""Кугарня" газетлан - 25 ий" рубрик, 2016 ий, Вӱдшор тылзын 22-шо кечыже

“Фотоаппарат – кокымшо пелашем”

Статьян авторжо Денис Очиев

Rechkin_IvanОйла “Кугарня” газетын фотокорреспондентше, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже Иван Никандрович Речкин.

Студент жапыштак, газет редакцийыш пашам ышташ толмеке, иктаж гана тиде еҥ дене интервьюм ышташ ыле манын шоненам. Но тунам Иван Никандрович тидлан келшен огыл, садлан амалым вученам. Тудыжо лекте. 19 апрельыште йолташна 60 ияш лӱмгечыжым пайремлен.

 Куд ияш школыш толын

Пашаче койыш-шоктыш И.Речкинлан ача-аваж деч куснен. Ачаже Никандр Павлович Кугу Отечественный сар годым 14 ияшак бригадирын сомылжым шуктен. Вара колхозышто бухгалтер да механизаторлан пашам ыштен. Аваже Александра Прокопьевна фермыште доярке лийын.

Куд ияш годым 1 сентябрьыште парт коклашке шичмыже шуын. Акаж дене пырля моло-влакын тунеммыштым ончаш кошташ йӧратен. Коридорышто омса воктек пурен шогалын да колыштын. Туныктышо-влак тудым ӱжыныт, иктаж теме почеш мутланымышт годым рвезын шонымыжым йодыштыныт.

- У ийым моткоч вученам. Кызыт йоча-влаклан могай чапле пӧлекым кучыктат, а мыланна пӧлекым колхоз ямдылен. Газет гыч ыштыме вӱдылкашке изишак пряникым да конфетым пыштеныт, тидланат могай куан лийын, — шарналта И.Речкин.

Речкин1

Старший сержант И.Речкин. 19 ияш

Рвезе ачаж семынак лудаш моткоч йӧратен. Колхоз клуб тунам “Огонёк” журналым налын. Тушто приложений семын кумдан палыме писатель да поэт-влакын произведенийлаштым савыктеныт. Никандр Павлович журналым мӧҥгӧ конда да йӱдвошт лудеш улмаш. Вара Йыванлан пуэн. Рвезе школ да колхоз книгагудылаште чыла книгам лудын.

 

Институт олмеш — газет редакцийыш

Йыванын чӱчӱжӧ школ директор лийын. Рвезат иктаж гана ты пашам ышташ тӱҥалам манын ӱшанен.

- 1960-шо ийлаште ялысе школлаште туныктышо-влак утларакше кӱшыл образований деч посна пашам ыштеныт. Мыйын чӱчӱмат, школ директор, тыгай шинчымашым налын кертын огыл.  Но учительский институтым пытарыме дипломжо лийын. Тудын пелашыже Йошкар-Олаште пединститутым тунем лектын. Мыйынат тудын гай образованиян лиймем шуын, — манеш И.Речкин.

Речкин2

Ачаж дене пырля. 5 ияш.

Рвезе туныктышо лияш ямдылалтын. Пединститутыш тунемаш пураш конкурс моткоч кугу лийын. И.Речкин экзаменым кумытан отметкылан кучен. Кумыл йомын да вигак мӧҥгӧ кудалын.

- Школышто тунеммем годым “Сельская новь” райгазетыш заметке-влакым возкаленам. Редакцийыште мыйым паленыт, садлан экзамен деч вара мӧҥгӧ кайыме годым тушко пурен лектынам. Тӱҥ редактор корректорлан пашаш толаш йодын. Мый келшенам, — ойла фотокорреспондент.

 

Киномеханикын аппаратуржым йышт налын

У Торъялыште Йыван икмыняр жап палыме-влак дене илен. Но вара шочмо ялышкыже пӧртылын. Тудым Танаксола тӱвыра пӧртыш вуйлатышылан ӱжыныт.

Речкин3

Ешыже да ака-шӱжарже коклаште. 30 ияш.

- Тӱвыра пӧртлан колхозышто окса ойыралтын. Но сай аппаратурым налаш йӧн лийын огыл. Гармоньым, аккордеоным, баяным да балалайкым налын кертынам, тудо тыгакат лийын. У радиолым налаш шоненам. Ала-могай амаллан кӧра тудым перечислений дене ужален огытыл. Тӱвыра пӧртыштӧ улшыжо тошто ыле. Ты аппаратым ачаленам да, киномеханикын аппаратурышкыжо ушен, муро-влакым колтенам. Тудо, пален налмеке, моткоч сырен, колонко-влакым йӱлалтет манын ойлен. Но нимо лийын огыл. Мый вет ялысе калык сайын каныже манын шоненам, — воштылале И.Речкин.

Йыван йырже верысе да пошкудо ялласе самырык-влакым поген. Спектакль ден концерт-влакым шынденыт. Тӱвыра пӧртым пел ий гына вуйлатен — повестке толын.

 

Военный училищыш кайымыже шуын огыл

Иван Никандрович школышто тунеммыж годым черланен, икмыняр гана эмлымверыште киен. Но комиссийым эртыме годым врач деч “таза” манын возаш йодын. Ты жаплан чержат йомын улмаш. Хабаровск оласе Приамурский станцийыште служитлен. Рвезын чолга улмыжым командир-влак акленыт, вещевой службо складын вуйлатышыжлан шогалтеныт.

- Службо пытымек, военный училищыш тунемаш каяш темленыт. Мый чыла комиссийым эртенам. Документ-влакым пуаш, кидпалым гына шындаш кӱлын. Но чонем мӧҥгӧ шупшын. Кок ий эртымеке, адакат чыла уэш тӱҥалме шуын огыл, - каласкала Иван Никандрович.

Милицийыште да

“Ямде лийыште”

пашам ыштен

Мӧҥгӧ шошым пӧртылын. Икмыняр жап гыч вузлашке абитуриент-влак экзаменым кучаш тӱҥалыныт. И.Речкин ты гана МарГУ-ш марий филологлан тунемаш пураш шонен. Да пурен. Тунемме деч посна пашамат ыштен. Самырык-влакым милицийыш службыш ӱжыныт. Иван Никандровичынат ача-ава кӱшеш илымыже шуын огыл, садлан тушко пашаш каен.

- Ала-молан милиций формым йӧратен омыл. Чийымем йӧршын шуын огыл, садлан йодынат омыл. Но офицер-влак икмыняр жап гыч формо дене кошташ каласеныт. Чиен ончальым да мыланем моткоч келшен толеш улмаш, — каласкала И.Речкин.

Ты жапыштак студентым “Ямде лий” газетыш фотокорреспондентлан ӱжыныт. Чыла вере шуын, кок вере пашам ыштен да эше тунемын. Но тыге кужун шуйнен огыл. И.Речкин милицийыштат, редакцийыштат пашам ыштымыж нерген нигӧлан каласен огыл. Садлан икана “Ямде лийын” тӱҥ редакторжо уремыште формо дене ошкылмыжым ужын да моткоч ӧрын, но молодец улат манын мокталтен.

 

Кинооператор гыч

журналистикыш

Университетым тунем пытарыме жапыште Марий телевиденийыште кинооператорлан конкурсым увертареныт. И.Речкинымат тушко ӱжыныт. Иван Никандрович фотопашам веле сайын пален. Конкурсышто сеҥышышке лектын, кино-оператор лийын.

Икана ялыш командировкыш миенам. Пеш талын куржталын сниматленам. Мыйым моктеныт. А тидлан моло оператор-влак сыреныт гына, мыланнат тыйын семын сниматлаш кӱлеш маныныт. Ты паша мылам келшен огыл, садлан ик ий гыч  Медведево райгазет редакцийыште пашавер лекмеке, вигак тушко каенам, — ойла фотокорреспондент.

Фотограф шке аланышкыже логалын. Кӧ тудлан оҥай лийын, тудын дене фотосӱретым ыштен, интервьюм налын. Уло районым командировко дене кудалышт эртен.

Шке пашажым талантан фотокорреспондент “Марий коммуна” да “Йошкар-Ола”, «Кугарня» редакцийлаште шуен. Марий Эл Республикын икымше президентше В.М.Зотин дене фотограф семын тыршен.

И.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыш пашаш ӱжыныт. Мероприятий-влакым сниматлен, колледжыште стенд-влакым ямдылен. Чапле пашаже-влакым колледжыште гына огыл, уна-влакат палемденыт.

Икмыняр жап гыч пӱрымаш тудым адакат “Кугарня” газетыш конден.

 

Казам налаш шона

Иван Никандрович пашаште чолга гынат, йӧратыме еҥже дене палыме лиймыж годым вожылын. Куштымо годым мотор ӱдырым ужын, но лишемын огыл. Алевтина ваштарешыже толын да кушташ ӱжын. Тыге палыме лийыныт. 1978 ийыште сӱаным ыштеныт. Кок йочам ончен куштеныт. Денис эргыже ачан корныжым тапта. Республикыштына палыме фотожурналист, а Василина ӱдыржӧ марлан лектын да кызыт Вологда олаште ила.

- Йочам-влак пашаче да пиалан лийышт манын тыршенам. Кертме семын полшем. Ынде шкештат ешан улыт. Сулен налме канышыш лекме деч варасе илыш нерген шонкалем. Ола деч шер темаш тӱҥалын. Садлан кызыт ола воктенысе ик ялыште пӧртым чоҥем. Илалшырак лиямат, тушко куснем. Казам налын шогалтемак, — пытартышлан каласыш И.Речкин.

- Йоча жапыште фотограф мыланем юзо еҥ гай чучын. Ялыштына чӱчӱмын фотоаппаратше лийын. Кугурак класслаште тунемме годым школышто фотокружокым почыныт. Тушко шукын возалтыныт улмаш, но икмыняр жап гыч лач мый гына кодынам. Фотопашам йӧратен шынденам. Ача-авалан тиде пешыже келшен огыл. Кугу Овалже кыдалаш школышто тунемме годым урок деч вара фотолабораторийыш каенам. Директор вурса ыле. Окса лийын огыл, садлан школысо але родо-влакын фотоаппаратышт дене пашам ыштенам. Армийыште фотографын пашам ыштымыжым ужынамат, «шинчам ылыжын». Тудо фотографироватлен моштет мо манын йодын. Дембель-влаклан альбомым ышташ полшенам, фотограф семынат сниматленам. Икымше фотоаппаратем лач армий деч вара лийын. “Зенитым” студент улмем годым оксам поген налынам. Фотоаппарат мылам кокымшо пелаш дене иктак.

Денис Очиев.

Ме, «Кугарня» газетын пашаеҥже-влак, Иван Никандровичым шочмо кечыж дене шокшын саламлена. Пеҥгыде тазалыкым, кужу ӱмырым, вий-куатым, ешыште умылымашым, пашаште сеҥымашым тыланена.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: