме почеш ийготлан келшыше прививкым ыштыктыман, школлаште, йочасадлаште вакцинаций кайыме кампанийыш ушнышаш улыт. Черланымеке, врачын кӱштымыж деч посна нимогай эмым йочалан шке гыч йӱктыман огыл!

Яндар южышто шукырак лийман, спорт дене кылым кучыман, сайын кочман да таза илыш йӱалам кучыман!

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: