"Сылнылык тӱня" рубрик, 2016 ий, Сорла тылзын 8-ше кечыже

Тулан элыште илаш окса шуко кӱлеш

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Азербайджан – мотор, шкешотан эл. Пӱртӱсшӧ, историйже, йӱлаже, культуржо, архитектуржо — чылажат ойыртемалтше.

Азербайджаным вес семынже тулан эл маныт. Историйым шарналташ гын, Азербайджаныште ожно туллан кумалше племена-влак иленыт. Тидым таче кече марте аралалт кодшо тӱрлӧ храм, юмо-влакын статуйышт пеҥгыдемдат.

Марий Элыште шагал огыл азербайджан ӱдыр-рвезе тунемыт да илат. Шочмо кундем деч тораште улыт гынат, кугезе коча-коваштын йӱлаштым шуктат, национальный пайрем-влакым пайремлат. hmuK03ciVFA

Газетнан лудшыжо-влакым Азербайджан, тусо илыш дене азербайджан рвезе Джейхун Мирзоев палдара. 

Джейхун Азербайджанын рӱдолаштыже – Бакушто – шочын-кушкын. Изинек футбол дене модаш йӧратен. Оласе ик школым тунем пытарымеке, Йошкар-Оласе ПГТУ-ш тунемаш толын. “Марий Эл кушто верланымым ончыч паленат омыл. Туризм аланыште пашам ыштымем шуын. Лач Йошкар-Оласе социальный технологий факультетыште туризм дене кылдалтше специальностьлан оксам тӱлыде тунемаш вер лийын. Кызыт нылымше курсыш вонченам.

Марий Эл моткоч келша. Тыште тӱрлӧ национальностян еҥ-влак ваш келшен илат. Садлан ача-ава-влак икшывыштым тышке тунемаш лӱдде колтен кертыт”, — ойла самырык рвезе.

Ик эн тошто олаште мардеж “озалана”

Азербайджаныште шуко национальностян еҥ-влак илат. Тыште кажне еҥ – умылтараш лийдыме вийым шижеш. Таклан огыл тудым тулан эл манын ойлат, а рӱдолажым – мардежан ола. Баку Каспий теҥыз серыште верланен. Садлан олаште кеҥежымат мардежан. Бакушто тошто ола – историй да архитектур заповедник — уло. Тыште ожно шах-влаклан чоҥалтше полат, башне-влак верланеныт. Тушко логалын, ожнысо эрвел южым шижаш лиеш. Кумдан палыме Ӱдыр башне (Девичья башня) калыкым историйже дене сымыстара. Тудым эше XII курымышто тура кӱ курыкышто чоҥымо. Башне дене тӱрлӧ легенде кылдалтын. Иктыжлан ӱшанаш гын, ожно ик шах ӱдыржым марлан пуынеже улмаш. Ӱдыр качым йӧратен огыл, да марлан лекме жапым шуйдараш манын, ачаж деч башньым чоҥаш йодын. Чоҥымо паша пытымылан ӱдыр башне гыч Каспийский теҥызыш тӧрштен. Да тылеч вара калык тудым Ӱдыр башне манаш тӱҥалын. Ӱдыр башне

Бакушто шуко мечеть да черке улыт. Кажныже чапле архитектур дене ойыртемалтеш.

Элыштына нефтьым тулат. Нефтьым тулымо, текстиль, химический да моло промышленностьлан кӧра элна экономике могырым вияҥеш. А Баку – Закавказьен промышленный рӱдерже. Тыште пеш шуко завод верланен. Шукынжо нуно экологийлан эҥгекым конда манын шонат. Но элна экологий верч эреак азаплана, пӱртӱсым арулыкышто кучаш манын, лӱмын тӱрлӧ техникым кучылтыт, йырысе средам аралыме шотышто тӱрлӧ пашам шуктат”.

Шахдаг – курык ер ден каньон-влак

Элыштына шуко оҥай вер улыт. Гусар районышто Шахдаг курык поснак чот палыме. Тудын воктене туристический комплекс верланен. Тыште, Кавказ курык-влак коклаште, пӱртӱс моторлык раш коеш. Ледник, ущелье, каньон (курык тайылан эҥер лоп), курык ер-влак шӱлышым петырат. Шахдагыш ече дене кошташ утларак толыт. Тыште тазалыкым пеҥгыдемдаш моткоч йӧнан. Сылне Баку

Тул пайрем куаным конда

Кажне элыште национальный пайрем-влакым кумдан палемдат. Азербайджаныште тыгай пайрем — Новруз Байрам, вес семынже тудым тул пайрем манын ойлат. Тюрк калык-влаклан Новруз — шкешотан У ий. Пайрем кечын пошкудо пӧрт омса ончылно упшым пыштена да омсам тӱкалтен шылына. Пошкудо упшым тӱрлӧ шере кочкыш: шекербура, пахлава, ширинчорек, гогол — дене темышаш. Тыгак Новруз Байрам годым, йӱла почеш, пӧрт ончылно тулотым ылыжтыман.

Тутло долма

Азербайджан кухньо тӱрлӧ да кумдан палыме. Национальный кочкышыжо-влак моткоч шуко,шотлен от пытаре. Долма, джыз-быз, дущербе, гутабы… Нине мут-влакшак кочкышым тамлен ончаш таратат. Уна-влакым эре шокшын вашлийына, национальный кочкыш дене сийлена.

Кажне пайрем годым озавате-влак долмам ямдылат. Шылым мясорубко гоч колтыман, шоганым тыгыдын пӱчкедыман, петрушкым, рейханым, кишнишым ешарыман. Чыла сайын варымеке, рисым пыштыман, шинчалым, йоҥыштымо пурысым ешарыман да кид дене угыч варыман. Ты кӧргым виноград лышташыш пыштыман да пӱтырал шындыман. Казаныш оптыман да ӱмбакше талиҥгам пыштыман (тыге долма огеш шалане), шолшо вӱдым ешарыман да пел шагат наре шолтыман.

 Азербайджан элыште илаш шерге

Азербайджаныште, пытартыш перепись почеш, 10 миллион еҥ ила. Тыште сату-влак шергын шогат. Кочкшылан ак кажне кечын гаяк кӱза. Пачер шергын шога, оксам шуко погыман. Мутлан, Баку олан рӱдыштыжӧ пачерым налаш 500 тӱжем доллар окса кӱлеш. А ӧрдыж уремлаште – 50-70 тӱжем доллар. Тыгодым пашадар кокла шот дене 300-400 манат (250-300 доллар).

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: