"Рубрик деч посна", 2016 ий, Сорла тылзын 12-шо кечыже

Олашке пуйто суксо-влак тольыч…

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

 

Коляскыште шинчыше ӱдыр-влаклан “Сай шонымаш дене шулдыраҥше-влак” (“Окрыленные мечтой”) проектышт нерген возенна ыле. Тудо 1-2 августышто Йошкар-Олаште эртен.

Рӱдолашкына ты кечын кава гыч пуйто суксо-влак воленыт ыле. Шокшо кече проектыш ушнышо-влаклан ший кечыйолжым пӧлеклыш. Ӱдыр-влаклан причёскым, макияжым паркыштак ыштеныт, сӧрал арверым пижыктеныт, пеледыш дене сӧрастареныт. Илышлан куаныше, весела кумылан, кӧргӧ виян ӱдыр-влакым ужмеке, эртен кайыше еҥ-влак нуным кумылын вашлийыныт, телефонышкышт фотом ыштеныт, ятыр еҥ пеледыш аршашым пӧлеклен. Тыгай сӧрал ӱдыр-влак кузе пеледыш деч посна?! Чынжымак, куанлан мучаш лийын огыл. Тидым ужаш да шижаш кӱлын…

Проектын авторжо — Москошто илыше палыме фотограф, мер пашаеҥ Дарья Кузнецова (снимкыште). Тудо фотокамержын объективше да ты искусство гоч начар тазалыкан ӱдыр-влакын ныжылгылыкышт, шымалыкышт, патырлыкышт, моторлыкышт да сеҥымашышт нерген каласкала.

Дарья Кузнецова

1 август эрдене куд ӱдыр кужун вучымо фотосъёмкым ышташ палемдыме жаплан рӱдоласе тӱҥ паркышке толын. Тиде – Медведево гыч О.Ребко, А.Матвеева да И.Хухарева Йошкар-Ола гыч Е.Пояркова ден А.Чепайкина, Шернур гыч О.Пасеева. Тылеч посна снимкын фонжо Чавайн бульвар ден Дева Мариян площадьше лийыныт.

- Тендан олада пеш мотор, — ойла Дарья. — Руш православный черке-влак воктене Европысо стилян архитектур пеш сӧралын койыт. Калык поро да унам пагалыше. Съёмко годым мемнан деке еҥ-влак эре лишемыныт да тазалыкым, сеҥымашым тыланеныт, комплиментым ойленыт, эсогыл пеледыш аршашым кучыктеныт. Организатор Ольга Ребко сай профессионал командым чумырен. Мемнан дене пашам ыштыше-влаклан кугу таум каласем, вет нунылан кӧра ӱдыр-влак проектыште участвоватлен кертыныт. Мылам тыште пашам ышташ куанле да оҥай ыле. Толмем марте ӱдыр-влак дене кылна деловой манме гына ыле, а ынде ме сай йолташыш савырнышна. Уэш вашлийына, шонена.

Съёмко ышталтын, но тиддене проект пытен огыл. Кызыт фотовыставке ямдылалтеш. “Шулдыран” ӱдыр-влакын сӧрал снимкыштым Йошкар-Олан иктаж тоштерыштыже апрельыште вераҥдынешт.

Шернур посёлкышто илыше Ольга Пасеева (снимкыште) – шке районысо молодёжный парламентын депутатше. Тылеч посна тудо самырык инвалид-влак дене пашам ышта. Районышто ятыр мероприятийым эртара. Корнысо туткар деч вара инвалидыш савырнен. Тылеч вара уремыш, тӱрлӧ вере лектын кертмыжым ик эн тӱҥ сеҥымашлан шотла. Коляскан еҥ мӧҥгыштӧ гына шинчышаш манме шонымаш деч утлен кертын да тидлан ятыр чаракым эртен. Шукерте огыл путешествийыш кошташ тӱҥалын. Июньышто Евпаторийысе паралимпийский базыш кок арнялан чоҥештен. Тушто тунемме да реабилитаций курсым эртен. А пытартыш сеҥымашыже чонжылан путырак келша – коляске дене бальный куштымашым тунемаш тӱҥалын.

- Эше могай кӱкшытым сеҥаш шонет? — йодым Ольга деч.

- Таза лийнем, шке йолем дене ошкылнем, тӱня мучко. Спортын экстремальный видше дене заниматлаш ямде улам! Ик шонымашем – парашют дене тӧршташ. Мутат уке, ончыко каяш, шкем вияҥдаш да шуараш. Вет лачак шонымаше шумем мылам илаш вийым пуа.

Ольга Пасеева

- А “шулдыр” тыланет могай шижмашым шочыкта?

- “Шулдыр” мылам яндар шонымашым пуа, илышым вашталта. Йолташ ден палыме еҥ-влакынат илышыштым саемдаш йӧным ышта. А “чоҥешташ” йӧратымаш полша: илышым, калыкым да уло тӱням йӧратымаш! Шӱм-чонышто улшо саде поро шижмаш веле чоҥештымым шижаш полша, а тиде моткоч сае!

- Еҥ-влаклан мом каласымет шуэш?

- Ончыкылык нерген чӱчкыдынрак шонкалыза, тунам шонымашда шукталтеш. Виянрак, порырак лийза, йолагай койышым поктен колтыза. Илыш икте, сандене тудым шӱм-чон йодмо почеш оҥайын да шарнаш кодшын илен эртарыман. Кузе илышашым ме шке ойырен налына. Чын йӧратымаш ден ӱшан лийшаш. Кӧргӧ гыч волгалтса, вет илыш сӧрал!

Йошкар-Ола гыч Анна Чепайкина (снимкыште) контракт почеш тӱрлӧ пашам шукта (ты профессийым кызыт фрилансер маныт). Тыгак ӱдыр сӧрастарыме ӱзгарым ышта, тудым хенд-мейдын мастарже семын аклат. Хоббиже – сӱретлымаш. Тӱрлӧ занятийыш да мероприятийыш лектын кертмыжым ик кугу сеҥымашлан шотла. Вет ӱдыр лифтдыме пӧртын кудымшо пачашыштыже ила. Ынде ныл ий тӱрлӧ сӧрастарыме настам – кӧржым, кидшолым, шӱешпидышым, кулоным да молымат ышта. Формым, детальым, мо гыч ыштышашым… — чыла шке шонкала.

- Анна, ужамат, тыланет моторлыкым шочыкташ келша?

- Эше кузе?! Теҥгече тӱняште тиде ӱзгар уке ыле, а таче мотор кӧрж але кулон уло! Тудым пӧлеклет гын, весын куанжым ончен, ятыр пачаш кумыл нӧлтеш! Мыланем уым пален налаш эре келшен. Шукерте огыл “Живопись маслом” курсышто тунемым Тушто путырак келшыш.

Анна Чепайкина

- А мом эше ышташ шонет?

- Гитар дене шокташ тунемнем. Фортепиано дене изишак шоктен моштем, тӱҥалтыш класслаште тунеммем годым кум ий тунемынам. Эше мурымем шуэш, сандене вокал дене кок занятийыш миен шуктенам. Кажне кечын шуктымо пашам мунем. Эше ияш тунемнем, машиналан правам налнем. Движений – тиде илыш! Эре тарванылман. А тӱҥжӧ – кеч-куштат кеч-могай сомылым ыштыме годымат айдеме лийнем!

- “Шулдыр” дене чоҥештылаш мо полша?

- Юмылан ӱшан да, шке ончылан шындыме шонымашке шумеке, пиалым шижмаш. Ала-кӧлан полшен кертмем да йӧратыме еҥ-влак дене мутланымем куандарат. Кажне еҥын шулдыржо уло. Ме тидын нерген чӱчкыдын мондена. Шуко сомылым чумыр вийым пуэн шуктет гын, шулдырна тичмашнек шаралтеш да уло тӱнялан коеш. Тыгодым чон ден уш келыштаралтыт. Йӧратет да йӧратыме улат, родет ден йолташет-влак пиалан улыт, тунам ты тӱняште пиалан илышым илымым умылет. Икманаш, шулдыр – пиал деке кайыме корно!

Йошкар-Ола гыч Екатерина Пояркова (снимкыште) сӧрастарыме наста-влакым мӧҥгыштыжӧ ыштен ужалкала. Тыгак оҥай курчак-влакым шочыкта, модышым, сувенирым пидеш. Кочкышымат ямдылаш мастар. Тортым, кексым, печеньым кӱэштеш. Кагаз гыч пеледыш шарым (кусудамым), топиарийым ышта, бисер дене тӱрла, тӱрлӧ фигуран шовыным шолта. Чӱчкыдынак пӱртӱсыш лектеш, квадроцикл дене кудалыштеш, арбалет гыч лӱйкала. Рок-концертым йӧрата. Теве шукертсе шонымашыже шукталтын — “Металлик” группын концертышкыже миен.

Пояркова

- Екатерина, а ончыкылык шонымашетше могай?

- Мый уым да оҥайым пален налаш йӧратем, сандене шкем тӱрлӧ сферыште кычалам. Шукерте огыл бальный куштымаш дене занятийыш кошташ тӱҥальым. Сайын сӱретлашат кумылем уло. Декупажым, квиллингым, батикым ышташ тунемаш шонем.

- Мом тыланет “шулдыр” пӧлекла?

- Кок ий ончыч марлан лектынам. Мыйын шулдырем – мыйын ешем. Пелашем дене шукертак санаторийыште палыме лийынна. Вара ме кугу компанийыште ола мучко коштынна, У ий пайремыште вашла ужынна. Ме ик семын шонкалена. Таче кечын мыйым йӧратымаш шулдыраҥда. Тӱрлӧ олашке коштына. Тыге илышна волгыдемеш, сӧралрак лиеш. Бальный куштымаш годым шеҥгелнем пуйто шулдыр кушмыла чучеш. Куштымаш чоҥешташ эрыкым пуа.

- Ты проект шотышто могай шонымашет?

- Тудо мыланем ончыко каяш полша. Еҥ-влак дене палыме лиям, шкем ӧрдыж гыч ончалам. Модель образыште лияшат путырак оҥай улмаш. Проект еҥ-влаклан умылтара: инвалидат оҥай илыш дене илен, йӧратыме пашажым шуктен, ешым чоҥен, путешествийыш коштын… кертеш. Тӱҥжӧ – шкем йӧратен шындаш! Мый палем: нимогай чаракат уке. Ты але вес пашам ыштен ончо – лектешыс. Вигак огыл гын, варарак. Планым ыштыман да шонкалыман. Ошкыл почеш ошкылым ыштыман, тунам шонымаш шукталтеш!

Икымше кечын фотосъёмко лийын гын, 2 августышто Дарья Кузнецова Медведево тоштерыште чыла кумылан-влаклан “Равные возможности” теме дене лекцийым лудын. Тылеч варат участник-влакын кумылышт нӧлталтын. “Тыге ме иктаж-кӧм творчествылан, илышым весемдаш кумылаҥдена, шинчаончалтышыжым вашталтена”, — умылтара Йошкар-Олаште проектын координаторжо О.Ребко.

Ольга Ребко

Эльвира Терентьева.

Д.Кузнецован фотожо-влак.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: