""Еш" мландышарыште" рубрик, 2016 ий, Сӱрем тылзын 15-ше кечыже

Пӱртӱс ава яндар йӱкым, лывырге кид-йолым пуэн

Статьян авторжо Марина Богданова

Ирина удырышт дене пырля шогатПараньга район Олор ялыште поро кумылан, мураш-кушташ уста, унам шокшын вашлийын моштышо калык ила. Сунгуровмыт ешым поснак палемдаш лиеш. Тиде еш кеч-кӧм сайын вашлиеш, суртыш пурен шогалмеке, чон ласкалыкым, суртоза ден озавате деч порылыкым шижат. Вате-марий коктынат мураш-кушташ мастар улыт, кеч-могай пайремым сӧрастарен моштат. А Эрик Константиновичын гармонь дене шоктымыжым колыштын шерет огеш тем. Гармоньчо, чоныш логалтен, ныжыл марий семым луктеш.

Эрик Константинович сылнын шокталтен колта гын, пелашыже яндар йӱкшӧ дене муралта. Елизавета Ивановналан оҥгыр гай йӱк ача-аваж деч куснен, акаже-влакат сайын мурен моштат. Ӱдырамаш шуко марий мурым пала, шке мурпогыжо уло, манаш лиеш. Южыжым «Ачамын мурыжо» манын, пайремлаште муралтен колта. Ачаж деч ятыр весела, ойган марий мурым возен коден.

Эрик пелашыже гармонь дене самырыкше годымак шокташ тунемын. Кызытат ты семӱзгар тудын кидше деч огеш кораҥ. Пайрем годым веле огыл, кумыл лектеш гын, паша деч варат шокталта. Иктаж-кӧ сӱаным тарвата але пайрем лӱмгечым палемда гын, гармоньчым уло кумылын ӱжыт. Пелашыж дене коктын мыняр шуко марий сӱаныште лийыныт!

Шуко еҥ, шочмо кундемым коден, тора верлашке илаш кая. А Сунгуровмыт еш шочмо вершӧрыштӧ тукымым шуя. Ушнымеке, сурт-оралтым нӧлтен шынденыт, вольыкым ончаш тӱҥалыныт да тысе Палантай лӱмеш колхозышто эр-кас тыршеныт. Елизавета Ивановна презым ончымо комплексыште 30 ий пашам ыштен.

«1983 ийыште марлан лекме деч вара вигак тиде компексыште ышташ тӱҥальым. Пашаште чылажат логалын. Неле лийын гынат, мыланем тушто келшен. Кеч-могай паша неле лийже, тудым ыштен тунемалтеш. Ме шочшо презым ончен-куштенна. Изи презе-влакын кушмыштым ончен йӧратет ыле, таза гын, чонлан ласкан чучын. Кугурак лиймекышт вес вӱташке презым ончышо-влаклан пуэна ыле. Смене дене ыштенна. Южгунам ушкал презым ыштен кертын огыл, сандене йӱдым оролаш каенна. Кызыт шоналтем да, чынак, ӱмыр мучко пеш шуко презым ончымо. 2012 ийыште ялыште колхоз шаланымылан кӧра паша гыч каяш логале. Ончычсо пагытым кызытат порын шарналтем», — ойла Елизавета Ивановна.

Эрик пелашыже 35 ий шоферлан пашам ыштен да кызытат ышта. Ондак Олор ялысе колхозышто тыршен, вара тора Йӱдвелышке кудалыштын. Пытартыш вич-куд ий Моско олаште машина дене кудалыштеш.

Коктын кум ӱдырым йол ӱмбак шогалтеныт. Эн кугу Люда ӱдырышт Йошкар-Оласе образований управленийыште бухгалтерлан пашам ышта, Аля Йошкар-Оласе 6-шо №-ан школышто историй ден обществознанийым туныкта, а эн пытартыш Ирина ӱдырышт «Альфа» банкыште тырша. Кова-кочам ныл уныка куандарен шога.

Поро озаватын суртышкыжо пурен шогалат гын, тӱрлаш, пидаш лывырге кидан улмыжым шижаш лиеш. Тӱрлеман нершовычым, юмылук солыкым, пидме тапычкым ятыр ужаш лиеш. Икмыняр ий ончыч ӱдырамаш-влаклан ший аршашым ыштылын.

«Кидпашалан акам-шамыч деч тунемынам. Нунын тӱрлымыштым ончен, мыят кумылаҥынам. Самырык годым шуко тӱрлеман солыкым ыштенам. Нершовыч-влакымат ятыр тӱрленам. Вара ик жап ший аршашым ыштылынам да ужаленам. Кажне ийын тӱрлӧ кидпашалан кумылаҥынам. Шарнем тапычке-влакым крючок дене пидаш тӱҥалмем. Ик ий эре тиде кидпашам ыштыльым. Вес ийын пӱкен шартышым пидаш пижым. Тений ятыр мочалкым пидынам. Утларакшым кидпаша дене теле кастене шинчылтам. Ӱдыр-влак чылан олаште илат, пелашем тора верлашке пашам ышташ коштеш. Теле кас кужун шуйна, сандене жап шижде эртыже манын, тӱрлем, пидам. Межым шӱдырен, носким, пижым пидам», — ойла Лиза акай.

Елизавета Ивановнан каласкалымыжым колыштын, марий ӱдырамашын пашаче улмыжым раш ужаш лиеш. Марий ӱдырамаш кеч-могай пашам йӧратен ышта: кидпашам веле огыл, неле пашамат вачышкыже лӱдде налеш.

Сунгуровмыт ешым ӧрдыж гыч куанен ончет. Ешыште поро шӱлыш, икте-весым ваш пагалымаш, умылымаш шижалтыт. Суртоза ден озавате кеч-могай пайремым веселан, пайдалын эртарат, пашам рӱжге ыштат. А кум чечен ӱдырышт ача-авалан ӱшанле эҥертышышт улыт.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: