"Рубрик деч посна", 2016 ий, Ага тылзын 27-ше кечыже

Пенсий нерген самырык годымак шоныман

Статьян авторжо Светлана Кушакова

Тачысе лаштыкыште пенсий темым умбакыже шуена, льготный пенсий дене палдарена. Статьян икымше ужашыжым 2016 ий 25 мартыште лекше номерыште лудаш лиеш. Тидын нерген Марий Эл Республикысе адвокат палатын адвокатше Владимир Кузьмич Иванов умылтара.

Закон почеш пенсий ийгот шот дене пӧръеҥлан 60 ий, ӱдырамашлан 55 ий теммеке палемдалтеш. Но законодатель-влак тиде жап деч ончычрак пенсийыш лектын кертмым шотыш налыныт.

2013 ий 28 декабрьыште лукмо “О страховых пенсиях” 400-шӧ федеральный законын 30 статьяж дене келшышын, 20 утла тӱрлӧ категорийыш пурышо еҥ-влак палемдыме жап деч ончыч пенсионер лийын кертыт. Мутлан, летчик, утарыше, общественный транспорт водитель, театр пашаеҥ, туныктышо, врач, неле, лӱдыкшӧ да тазалыклан эҥгекым кондышо условиян паша верыште ыштыше да молат тышке пурат. Ты спискыш тыгай профессий-влак пурталтыныт, кушто айдемылан кугу физический да эмоциональный нагрузко логалеш, тазалыклан эҥгек ышталтеш.

Южо профессий ӱдырамаш-влаклан гына льготныйлан шотлалтеш. Мутлан, тракторист-машинист, погрузочно-разгрузочный, корно, чоҥымо машина-влакын машинистышт, тыгак текстильный промышленностьысо неле да кугу тыршымашым йодшо профессий-влак.

Кажне категорийлан пенсийыш лекме посна ийгот да тидлан кӱлшӧ стаж нерген 400-шо федеральный законын 30 статьяштыже возымо.

Закон почеш, палемдыме профессий деч посна пенсийыш социальный категорийыш пурышо граждан-влак ончылгоч лектын кертыт. Ты законынак 32 статьяж почеш тиде категорийыш пурат:

  • - вич але утларак йочам ыштыше да нуным 8 ий темме марте ончен куштышо ӱдырамаш-влак;
  • - 8 ий марте ончен-куштышо, шочынак инвалид йочан ачаже але аваже, але опекунжо;
  • - 2 але утларак йочам ыштыше ӱдырамаш-влак: 20 ий деч шагал огыл страховой стажан, Йӱдвел кундемлаште 12 ий деч шагал огыл (Йӱдвел кундемлан шотлалтше верлаште 17 ий деч шагал огыл) пашам ыштыман.
  • - сусыргышо военный инвалид-влак;
  • - I группан сокыр инвалид-влак;
  • - лилипут ден карлик-влак;
  • - Йӱдвелне да тыгай кундемлан шотлалтше верлаште икмыняр ий пашам ыштыше еҥ-влак;
  • - Йӱдвелне эре илыше да пӱчым ончымо, колым кучымо, сонарзе сомылым шуктышо еҥ-влак.

Пенсийыш ончылгоч лекме шотышто икмыняр условий шотыш налалтеш. Тудын дене пенсийым налме жап да кугыт кылдалтыныт. Ик тӱҥ условий — паша стаж. Стажлан пашан тазалыклан эҥгекым кондымыжо, айдемын мыняр ий, могай климатический условийыште пашам ыштымыже шотыш налалтеш.

Тыгак калыклан паша верым ситарыме службын органже-влак пашадыме еҥлан ончылгоч пенсийыш лекташ темлен кертыт. Тидын нерген 1991 ий 19 апрельыште лукмо “О занятости населения в Российской Федерации” 1032-1 федеральный законын 322-шо статьяжын 2 пунктыштыжо возымо.

Пенсий фонд денат ӱчашат

Пытартыш жапыште пенсионер-влак Пенсионный фондын нунын праваштым да интересыштым пудыртымо шотышто судыш чӱчкыдын лектыт. Кызыт пенсийыш ончылгоч лекше-влаклан Пенсий фонд шке бюджетше гыч кугу оксам ойыра. Садлан кугыжаныш, тиде случайыште Пенсий фонд, иктаж-могай пеш кӱлешан огыл амаллан кӧра пенсийым тӱлаш огыллан кучылтын кертеш.

Пенсийым налаш права стаж дене кылдалтын, садлан пенсийым налаш шонышылан кушто пашам ыштымыж шотышто чыла документым ямдылыман. Трудовой книжкасе данный шукыж годым тидлан огеш сите. Пашам ыштыме организаций, предприятийла гыч паша условийым ончыктышо документ-влакым ешарен кондышаш улыт. 2001 ий деч вара тыгай сведенийым пашам темлыше-влак Пенсий фондыш увертарышаш улыт.

Шукыж годым ПФР пенсийым тӱлаш тореш лиеш, кунам южо должность кӱшнӧ каласыме переченьыш огеш логал. Тидлан кӧра паша стажышке огеш пурталт.

Мыйын адвокат семын пашам ыштыме жапыште ик тыгай случайым ончымо. Ик туныктышылан пединститутышто тунемме жапым стажыш пуртен огытыл. Тыге тудо ончылгоч пенсийыш лектын кертын огыл.

Но РФ Верховный суд пленумын 2012 ий 11 декабрьыште лукмо “О практике рассмотрения судами дел, связанных с реализацией прав граждан на трудовые пенсии” пунчалжын 14 пунктыштыжо палемдыме: “ Пенсийыш ончылгоч лекме годым пенсийым тӱлаш палемдыме шотышто ӱчашымаш годым гражданинын интересшым шотыш налын, тыгак пенсийлан праважым пудырташ огыл шонымаш дене (тыгай праваже пенсий нерген у законым илышыш пуртымо ден аралалт кодын) стажым пашам ыштыме жапыште вийыште улшо закон почеш шотлаш лиеш”. Ончычсо закон почеш тунемме жап стажыш пурталтын. Тыгак РФ Конституционный суд шотла.

Тунам, тыгай ӱчашымашым лукмо жапыште, 1990-шо ийлаште, 1956 ий 14 июльышто “О государственных пенсиях”, 1990 ий 15 майыште лукмо “О пенсионном обеспечении граждан в СССР”, СССР годымсо закон-влак, 1990 ий 20 ноябрьыште лукмо “О государственных пенсиях в Российской Федерации” закон да нунылан келшышын лукмо подзаконный акт-влак вийыште лийыныт. Ик тыгай акт — 1959 ий 17 декабрьыште СССР министр-влак советын пунчалже дене пеҥгыдемдыме “О порядке исчисления стажа для назначения пенсий за выслугу лет работникам просвещения и здравоохранения” положений.

Тиде положенийын 2-шо пунктшо палемда: “ Туныктышо да моло просвещений пашаеҥ-влакын стажышкышт педагогический тунемме заведенийлаште да университетлаште тунемме жап пурталтеш. Тидлан тунемме деч вара але ты жапыштак ты аланыште пашам ыштыман”. А саде туныктышо каникул жапыштат йочасадыште воспитательлан пашам ыштен. Чыла кӱлеш документым поген, судышто тудым арален кертме.

А ончыкылык могай?

РФ пенсий системым кужу жаплан вияҥдыме стратегийыште ( 2012 ий 25 декабрьыште РФ Правительствын 2524-р №-ан распоряженийже дене пеҥгыдемдыме) 2030 ий марте РФ пенсий системым вияҥдыме тӱҥ корно-влакым ончыктымо. Тушто уда условиян паша верым темлыше-влаклан страховой взносыш ешартыш тарифым пурташ палемдыме. Паша условий тазалыклан эҥгекым але лӱдыкшым кондышо классанлан шотлалтеш гын, паша верым темлыше ешартыш страховой взносым Пенсий фондыш тӱлышаш. Тиде страховой взнос гыч ончылгоч пенсийыш лекше-влаклан пенсий тӱлалтеш. Тыге корпоративный пенсий системе шочеш.

Пытартышлан каласыман, пенсийыш лекме ийготым кугемдыме, пенсий кугытым шотлымо радамым угыч ончымо йодышат уло. Молан манаш гын тидыже элыште лийше вашталтыш-влак дене кылдалтын. Мутлан, пашам ыштыше еҥ-влак шагалемыт, айдемын илыме жапше кугемын, “конвертлаште” пашадарым тӱлымаш да молат. Туге гынат самырык-влаклан сай пенсийым налаш манын, тидын нерген ончылгоч шоналтыман. Кугыжаныш огыл пенсий фонд-влакын панкрутыш лекмылан, банк-влакын лушкыдо положенийыштлан (тушто тӱҥ шотышто НПФ шке средстважым арала), пенсий законодательствым кужу жап реформироватлымашлан кӧра граждан-влак ешартыш пенсий программе-влаклан ӱшанымым чарненыт. Мутлан, ӱмаште кугыжаныш огыл пенсий фонд-влак деч лицензийым поген налмылан кӧра миллион наре еҥ 90 млрд теҥгем йомдарен. Тидын нерген вице-премьер Ольга Голодец палемден. Тиде оксам ынде Правительстве пӧртылтышаш, но бюджет чумыр ты кугытым пӧртылтен огеш керт. 1,3 млн ончыкылык пенсионер тыге шке оксажым йомдарен.Шотлаш гын, кокла шот дене НПФ-ын кажне клиентшын 70 тӱжем наре оксам йомын. Тидыже 20 ий жапыште 300 теҥге дене пенсийым ешарен тӱлаш сита ыле.

Эксперт-влакын палемдымышт почеш Россий пенсий системе ончыкыжым эше вашталтшаш, молан манаш гын федеральный бюджетлан Пенсионный фондлан оксам ойыраш нелырак лийын. Пенсий фонд бюджетын дефицитыштыже законодательство огыл титакан. Амалже тӱрлӧ. РФ Правительствын шотлымыж почеш, тидыже шуко тӱрлӧ льгото улмо дене кылдалтын. Кызыт кажне кумшо пенсийыш ийготыш шуде ончылгоч лекшылан шотлалтеш. Садлан досрочный кугыжаныш огыл пенсий системым софинансироватлаш шонат. Пашаеҥ ты программыш ушна да отчисленийым ышта гын, кугыжаныш ешарен тӱлаш тӱҥалеш.

А вес ий гыч пенсионер-влакым вес сай увер вуча. Ялозанлык сферыште 30 ий деч шагал огыл пашам ыштыше да пенсийыш лекме деч вара ялыште илаш кодшо еҥ-влаклан пенсийым 25 процентлан кугемден тӱлаш тӱҥалыт.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: