"Рубрик деч посна", 2016 ий, Пургыж тылзын 19-ше кечыже

Сай актер уда роль гычат кампеткым ыштен кертеш

Статьян авторжо Ирина Степанова

2015 ий – Россий кинон идалыкше

“Киношто тый марионетке улшат, а сценыште – босс”, каласен актер Ричард Бартон. Но лач киношто модшо артист-влакым калык утларак пала, вет нуным телевизорышто чӱчкыдынрак ужаш логалеш. Садлан южгунам марионетке лиймаш ӱмырешлан чапым конден кертеш.
Россий кӱкшытан фильмлаште марий-влак чӱчкыдынак огыл гынат, но сниматлалтыт. Палемдаш лиеш Йыван Кырлам, Валентина Смирновам, Василий Домрачевым, Роман Алексеевым, Василий Пектеевым да молымат. Южыштым кугурак рольышто ужына гын, икмынярышт эпизод рольышто койын кодыт. Нунын коклаште М.Шкетан лӱмеш театрын актрисыже, Марий Элын калык артисткыже Светлана Строгановам палемдыман.
Муралташат кертеш, рольымат устан модеш
Светлана – У Торъял район Шӱвылак ялын ӱдыржӧ. 1994-1998 ийлаште Москосо Щепкин лӱмеш театральный училищым тунем пытарен. “Мый шкемым пеш везучий айдемылан ом шотло. Но южгунам кӱлеш годым кӱлеш верыш миен лектам, — воштылал ойла Светлана Строганова. — Теве 1994 ийыште Москошко артистлан тунемаш каяш погаш тӱҥальыч. Мемнам Щепкин лӱмеш училищын профессоржо Владимир Монахов шкежак терген. Мыят тушто кум турым эртышым, вара ала-кузе лӱдын-ӧрмалген, мӧҥгӧ лектын кайышым. Москва нерген монденамат ыле”.
Икана август мучаште Светлана деке М.Шкетан театрын вуйлатышыже миен да каласен: “Светлана, мом тый ыштылат? Москош от погыно мо? Уке гын Монахов эре мемнам витара: “Кушто тиде талантан ӱдыр? Туддене кутырыде, Москош ом кудал”. Тыге Светлана Москошко каен да тушеч артист лийын пӧртылын. Ынде 18 ий М.Шкетан театрын ик эн вӱдышӧ актрисыже.
“Перегон” фильмыште – Валентина
Тиде фильмым 2005 ийыште режиссер Александр Рогожкин сниматлен. Тушто артист-влак Анастасия Немоляева, Алексей Серебряков, Даниил Страхов да молат модыныт. Светланалан поварлан ыштыше Валентинан образшым чоҥаш кӱлын.
Фильмыште Кугу Отечественный сар годсо жап ончыкталтеш. Чукотка. Руш ден американ летчик-влакын илышышт, йӧратымашышт…
“Перегон” — Светланан фильмыште сниматлалтме икымше оптышо, садлан тудлан изиш нелырак лийын, кеч ты фильмыште ятыр самырык актер модын. Россий кӱкшытан кинош логалаш куштылго огыл. Тышке логалмыжлан С.Строганова коллегыже, актер да режиссер Василий Домрачевлан таум ышта, вет тудо шкежат А.Рогожкинын ятыр фильмыштыже (“Особенности национальной охоты”, “Особенности национальной рыбалки”) сниматлалтын.
- Кастингыш кайымем годым паленам: кинош логалаш шанс 100 гыч икте веле, — палемда С.Строганова, — Но мый сайлан ӱшаненам. Кастингшат моткоч оҥайын эртен”.
Светланам тудын модшашлык Валентина семын чиктеныт да режиссер деке наҥгаеныт. Режиссер ӱдыр деч нимом ышташ йодын огыл, а шкеже кок шагат наре Светланалан тӱрлӧ историйым каласкален. Тыгодым шке семынже ӱдырын реакцийжым эскерен. Тиддеч вара Светланам кинош сниматлалташ ӱжын.
“Фильмым ончымеке, модмет шканет келшыш мо?” — йодым Светлана деч.
“Чыным ойлаш гын, мый шке модмемым ончаш ом йӧрате. Но ончыде огеш лий. Киношто шуко эпизодшым икымше дубль гычак сниматлыме. Режиссерлан келшен гын, тугеже сай манын шоненам. Уэш-пачаш сниматлаш йодын омыл”, — ойла Светлана. 2006 ийыште киноактер-влакын «Созвездие» тӱнямбал фестивальыштышт ты фильмым кӱкшын акленыт. Светланам Валентинан рольжым сайын модмыжлан «Кокымшо планан эн сай ӱдырамаш роль» номинацийыште диплом дене палемденыт.
Саликам модаш ондакак шонен
света2Шарнем: 2010 ий октябрьыште М.Шкетан лӱмеш драмтеатрыште “Салика” фильмын премьерже эртыш. Калык моткоч шуко ыле. Тунам ик кечыште ик сеанс олмеш кокытым ончыктышт. Ты кастенак дискыште возымо марий кином калык рӱж налаш тӱҥале. Кызытат “Салика” фильмым шуко еҥ мӧҥгыштыжӧ онча, очыни. Тыгак диск тачат ужалымаште уло.
Ты фильм Шкетан лӱмеш драмтеатрыште Сергей Николаевын “Салика”пьесыж почеш шындыме спектакль негызеш войзалтын. Артист-влакат нунак улыт. А войзалтын тудо 2010 ий кеҥежым. Тиде фильмым войзымо нерген шукын шонен коштыныт, но ондакрак тудым илышыш шыҥдараш технический да окса йӧн лийын огыл. Но тыгай йӧн лекмеке, кумылын пашалан пижыныт.
Ты сомылым Озаҥысе “Творчество” ушем шуктен. Ты организаций Озаҥысе театр-влак дене шукертак пашам ышта, садлан фильмлам сниматлымаште опытшат кугу. Съемкым Марий Эл Республикысе тӱвыра, печать да национальность паша шотышто министерстве финансироватлен. Меценат-влакат кугун полшеныт.
Тидын нерген Светлана тыгерак шарналта:
- Ты фильмым ондак театрысе сценыште войзаш шонымо ыле. Тыште декораций ямде. Но вара пӱртӱсыштӧ сниматлаш шонымаш шочын. Вержымат моторым кычал мумо. Морко кундемыш лекме. Тидлан кугу таум тусо администраций вуйлатыше Сергей Харитонович Григорьев ден “Передовик” артельын тунамсе вуйлатышыже Геннадий Савельевич Григорьевлан каласыман. Кугу съемкыжо лач Унчышто лийын. Тусо калыкат мыланна кумылын полшен.
Теве Саликан илыме пӧртшым сниматлаш чот тошто, ожнысо пӧрт кӱлеш ыле. Тыгай пӧртым верештна. Но 100 ий наре ийготан пӧртым ачалаш кӱлын, тушто нигӧат илен огыл. Мо шонеда: верысе калык мыланна уло кумылын полшыш: пӧртвуйым уэш леведыч, кудывечым эрыктыш, эсогыл у капкам ыштыш.
- Сӱан калыкымат Морко вел самодеятельный артист-влак модаш полшеныт вет?
- Да, верысе тӱвыра пӧлка сайынак полшыш. Район гыч самодеятельный артист-влак сӱанвате, сӱанмарий-влакым модыч. Костюмыштат шкеныштынак ыле. Садланак сӱанжат чын Морко сӱан гай коеш, вет тушто Морко велне илыше-влакат модыныт.
Тыгак икмыняр сӱретым С.Николаевын пьесыште ончыктымо Морко вел Элнеттӱр кундемыште да Йошкар-Ола воктене сниматлыме.
- Тый “Салика” спектакльыште ятыр ий модыч. Ӱмаште шыжым веле сценыш у Салика – Марина Воронцова – лекте. Мо дене тудо тылат лишыл?
- “Саликаште” тӱҥ рольым, Саликам, модаш эреак шоненам. Москош тунемаш кайыме годымак тидын нерген шоненам. 1999 ийыште шонымашем шукталте: режиссер Василий Александрович Пектеев мылам тӱҥ рольым ӱшаныш. Вара 2004 ийыште тудым Василий Валерьянович Домрачев шындыш. Тудат тӱҥ рольым мыламак пуыш. Салика образыште сценыш 100 гана да утларакат лектынам чай. Уремыштат еҥ-влак мыйым вашлийыт гын, эн ондак Салика ролемым шарналтат. Лач тудын шындыме “Саликам” фильмыш войзымо. Тудо шкежак кинорежиссер пашам шуктен.
- А мо дене фильмыште сниматлалтмаш театрыште модмо дене ойыртемалтеш? Куштыжо нелырак?
- Очыни, спектакльыште нелырак. Фильмыште сниматлалтме годым иктаж-мо ок келше гын, икмыняр дубльым ышташ лиеш. А театрыште модмо годым тыге огыл. Тушто, сценыште, действий чарныде кая. Кузе модынат – туге модынат. Нимом уэш вашталташ ок лий. Кажне гана сценыш лекме годым спектакль тӱрлӧ илышым ила, актер тӱрлын модеш. Ик спектакльжат икте-весыж гай огыл, кажныже икте-весыж деч мо дене гынат ойыртемалтеш.
Ончыкыжымат марий артист-влак модман фильм-влакым вучен кодына. Ӱшанена, тыгайже эше ятыр лиеш.
Ирина Степанова.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: