"Кугарнягудо" рубрик, 2016 ий, Шыжа тылзын 7-ше кечыже

“Шочмо марий йылме, таужо тылат” — ойла туныктышо Зинаида Ермакова

Статьян авторжо Татьяна Иванова

29 сентябрьыште Шернур районысо Й.Кырла лӱмеш Марисола кыдалаш школышто

РСФСР калык просвещенийын отличникше, Н.К.Крупская лӱмеш медаль, «Знак почета» орден дене палемдалтше, МАССР школын сулло туныктышыжо, Россий писатель ушемын членже, туныктышо да поэт Зинаида Васильевна Ермакован 70 ияш лӱмгече касше эртен.

Кумдан палыме марий туныктышын пӱрымаш кышажым шергалаш шукын погыненыт ыле. Зинаида Васильевна ийготым ок шиж: тугаяк чолга, весела шинчаончалтышан да кумылан, тыгодымак туран ойлен моштышо кодын.

70 меҥгым — 70 ий вашешdsc_0917

Тудо 1946 ий 28 сентябрьыште Шернур район Кожласола ялыште кресаньык ешыште шочын. Изинек ача деч посна кушкын, аваже Ефросинья Васильевна Ермакова ӱдыржым чын корныш луктын. Сар деч вара шочшо ӱдырлан шуко нелылык, нужналык дене тӱкнаш пернен гынат, Зинаида илыш корныжым образований паша дене кылден. “Илышыште сайже шукырак лийын, садлан пайрем кечын да тыглайжат йӧсылык нерген нимолан шарналташ. Мый эре йоча-влак, калык дене пырля лийынам, кажне паша лектышлан куаненам”, — манеш туныктышо.

Зинаида Васильевнан полмезе кумылан улмыжо пӱртӱс дене келшен илымыжлан кӧра, очыни, ӱмырешлан кодеш.

Теве шочмо кечыж вашеш 70 меҥгым велосипед дене кудал савырнен. Марисола – Аганур — Казанский маршрут дене кайымыж годым игече пеш йӱран лийын, но пеҥгыде койыш-шоктышан туныктышым, тыгак туристым нимо чактарен огыл. Очыни, тиде койышак чыла нелылыкым сеҥаш полша. “ Корнышто кудалам, а машина-влак ӱмбакем лавырам шыжыктен кудалыт. Мӧҥгеш толшемла, библиотекыш пурышым, пел могырем чыла лавыра, уло капем нӧрышӧ, ӱмбачем вӱд йога. Кугорныш эрдене лектынам ыле, а кечывал деч вара мӧҥгӧ толынат шуым. Тыгайрак пӧлекым шканем ыштышым, чонемым куандарыше вийым нальым”, — каласкала Зинаида Васильевна.

Туныктышо да поэт нерген шуко пален налме шуэш, а вашмутшо кӱчык да раш. Теве эстраде мурызо Софья Ротарум колышташ эн чот йӧрата улмаш. “Тудын мурыж деч посна иленат ом керт: почеламутым возем, куанем, ойгырем, тӧрштылам, чодыраште коштам — тудым колыштам”, — умбакыже палдарыш Зинаида Ермакова.

Поҥго пайрем” дене черланен

Сулен налме канышыште гынат, яра жапше йӧршеш уке. Кызыт тудо “поҥго пайрем” дене черланен. Кожерыште поҥго ӱдымыла кушкеш. Тудым погаш кайымыжак чонжылан шулдырым пӧлекла. “Пӱртӱс — вий, чодырашке пурет веле, юж деч ласкалыкым, мардеж деч писылыкым, мланде деч ӱнарым налат. Шыже чодыран поянлыкше шӱм-чоным куандара, капкыллан куштылгылыкым пуа”, — манеш пагалыме еҥ.

Зинаида Васильевнам шукын колызо семын палат. “Колым шукертак кевытыште налмым чарненам, шке кучымем дене сийлалтам. Кызытрак эше миен омыл, жап ок сите, утларакшым чодыраште улам. Колым кучымо сомыл – чонемын эше ик шулдыржо”, — мане.

Кечывалым – эҥер, олык, чодыра, пакча гын, а кузе касше эрта? Зинаида Васильевнан пакчаже, пачерже- образцово-показательный манын каласышт. Кок сотко пакчаште чыла кушкеш, моткоч сӧрал, ару, ик шӱкым от уж. Эртен кайыше-влак, шогалын, йывыртен ончат, туддене мутланен, чоныштым луштарат. Утларакшым кастене лудеш, почеламут-влакым воза. Ялысе библиотекыш толын ок кай гын, кечыже арам эртымыла чучеш. Тушто поэзий клуб пашам ышта. Зинаида Васильевна – чолга турист. Кажне лӱмгечыжлан могай гынат ӧрыктарыше сюрпризым ыштылеш. Теве эше 50 ияш лӱмгечыже годым Шернурысо турист-влак курыкан вер-шӧрыш миеныт, Зинаида Ермакова вачыштыже 50 килограмман рюкзакым нумалын. Кок ий ончыч шочмо кечыжым турист-влак команде дене пырля Чумбылат курыкышто вашлийыныт.

Шуко поро мут йоҥген

Пайрем касыш пырля тунемме да тыгак турист-влак йолташыже-влак, тудын тунемшыже, кызыт марий сылнымутышто лӱмлӧ еҥ радамыште улшо Ю.Соловьев, С.Григорьева толыныт ыле. Юрий Ильич “Марий книга издательстве” савыктыш пӧртым вуйлата, Светлана Дмитриевна Россий писатель ушемын Марий Элысе пӧлкажым вуйлата. “Ава гай лийында мыланна, те огыл гын, таче кушто лиям, могай сомылым шукем ыле”, — мане Ю.Соловьев.

С.Григорьева шуко поро мутым ойлыш да З.Ермакован “Тек куржыт ий-влак” у книгаж дене палдарыш. “Зинаида Васильевна тӱрлӧ нерген лудшо еҥым шонаш тарата. Тудын сылнымутыштыжо шочмо кундем, кӧргӧ шӱм-чон шижмаш тӱҥ верым налыт. Книгам лукмаште да педагогын сылнымутшым палдарымаште кугу пашам поэтессе Зоя Дудина шуктен. Ятыр почеламут Марисола кундемлан, тудын историйжылан, лийше факт-влаклан пӧлеклалтын. Лудаш куанле. Лудшо кугезе тукымжо нерген пален налеш, шкенжым ужын кертеш”. Тыгак пайремым моткоч ямлын поэтессе Мардан Рая, мурызо Любовь Орлова, поэт Юрий Артамоновын пелашыже Лидия Ивановна сӧрастарышт. Шкешотан изи концертым ончыктышт. Гармонь почеш мурен, куштен, юбилярым саламлышт.

Поэзий шулдыр

Зинаида Ермакова эше тидым палдарыш: “Школышто тунеммем годым математикым, физикым чот йӧратем ыле. Школ деч вара Озаҥ олашке авиационный институтыш тунемаш пурем, шоненам. Но чылан Йошкар-Олашке каят, мыят Н.Крупская лӱмеш пединститутыш тольым. Куд экзаменым кучыман ыле, визытшым чыла куштылгын эртенам, а пытартышлан – историй. Чыным каласем: туныктышо-влак ынышт сыре, илышыштем историйым йӧратенак омыл. Литератур пӧлкаште тунемме пагыт веселан эртен, шуко лӱмлӧ поэт, писатель-влак дене палыме лийынна. Чыла вашлиймаш ушеш келге шарнымашым коденыт. Валентин Колумб почеламутем-влакым терген, ой-каҥашым пуэн, “Ончыко” журналыш колташ темлен”.

Институт деч вара 1969 ийыште шочмо Марисола школышкыжо марий йылме ден литературым туныкташ толын.

1970-71 ийлаште Шернур районысо ВЛКСМ райкомышто школ пӧлкам вуйлатыше, воспитательный паша шотышто организатор лийын. 1974 гыч 2001 ий марте, сулен налме канышыш лекмешке, Марисолаште угыч йӧратыме предметшым туныктен. Зинаида Ермакован шулдыржо йымач тӱнямбал кӱкшытан ятыр лӱмлӧ артист, шанче пашаеҥ, поэт ден писатель лектыныт. Моткоч шуко юнкорым илыш корныш луктын да илышыштышт корным ончыктен.

З.Ермакован “Садеран рвезылык” икымше книгаже 1977 ийыште савыкталтын. Тыгак “Садеран корнывожышто”, “Марисолан мут сылныже”, “ Марисола школем – сылнымут суртем”, “Марисола шарна Йыван Кырлам”, “Чоя Марусь”, “Чевер серыш” да кызыт гына лекше “Тек куржыт ий-влак” сборниклаже ош тӱням ужыныт.

Зинаида Васильевна “Кугарня” газет денат пеҥгыде кылым куча. Икымше кече гычак подписчикна. 2010 ийыште “Шийгорно” проект дене Урал кундемыш миен, Краснотурьинск олаште поэт Йыван Кырлалан Чап оҥам пыштымаште лийын да шочмо кундемын эргыжлан вуйжым савен.

Уста туныктышо, краевед, поэт , ялыштыже пагалыме еҥ Зинаида Ермаковалан пеҥгыде тазалыкым, вий-куатым тыланена да тыге ойлена: “Тек шоҥгылык тыланда нигунам йолташ ок лий”. Ӱшанена, поэзий кумылда шӱм-чондам полмезе гайымак ышта.

Алевтина Серафимовна Максимован вуйлатыме Марисола школын коллективше коллегыжым ончылгочак куандараш вашкен. Школышто З.Ермакован лӱмгечыжлан пӧлеклалтше выставке, презентаций да декаде эртеныт. Тунемше-влак туныктышо-поэтессын почеламутшым лудын, школышко пуреныт. Марий йылмым да литературым туныктышо Светлана Мартыновна Максимова пайрем сценарийым возен да мастарын касым вӱден. Тунемше да туныктышо-влак сылне концертым ончыктеныт.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: