"Рубрик деч посна", 2016 ий, Кылме тылзын 18-ше кечыже

Марий сӱретче калыкнан илышыжым умыла полша

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

Измаил Ефимов. Тиде лӱм Российыштат, йот эллаштат чынжымак чапланен. 14 ноябрьыште Марий Эл Республикын калык да Российын сулло художникше Измаил Варсонофьевич 70 ияш лӱмгечыжым палемда. Тудын лӱмеш Республикысе изосымыктыш тоштерыште выставкым эртараш мутым пуэныт улмаш, вес кундем гыч толшо паша-влакым ончыкташ кӱлмылан кӧра художникын выставкыжым чумыраш ышт вашке. Туге гынат шочмо Курыкмарий районыштыжо лийшаш выставке шӱм-чонжым изишак ырыктышаш. Эше 2007 ийышште И.В.Ефимовым районын Почётан книгашкыже пуртымо. А лишыл жапыште Козьмодемьянскысе Григорьев лӱмеш художественно-исторический тоштерын ик залжым пашаже-влак волгалтарат.

Ойыртемалтше художникын 70 ий жапыште мыняр пашам шуктымыж да тидлан могай наградым сулымыжым каласкалаш ик лаштыкат ок сите. Озаҥысе художественный училище ден В.И.Суриков лӱмеш кугыжаныш художественный институтысо Ю.К.Королевын мастерскойжо илыш корнышто да изосымыктышыште тӱҥалтыш ошкылым ышташ полшеныт. Тунемше семын пашаже лийынат огыл, “Сельский гимнаст” ден “Провожают на фронт” (1979) кок пашажымат тӱрлӧ награде дене палемденыт.

%d1%8d%d1%82%d0%bd%d0%be%d0%b3%d1%80%d0%b0%d1%84%d0%b8%d1%87%d0%b5%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%b9-%d0%bc%d0%be%d1%82%d0%b8%d0%b2%d0%bb%d1%83%d0%b3%d0%be%d0%bc%d0%b0%d1%80%d0%b8%d0%b9%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%b9

Ты уста сӱретче илышыште чыла сомылым радам дене шуктымыж дене ойыртемалтеш. Реализм шӱлышан радынам воза, вара этнофутуризм корно дене кая але геральдикым шочыкта. Кажне илыш ярымыштыже ятыр пашажым тӱрлӧ вере ончыктымо да кӱкшын аклыме манме дене серлагаш ок лий. Философий сынан пашажым тӱслен ончымеке, шонкалет, куанет я ойгыралтет. Сӱретче радынаште кажне изи настам шке семынже шонен ыштен да сӧрастарен. Эсогыл тудын мастерскойыштыжо нимогай айда-лийже верым от уж. Тушто лийше кажне еҥ шкенжым ласкан шижеш докан. Ты татыште Измаил Варсонофьевичын чонжылан кумылсыр гынат, шӱм-чон лукыштыжо марий изосымыктышын ончыклыкшо верч шонкалымаш ила. Лач тыгай еҥлан гына республикнан кугыжаныш гербше ден флагшым ямдылаш ӱшанат. Тылеч посна районласе гербым шочыктымаштат тыршен.

Республикысе “Край Марийский” выставкым ямдылыме шотышто председательже семын И.В.Ефимов палемдыш: “Теве профессионал-влакын пашашт шагалемеш. Самырык-влак картиныштым кондат, но паша ондакысе деч кугун ойыртемалтеш. Теве теният Россий Художник ушемын Марий Эл Республикысе пӧлкажлан 55 ий теммыжлан пӧлеклышна, экспозицийым чумырышна. Изосымыктышлан кугыжанышна 1990-ше ийла гыч шагалрак полша. Чыла вере тыгежак огыл, национальный республикылаште полыш улмо нерген палем”.

%d0%bd%d0%b5%d0%b1%d0%b5%d1%81%d0%bd%d1%8b%d0%b9-%d0%b2%d0%b5%d1%81%d1%82%d0%bd%d0%b8%d0%ba-1993-%d0%be%d1%80%d0%b3-%d0%b0%d0%ba%d1%80%d0%b8%d0%bb-495%d1%8579-2

Марий калыкын илышыж нерген возымо пашаже-влакым шке жапыштыже тоштер-влак налыныт. Тидын шотышто ӧпкем ок кучо. Этнофутуризм направлений дене возалтше пашаже-влакым Венгрийыште, Финляндийыште, Германийыште ончыктеныт. Пошкудо Удмурт, Чуваш, Татарстан Республикылаштат этнофутуристический симпозиумлаште лийын, выставкым эртарен. Лач Йошкар-Ола изиш ӧрдыжеш кодын…

“Энтузиаст-влак кызыт шагалын кодыныт. Южгунам сӱретем кӧлан кӱлеш манынат шоналтем. Но мыланна пӱртӱс тыгай талантым пуэн да мастарлыкна уло гын, ты пашам шуктыде огына керт. Тӱвыра аланыште тыршыше-влакын пенсийыштат изи. Пелашемат, Галина Ивановна, тиде сферыштак пашам ышта, Палантай лӱмеш колледжыште фортепиано дене шокташ туныкта. Лач шочшыланна эҥерташ логалеш. Эргына компьютер дене модыш-влакым ямдыла, а ӱдырна Москошто фортепиано дене йоча-влакым туныкта”, — каласыш Измаил Варсонофьевич.

1997 ий годсек И.В.Ефимов геральдике пашам шукта. Марий Элыште веле огыл, Российыштат. Марий Эл Республикын президентше пеленысе тӱҥ герольдмейстер да геральдический советын председательже лийын. Тудым “За особый вклад в развитие законодательства Марий Эл” медаль дене кок гана наградитленыт.

%d1%81%d0%b5%d0%bc%d1%8c%d1%8f-%d1%83%d0%b3%d1%80%d0%be%d0%b2-1991-%d0%ba-%d0%b0%d0%ba%d1%80%d0%b8%d0%bb-845%d1%8551

2006 ий годсек Российысе геральдический художник-влак гильдийын членже семын тырша, герольдмейстер-влак дене пырля шукерте огыл Хабаровский крайын, а вара Крым Республикын флаг ден гербшым ыштеныт. РФ Президент пеленысе геральдический советын шӧртньӧ знакше дене палемдалтын.

Образ-влакын чоҥен, художественный ден социальный темым иктыш ушен моштымыж дене шкешотан сӱретчын пашажым ятыр шымлен шинчаш лиеш. Марий калык нерген возымо, финн-угор тӱвырам, мифологийым ончыктымо радынаже-влак акрет илышым умылаш полшат. Измаил Ефимовын пашаже-влакым Марий кундемнан поянлыкше семын аклыман, а лӱмжым кугу буква дене возыман.

Л.Кувшинская, РФ культурын сулло пашаеҥже:

- Марий художник Измаил Ефимов мемнам шке усталыкше да тӱрлӧ вучыдымо могыр гыч ончыктымо тӱняж дене куандаренак шога. Тудо вес семын шона, эре ала-мом кычалеш да у йӧным муэш. Кажне у пашаштыже жапым эртен кайымыла чучеш, южгунамже тудын современникше-влакат тиде стилистике шотышто инновацийлан ямде огыт лий.%d1%80%d0%be%d0%b6%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d1%8d%d1%82%d0%bd%d0%be%d1%81%d1%82%d1%80%d1%83%d0%ba%d1%82%d1%83%d1%80%d1%8b-1993-%d0%be%d1%80%d0%b3%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d1%82-%d0%b0%d0%ba%d1%80

%d1%80%d0%b8%d1%82%d1%83%d0%b0%d0%bb%d1%8c%d0%bd%d1%8b%d0%b9-%d1%82%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d1%86-1993-%d0%be%d1%80%d0%b3%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d1%82%d0%b0%d0%ba%d1%80%d0%b8%d0%bb-595%d1%8550

Эльвира Терентьева.

   %d1%80%d0%be%d0%b6%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d1%81%d0%b8%d0%bc%d0%b2%d0%be%d0%bb%d0%b0-%d0%b4%d1%83%d1%88%d0%b8-2007-%d0%b1%d1%8f%d0%b7%d1%8c-%d0%b0%d0%ba%d1%80%d0%b8%d0%bb-330800002

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: