"Сылнылык тӱня" рубрик, 2016 ий, Вӱдшор тылзын 14-ше кечыже

«Марий Эл» ансамбль – марий тӱнян чапше

Статьян авторжо Татьяна Иванова

Егоров

Ме моткоч мотор да сылне вершӧрыштӧ илена. Кумда олык ден шурнан пасулан, ужар чодыра ден ший памашлан поян Марий Элнам моктен, ятыр мурым, почеламутым возена. Пашам йӧратыше калык илышыжым чоҥа, пиалжым тӱзата, йӱла ден тӱвыражым арален толеш.

Я.Эшпай лӱмеш Марий филармоний марий тӱвырам тӱня мучко чапландарен шога. Тудым вуйлатыше, Россий искусствын сулло деятельже, Марий Элын сулло артистше, композитор Иван Ильич Егоров деч тӱвыра аланыште мо ышталме нерген каласкалаш йодна:

- Эшпай лӱмеш Марий филармонийыште ныл коллектив келшен пашам ышта. Тиде — “Марий Эл” Кугыжаныш куштышо да мурышо ансамбль, Искандаров лӱмеш Кугыжаныш капелле, “Марий кундем” семӱзгар оркестр да “Эреҥер” калык муро ансамбль. Светлана Чернован вуйлатыме ты коллектив мемнан ешыш шукерте огыл ушнен.

марий эл 2

3–26 мартыште «Шошымсо Йошкар-Ола-2016» искусство фестиваль эртен. Тушко республикысе усталык коллектив ден ӧрдыж кундемла гыч ӱжмӧ артист-влак толыныт, чапле концерт-влак лийыныт. Ынде кокымшо гана итальян мурызо Никола Конджу ончаш толшо-влакым куандара. Тудым мемнан дене сайын палат, мурымыжым шукын йӧратат. Шкетан лӱмеш Марий театрыште Олык Ипай лӱмеш молодежный премийын лауреатше, “Эреҥер” калык муро ансамбль усталыкшым ончыктыш. Тыгай чапле концертым ямдыленыт, чынак, Марий Элнам нуно калык муро дене пойдарат, шкенан тӱвыранам моло калыклан ончыктат.

27–30 апрельыште Эстонийысе Таллинн, Тарту да Нарва олалаште Марий Талешке кече эрта. Тушко “Эреҥер” ансамбльым колтена, ӱжмашым налме, концерт программе ямде. “Шошымсо Йошкар-Ола-2016” фестивальнам “Танцуй, Марий Эл!” программе дене мучашленна. Калык куштымашым фольклор коллектив-влак ончыктеныт.

Марий эл 3

Марий Эл” ансамбль дене Угарман кундемыш миен коштынна, тушто моткоч шокшын вашлийыныт. Ынде шкежат “СКИФ” квартетым вашлийынна. Калык семӱзгар — баян, балалайке-контрабас, балалайке да домра-альт — дене шоктышо мастар-влакын концертышт 13 апрельыште Ленин лӱмеш тӱвыра полатыште лийын.

31 март гыч 3 апрель марте Йошкар-Олаште “Мурашко йолташыже-влакым ӱжеш” куштымаш фестиваль-конкурс эртаралте. “Марий Эл” ансамбльын тидлан пӧлеклалтше кугу концертше 1 апрельыште Сеҥымашын ХХХ идалыкше лӱмеш тӱвыра полатыште лие. Палемдыман: Михаил Мурашко шке жапыштыже кугыжаныш ансамбльнан балетмейстерже лийын. Садлан тудын шындыме куштымашыже-влакым шарналтен, у программым ончыктенна.

Ме сай да профессионал кӱкшытан, маркым кучышо концерт-влакым калыклан ончыкташ тыршена, тыге веле финн-угор тӱняште мемнан вийнам, мастарлыкнам шарнен кодыт. Кажне калыкын шке чиемже, ойыртемже улыт. “Марий Эл” ансамбльын репертуарже моткоч поян, спектакль сынан композицийым ончыкта, эре у деч уым илышыш пурта, коллективыштат ятыр вашталтыш лийын. Самырык вий толын, ансамбльыште 38 еҥ уло. Семӱзгар оркестрыштат у составан оркестрым Сергей Александрович Пчёлкин вуйлата. Тудо профессионал, музыкым палыше еҥ, семым могай корно дене виктараш кӱлмым умыла да пала, ансамбльлан куштымо семым келыштара. Садлан оркестрын шоктымыжо вес семын йоҥга. Тидымак Михаил Мурашко палемдыш.

Йотэллаш лекташ шонымашна уло. Тений Венгрийыште 28 июль гыч 5 август марте финн-угор калык-влакын тӱнямбал фестивальышт лиеш. Тушко мияш ӱжмаш толын, но чылажат – Юмын кидыште.

- Филармонийын шке залже уке, садлан шонымо семын концертым ончыктен огыда керт. У полатыш кунам куснеда?

- 2017 ийыште у полатын омсам почмыжым кугу ӱшан дене вучена. Тунам шулдырнам утларак шаралтен кертына ыле. Кызыт ме чӱчкыдын районласе тӱвыра полатлаште, школлаште, ялысе клублаште выступатлена. Филармонийын кажне коллективше тӱрлӧ верыш лектын коштеш. 8 апрельыште “Марий Эл” ансамбль Козьмодемьянскыште “Танцы народов Поволжья” программе дене концертым ончыктен. Марий да моло калык-влакын чоныштым куандараш, тыгак тӱвыра аланым волгалтараш, тудын чапшым кугу кӱкшытыштӧ кучаш ме уло моштымашнам, вийнам пыштен, пашам ыштена.

- Иван Ильич, Марий калыкын Х погынжо вашеш чондам мо тургыжландара, могай кумыл вӱчка?

- Погынышко делегат улам, садлан тӱвыра илыш дене кылдалтше йодышым каҥашымашке ушнаш шонем. Композитор семын сем тӱняште мо ышталтмым ужын, чонем коржеш. Южо мурым колыштат — могыр шергылтеш, тыгодым Марий Эл радиомат чарем. “Композитор-влак” нотым огыт пале, а могай мутым возат — колышташ лӱдат. Шкеак пуйто семым возат, мутым келыштарат да шкеак мурат, чыла луген пытарыме, руш мурышко савырыме. Вес композиторын семжым шолыштыт, пуйто шкеныштын – савырен шындыме. Мыйын ик мурем радио дене йоҥга, семым вашталтыме огыл, чыла тудак, а муро вес еҥын лийын шинчын. Ондак Композитор ушемын каласымыж деч посна ик мурымат радиошко огыт лук ыле. Садлан тидын шотышто мом-гынат ышташ тӱҥалман, уке гын кушкын толшо тукым марий мурым мураш ок тӱҥал. Марий мурышто марий калыкын семӱзгарже-влак йоҥгалтшаш улыт, нуно шке йӱкнам палдарат.

Погын, ӱшанем, тӱрлӧ кӱлешан йодышым тарвата, делегат-влак шке кундемыштышт марий шӱлыш верч чот шогаш тӱҥалыт, шонем. Уна-влаклан “Марий Эл” ансамбльын репертуаржым ончыкташ гын, сай лиеш ыле, ме ӧрдыж кундемышкат лектын кошташ ямде улына. Марий калык дене кыл эре лийшаш.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: