"Рубрик деч посна", 2016 ий, Сӱрем тылзын 29-ше кечыже

ГМО-м Марий Элыште мумо огыл

Статьян авторжо Светлана Кушакова

Шишмакова Т.И.Колорадский копшаҥге пареҥгым ок коч, помидор йӱштыштӧ пеледеш, кешыр кужу жап аралалтеш – чыла тыгай кочкышым генетически-модифицированный организм але кӱчыкын ГМО маныт. СМИ-лаште тидын нерген шуко ойлалтеш. Южышт тидын пайдажым палемдат, весышт айдемын тазалыклан эҥгекым кондымыж нерген ойлат. Тачысе лаштыкыште мо тыгай ГМО, ГМО кочкыш деч лӱдман мо, тиде да моло нергенат Роспотребнадзорын республикысе управленийжын санитар надзор пӧлкам вуйлатышын алмаштышыже Татьяна Ивановна Шишмакова каласкала.

- Татьяна Ивановна, генетически-модифицированный организм умылымаш мом ончыкта? Кунам ГМО лектын?

- Шымлызе-влак генетический инженерийлан кӧра кочкыш продуктын южо палыжым, качествыжым саемдаш, лектышыжым кугемдаш тунем шуыныт. Тиде технологийлан кӧра продуктым йырым-йырысе средалан сайынрак келыштараш лиеш. Мутлан, иктаж-могай кушкылым ончен кушташ пестицидым шагалрак кучылтыт. Тидыже лектышым кугемдаш полша, садлан продуктын акше иземеш. Генный инженерийлан кӧра южо продуктын тамжым саемдаш але кужу жап аралаш лиеш. Икымше гана генетически-модифицированный кушкыл-влакым 1996 ийыште Канадыште луктыныт. Тунам фермер-влаклан хлопчатникым, соям, кукурузым, канолым ончен кушташ темленыт.

Мо тыгай ГМО? ГМО – тыгай организм, кудын пайдале да кӱлешан палыжын наследственный кодшым искусственно вашталтымылан кӧра лукмо. Вес семынже ик кушкылын але янлыкын, вольыкын генжым вес организмын геномышкыжо кусарен шындыме, рушлаже “транспортировка гена” маналтеш. Кызыт генно-инженерно-модифицированный кушкыл, генетически-модифицированный микроорганизм-влак утларак вашлиялтыт.

- Могай продукт ГМО лийын кертеш? Тӱнямбалне да мемнан элыште тидын шотышто могай сӱрет?

- Кызыт Роспотребнадзор шуко продукт-влакым лӱдыкшыдымылык шотышто терга. 72 кочкышым ГМО радамыш пуртымо. Тушеч кушкыл радам гыч — 36, кочкышыш ешарыме биологический активный вещества — 2, генно-инженерно-модифицированный микроогранизмым кучылтын лукмо ферментарный препарат — 34.

Тӱнямбал сӱретым ончалаш гын, промышленный производствышко генетически вашталтыме 200 кушкылым колтымо. Трансген-влак сойышто (ложашыште, шӧрыштӧ, ӱйыштӧ, моло вереат), кукурузышто (ложашыште, шӱрашыште, попкорнышто, ӱйыштӧ, сиропышто, тулеч молышто), пареҥгыште (кукшо пюреште, чипсыште, крекерыште, молыштат), кабачокышто, помидорышто (пастыште, кетчупышто), сакырушменыште, йошкарушменыште, шурнышто да тудын гыч ыштыме продуктлаште, рисыште да рис гыч ыштыме моло продуктлаште, кешырыште, шоганыште, бахчевой кушкыллаште вашлиялтыт. Кочкышыш фермент, консервант, витамин, органический кислота семын 100 утла генетически-модифицированный микроогранизм-влак ешаралтыт.

- Продуктлаште ГМО улмым кузе пален налаш лиеш?

- ГМО продуктым тыглай ончен пален налаш огеш лий. Садлан потребитель-влаклан продуктын маркировкыжым сайын лудман. ГМО уло гын, тиде тушто ончыкталтшаш.

- ГМО продукт тазалыклан эҥгекым ыштен кертеш мо?

- Кочкыш сатулаште ГМО улмым тергыме системе мемнан элыште ик эн сай. Кочкышын лӱдыкшӧ улмыжым пален налаш манын, тӱрлӧ шымлымаш-влак эртаралтыт. Тыгодым тудын качествыже да лӱдыкшӧ улмыжо веле огыл, тыгак аллергенный, иммуномодулирующий да мутагенный палыже-влак шымлалтыт.ГМО продуктлан кӧра аллергий лиеш. Пагар, шоло чер-влак вияҥыт, иммунный системе начарештеш. Онкологий чер денат айдеме черланен кертеш. Садлан мемнан элыште ГМ культурым да ГМ вольыкым ончен кушташ чарыме.

Тылеч посна Таможенный союзын “Пищевая продукция в части ее маркировки” технический регламентшын 4.11 ужашыжын 1 пуктшо дене келшышын, ГМО-м кучылтын ыштыме кочкышышто “генетически модифицированная продукция” але “продукция, полученная из генно-модифицированных организмов” але “продукция содержит компоненты генно-модифицированных организмов” информаций лийшаш. Кочкыш продукцийым ыштымаште изготовитель ГМО-м кучылтын огыл гын, тушто 0,9 да шагалрак процент ГМО улмо случайныйлан але технически кораҥдаш лийдыме примесьлан шотлалтеш да ГМО радамыш огеш пурталт. Тыгай кочкышышто маркировкыштат ГМО улмо огеш ончыкталт.

- Мемнан республикыште ГМО-продукт ужалымаште уло мо? Уло гын, могай кочкышышто?

- Роспотребнадзорын республикысе управленийже тений икымше пелийлан кочкыш продуктышто ГМО-м пален налме шотышто 49 пробым шымлен. Каласыман, республикыште тыгай кочкышым мумо огыл.

 Этикеткыште “растительный белок” возымым ужында гын, тиде трансгенный соя лийын кертеш. Нуным колбасаш, сосискыш, сарделькыш пыштен кертыт. Южгунам ГМО Е индекс дене палемдалтеш. Тудо пищевой ешартышлан шотлалтеш. Южгунам тыгай вещества-влакын лӱмыштат возалтыт. Мутлан: соевый ӱй, растительный ӱй але жир, мальтодекстрин (крахмалын ик видше), аспартам, аспасвит, аспамикс да шерым пуышо моло вещества-влак(напиткылаште, фастфудышто вашлиялтыт), декстроза (кукуруз крахмал гыч ышталтеш, чипсыш, печеньыш, пирожныйлашке пыштат).

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: