"Мыланна латкудыт" рубрик, 2016 ий, Шыжа тылзын 17-ше кечыже

Нарцисс-влак шукыж годым шкет кодыт

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Шукын, очыни, Нарцисс нерген грек мифым колыныт. Мотор самырык рвезе Нарцисс Эхо нимфын йӧратымашыжлан вашештен огыл. Эхо тидлан рвезым наказатлен: Нарцисс ӱмыржӧ мучко ер вӱдыштӧ шке тӱсшым йӧратен ончен. Шкем утыждене йӧратыше, кугешнылше еҥым нарцисс маныт.

%d0%bc%d1%8b%d0%bb%d0%b0%d0%bd%d0%bd%d0%b0Подростко-влак коклаште тыгай ӱдыр-рвезе-влак пытартыш жапыште шукын вашлиялтыт. Тидыже эн ончыч воспитаний дене кылдалтын. Мутлан, кызыт  ӱдыр-рвезе-влак кугыеҥ деке пагалымашым шагал годым ончыктат. Автобусышто кудалме годым ятыр гана ужынам:  остановкышто шоҥгырак еҥ пура да шоген кая. Тыгодым воктенже самырык ӱдыр але рвезе шинча, иктаж-кӧ верым пуаш йодеш гын, мый билетлан оксам тӱленам манын веле ойла. Айдеме шкенжым тунар чот йӧрата, тунар чот кугешнен, шке чын улмыж нерген ойла.

Интернет вияҥмылан кӧра тӱрлӧ соцсеть дене ӱдыр-рвезе-влак пайдаланат. Южыжо кажне кечын гаяк селфим (шкеныштым шке сниматлат) ыштат да соцсетьышлуктыт. “Лайк”манмым шукырак погаш тыршат.

Подростко пагытыште йоча-влак илышыште верыштым муаш тыршат. Шукынжо  тӱжвал сыныштым тӱткын ончат, кузе мутланымыштым, мом чийымыштым эскерат. Тыгеат лийын кертеш: южо йоча мутланымаште йыр улшо еҥ-влакын шонымашыштым шотыш огеш нал, нуным огеш колышт, мӧҥгешла, шкенжым мокташ тырша, кеч-могай ыштыме пашаж дене пуйто ойла: “Ончалза, могай мый уста улам!”

Нарциссизм койыш-шоктыш але чер? Тидын нерген “Доверие” психологий да педагогике рӱдерын педагог-психологшо Светлана Генриховна Левенштейн (снимкыште) каласкала:

педагог-психолог С.Левенштейн- Нарциссизмын палыже – шкендым йӧратен ончымаш (самолюбование), йӱштӧ шӱм-чонан лиймаш. Такшым кажне еҥын нарциссизм лийшаш. Австрийысе психоаналитик Зигмунд Фрейд ойлен: «Айдеме шкенжым йӧратышаш. Тунам тудо шонымашкыже шуын кертеш». Но тыгай койыш утыждене лийшаш огыл.

Нарциссизм черыш савырнен кертеш. Тудын дене шуко йоча изиж годым (5 ияш марте) “черлана”. Шукыж годым ача-ава-влак икшывыштым шке нарциссым куштат. Йочан койыш-шоктышыжым, ыштыме пашажым аклат. Урокышто, мутлан, сай отметкым шынденыт гын, йочам мокталтат. А икшыве мыйым йӧратат лач тунам, кунам иктаж кӱкшытыш шуам манын шке семынже шона, да шканже сай лийже манын огыл, а ача-аваже, родо-тукымжо, йолташыже-влак тудын нерген сайын шонышт манын илаш тӱҥалеш.

Нарцисс-влакшылталенойлымымогытйӧрате. Шукыжгодымйочаланача-авамогырымвниманийоксите. Садланподросткошкенжымеҥончылномокта, весыланкелшаштырша.

Нарцисс-влак кок тӱрлӧ лийыт. Ик нарцисс шкенжым эн ушанлан, эн моторлан шотла, вес еҥ азапыш логалеш гынат, йӱштӧ шӱм-чонан кодеш, тыгак кӧраныше койыш-шоктыш раш палдырна. А вес нарцисс, мӧҥгешла, шкенжым ӱлыкӧ шында, нимолан йӧрдымӧ улам, йӧратымашым сулен омыл манын шона.

Нарцисс-влак шукыж годым сай карьерым ыштен кертыт. Ончылнышт шындыме цельыш шумеке, нунын чонышт пустаҥеш. Садлан вес кӱкшытыш шуаш задачым шындат. Артист-влак коклаште поснак шуко нарцисс улыт.

 

Мифысе Нарцисс – пӧръеҥ. Сандене рвезе-влак, очыни, утларак нарцисс улыт. Рвезе-влак коклаштышт эре кӧ виянрак, ушанрак улмо нерген ӱчашат.

Йоча, ача-аван койыш-шоктышыштым ончен, нунын гай кушкеш. Ача але ава шкенжым кӱшнӧ куча гын, икшыват тыгай лиеш.

Нарцисс-влак дене йолташ лияш неле. Школышто, мутлан, йоча-влак кум тӱшкаш пурат: лидер, тыглай да изгой. Нарцисс-влак шукыж годым изгой тӱшкаште улыт. Нуно шке таҥаш йоча-влак дене мутланаш оҥай огыл маныт. Но тыгодым кӧраныше улыт да иктаж-кӧ сеҥымашке шуын гын, лӱмжым «шӱктараш» шолып тыршат. Тыгай койыш-шоктышлан кӧра нунын дене иктат огеш келше. Да тыгай йоча-влак ончыкшым шкет кодыт.  

Нарцисс-влак шкеныштым моло еҥ деч кӱшкӧ шындат да шке нерген веле шонат.  Максим Горькийын «Старуха Изергиль» ойлымаштыже Ларра нерген легенде каласкалалтеш. Ларра – ӱдырамашын да арсланын эргыже. Тудо мотор, кугешнылше да шке цельышкыже кеч-кузе шуаш тыршыше. Ик ӱдырым йӧратен шында, но ӱдырлан тудо ок келше, да Ларра ӱдырым пуштеш. Еҥ-влак тудым поктен колтат. Шкет илыш Ларрам чот локтылеш, тудо шкенжым шке пытараш толаша, но огеш керт. Ты легендыште нарциссизм кушко шуктен кертме нерген ойлалтеш.

Йоча-влаклан изинек йомакым лудман. Йомак – нарциссизм ваштареш терапий. Андерсенын «Снежная Королева», Пушкинын «Сказка о мертвой царевне и о семи богатырях» поизведений-влак порылыклан, пагалымашлан туныктат.

Кызытсе саманыште йоча-влакын кажне кечышт «возымо»: урок, репетиторство, тренировко. Ача-ава-влак шукыж годым шкеныштын йоча годсо шонымашыштым икшывышт гоч илышыш шыҥдарынешт. Икшывын шканже яра жапше укеат. Садлан йочалан ласкан модаш, канаш йӧным пуыман. 

Йоча нарцисс ынже куш манын, тудым иктаж-могай сай пашалан огыл, а улмыжлан йӧратыман.   

 

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: