"Рубрик деч посна", 2016 ий, Шыжа тылзын 7-ше кечыже

Пӱртӱс поянлык гыч чапле сату

Статьян авторжо Татьяна Иванова

Районлашке командировко дене лекме годым иктаж предприятийын пашам ыштымыжым ужат гын, кумыл нӧлталтеш. Тугеже тыште еҥ-влак паша веран улыт, калыклан кӱлеш продукцийым ыштен луктыт, элысе да республикысе бюджетым пойдарат.

Параньга районысо “Параньгинское торфопредприятие” ОАО-што сомыл ятыр, илен лекташ манын, тӱрлӧ йӧным кычалыт, утларакше вуйлатыше Валерий Данилович Дубниковын “вуйжо коршта” . Вет тудо эр эрденак пашашке толеш, шке куатшым пыштен, коллективше верч азаплана да сай ончыкылык нерген шона. Предприятий, торф ден терысым кучылтын, икмыняр тӱрлӧ грунтым ыштен луктеш. Тыгайым шуктышо организаций элыштыжат моткоч шагал, ик эн чапланышыже Марий кундемыште верланен. 1977 ийыште Параньгасе ДОК-ым (пушеҥгым обрабатыватлыше комбинатым) «Параньгинское торфопредприятие» ОАО-м савыреныт. Торфым Параньга деч латкуд меҥге ӧрдыжтӧ верланыше “Илеть” торфоучасткыште луктыт.

“Торфым лукмо паша тӱҥлан шотлалтеш. Ме росотам, пакчасаскам, декоративный пушеҥгым, пеледышым, икманаш, пакчаште кушкылым шындаш йӧршӧ рокым ямдылена. Сатунам теплице озанлык, ялозанлык, посна еҥ, индивидуальный предприниматель да молат налыт. Шке машина дене кӱлеш верлашке йодмо почеш продукцийым шупшыктена. Торфым лукмо участкына уло”, — палдарыш вуйлатыше.

Сатушт нерген сайын возен кодымым лудын лектым. Теве Татарстанысе НИИСХ (Россельхоз академийын “Татарский научно-шымлыше ялозанлык институтшо) гыч тыге возат: “Пареҥге урлыкым саемдаш манын, 2000 ийыште тендан предприятий гыч рокым налынна. Лектыш куандарен, тылеч вара ты предприятийын продукцийжым гына кучылтына да молыланат тудым налаш темлена”.

Эше вес серыш Татарстанысе “Горводзеленхоз” трест деч: “Пеледыш росотам кушташ келшыше торфан рок сай качестван, ешартыш 200 кубический метр кумдыкеш шындаш ситышым налаш кӧнена”.

Сай сатулан Йошкар-Оласе ялозанлык сатум, пеледыш ден нӧшмым ужалыме чыла гаяк кевытлаште налаш лиеш. Тыгак продукций Киров, Чебоксар, Казань, Новороссийск, Самара, Саратов да моло олалаште ужалалтеш.

“Параньгинское торфопредприятие” ОАО “Универсальный”, “Цветочный”, “Садовая земля”, торф ден терысан рокым темла. Тыгак росотам, помидор ден шере пурысым, пӧлемысе пеледышым, чыла тӱрлӧ кушкылым шындаш келшыше торф ден терысан компостышт уло.

“Российыште тӱрлӧ минерал ӱяҥдышым ешарыман шындышаш материалым ыштен луктыт, южыштын куатше кок-кум арнялан веле сита. . Экологический яндар торф йол йымалнак, манаш лиеш. Садлан тудын пайдалыкшым пален налын, келшыше технологийым кучылтмын, ял озанлыклан, мланде пашалан йӧрышым ямдылена”, — мане Валерий Данилович.

Предприятий эше ик сомылым шукта – пӱнчӧ оҥа гыч омсам ыштен луктеш. Сай качестван сатулан ӧрдыж кундемла гычат йодмаш пура. Яндам кучылтын але лач оҥа гыч гына ямдылыме “Ампир”, “Тюльпан”, “Классика”, “Венеция”, “Премьера” лӱман омсам темлат, аркым ыштат. Цехыште лийме годым свежа пушеҥгын пушыжо пӱртӱс лоҥгаште лиймым веле ушештарыш. Валерий Дубников изирак экскурсийым эртарыш, пашазе-влак денат палыме лийна. Теве Равиля Гилязова малярлан тырша, ямде омсам чиялта, тудлан Валентина Антонова омсам ямдылен шога. Пашашт келшыме нерген да сай пашадарым налмышт нерген ойлышт.

Йодмаш почеш кухньылан ӱстелым, пӱкеным ыштат. “Параньгинское торфопредприятие” ОАО-н адресше тыгай: Параньга поселко, Коммунистический урем, 18-ше номеран пӧрт. Йодышда лектеш гын, 8(836- 39) 4-16-56, 4-15-18 номеран телефон-влак дене йодын кертыда.

Валерий Данилович Дубников 1952 ий 8 мартыште Шернур районысо Памашсола ялыште шочын. Топливно-энергетический комплексын пашаеҥже. Кожласола ялысе кандашияш школым тунем пытарыме деч вара Челябинск областьысе Миасс оласе геологоразведочный техникумыш техник-геологлан тунемаш пурен. 1971-1973 ийлаште армийыште служитлен. Пӧртылмекше, Шернурысо торфопредприятийыште инженер, 1977 ий гыч тӱҥ инженер лийын. Паша опытшо да шочмо кундемым чапландарымаште надыржым шотыш налын, 1980 ийыште марий пӧръеҥым “Параньгинское торфопредпритие” ОАО-м вуйлаташ шогалтеныт. Таче мартеат тудо ты предприятийым вуйлата да, неле илыш саманым сеҥен, ончыко вӱда. Валерий Дубников 1989-1991 ийлаште СССР-ын калык депутатше лийын. Яра жапшым пӱртӱсыштӧ эртараш йӧрата. Каныш годым колым куча, сылнымут литературым лудеш.

Татьяна Иванова.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: