"Ме марий улына" рубрик, 2016 ий, Шыжа тылзын 7-ше кечыже

Санкт-Петербургышто финн-угор тӱня дек шӱмаҥын

Статьян авторжо Татьяна Айтова

%d0%b8%d1%80%d0%b8%d0%bd%d0%b0Марий ӱдыр Ирина Смирнова Санкт-Петербургышто кандаш ий утла ила. Тудо художник да дизайнер  улмыж дене шукылан палыме. Ирина мер пашаштат  моткоч чолга.

Еш куан

Ӱдыр Йошкар-Олаште шочын. Ачаже талантан йоча-влаклан 1-ше №-ан музыкально-художественный школ-интернатым тунем пытарен. Художник-оформительлан, строительлан пашам ыштен. Аваже заводышто тыршен, ийготыш шудеак, ончылгоч, «Пашан ветеранже» званийым сулен налын. Шым ияш улмыж годым Ирина  ачаж-аваж деч посна кодын. Тудым кокаже ден чӱчӱжӧ ончен куштеныт. «Живопись, проектирований дек йӧратымаш ачам деч куснен, - ойла Ирина. - Авам деч кеч-могай пашам шот дене да жапыштыже ышташ тунемынам. Чӱчӱ ден кокам мыйым чын айдеме лийын кушкаш туныктеныт. Гена чӱчӱн туныктен ойлымо шомакшым кызытат раш шарнем: «Воктене улшо еҥ-влакым кеч-кунамат пагале, кертмет семын полшо, тунам веле чын айдеме лият».

Кызыт тӱҥ эҥертышем – пелашем. Тудо инженер,  Россий мучко завод-влакым проектироватла».

 

Санкт-Петербург

лишыл лийын

Йошкар-Оласе художественный училищым тунем пытарымек, Ирина художник-живописец специальностьым налын да Санкт-Петербургысо технологий ден дизайн университетыш тунемаш пурен.

«Марий Эл гыч 20 ияш каенам,  – шарналта ӱдыр. – Кугу да палыдыме олаште  кӧргӧ вием тергаш шоненам. Тора кундемыште лишыл еҥ-влакын полышышт деч  посна илен лекташ куштылго огыл. Но нелылыкым сеҥен, ончыко каяш цельым шынденам». 

Бакалавриат деч вара ӱдыр магистратурышто эше кок ий тунемын. «Костюм дизайнер» специальностьым налын.

«Студент жапыште  Санкт-Петербургысо марий землячествыште мер пашам шуктенам, — ойла дизайнер. – Пеш весела да оҥай пагыт ыле. Лач тунам финн-угор тӱня дек утыр шӱмаҥынам. Эстонийыш, Финляндийыш, Венгрийыш миен коштынам.  2008 ийыште  «Илем» творческий  ушемым погенам. Тушко усталык шӱлышан марий ӱдыр-рвезе-влакым чумыренам. Ме марий тӱвыра дене моло калыкым палдаренна. Тӱрлӧ мероприятийыште участвоватленна, муренна, куштенна. Тиде ушемым вич ий вуйлатенам. Кызыт тушто художник-дизайнер сомылым шуктем».

Смирнова Санкт-Петер-бургысо технологий ден дизайн университетыште живопись да рисунок кафедрыште лабораторий-влакым вуйлата. Кодшо ийын  Костюм дизайн образовательный центрын директоржо лийын. Тушко изобразительный искусствым, дизайным тунемаш шонышо самырык-влак коштыт. Мастер-класс-влакым Санкт-Петербургысо  уста преподаватель-влак  вӱдат.

 

Паша чоным куандара

Тыгак самырык дизайнер — Санкт-Петербургысо губернатор пеленысе  молодежный коллегийын тӱвырам да архитектур памятник-влакым арален кодымо шотышто специалистше. Тудо «Краски единства» выставочный проектым вӱда. 2013 ийыште Ирина Санкт-Петербургысо национальность-влак пӧртыштӧ Йошкар-Оласе художественный училищыште тунемше-влакын «Родом из Марий Эл» выставкыштым ямдылен. Тыгак «Этно-иллюстрация остров Сахалин» йоча выставкыже Т.Евсеев лӱмеш тоштерыште ончыкталтын.

«Кажне выставкылан концепцийым шкак шонем, оформитлем, - каласкала ӱдыр. — Тидлан фольклор, йӱла дене кылдалтше ятыр шанче статьям кужу жап шымлем. Теве, мутлан, у выставкылан образым вич ий наре кычалынам. Кызыт байкальский шаман ден марий мифологий негызеш икымше персональный  выставкем ямдылем».

Ирина художник-дизайнер семын тӱрлӧ костюмым урга, сӧрастарыме ӱзгарым ышта, картиным сӱретла. Нуным йодмо почеш ямдыла, йолташ-влаклан пайрем годым пӧлекла. Пашаже-влакым Эстонийыште, Финляндийыште налыт.

«Чон-кумыл пашалан жап шагалрак, - каласкала Ирина. – Тидлан шуко вий, чытымаш, мастарлык, окса кӱлыт. Мутлан, костюм выставкым ямдылаш ятыр материал кая. Калыклан ончыктымо деч ончыч чот тыршыман».

Смирнова этнический сынан шӱшерым, алгам, тӱрлӧ аралтышым, брошкым ямдыла (снимкыште). Нуным ышташ тӱрлӧ тӱсан шӱртым, бисерым, шерым кучылтеш. Кажне пашаже ойыртемалтше да сӧрал.

 

Марий Эл эн шерге

Шочмо верым Ирина порын шарналта. «Чӱчкыдын толын каяш огеш логал, — ойла Смирнова. – Но Марий Эл эреак чоныштем да ушыштем. Марий кочкышым чот йӧратем. Кум лончан мелна деч тамле нимо уке дыр. Калыкшат тыште пашам йӧратыше, ответственный да поро чонан. Шочмо кундемыште чылажат ю шӱлышан. Шуко творческий шонымашем лач Марий Элыште шочын».

Ирина самырык-влак дене  пашам ышта. Нунын дене икойыш куштылгын шуын мошта. Газетым лудшо самырык ӱдыр-рвезе-влакланат шке тыланымашыжым каласыш: «Шочмо-кушмо кундем гыч каяш ида вашке. Марий Элын ончыкылыкшо – самырык-влакын кидыште. Кугу кӱкшытыш шуаш манын, кыртмен пашам ышташ, эре тунемаш кӱлеш. Нелылык деч ида лӱд, тудым сеҥен, утларак виян лийыда».

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: