"Саман" рубрик, 2016 ий, Теле тылзын 2-шо кечыже

Тений 95 еҥлан ВИЧ пижын

Статьян авторжо Светлана Кушакова

СПИД нерген икымше гана 20 ий утла ончыч пален налыныт. Вирусын икте-весылан писын пижмыже, тӱня мучко шарлымыже да эмлаш лийдымыжлан кӧра ты черым чума дене таҥастареныт.

Синдром приобретенного иммуннодефицита (СПИД) черым айдемын организмышкыже логалше вирус (ВИЧ инфекций) луктеш. Тудо кум йӧн дене логалын кертеш:

- вӱр гоч. Наркотик дене аяргыше-влак тӱҥ шотышто чӱчкыдынрак тыге черланат. Тыгак медицине тӧнежлаште стерильный огыл медицине инструментым кучылтмо але вес еҥын вӱржым колтымо годым пижын кертеш. Татуировкым, пирсингым, маникюрым ыштыме годымат черланаш лиеш. Черле еҥын бритве станокшым кучылтмо годымат кусна.

- вате-марий семын аралалтде малыме гоч. Черле еҥ дене ик гана малымат вируслан куснаш сита.

- мӱшкыран улмо, азам ыштыме але йочалан чызым пукшымо годым черле ава гоч йоча деке.

ВИЧ, организмыш логалмекыже, иммунитет клетке-влакым пытара. Тидлан кӧра иммунный системын пашаже начарештеш, айдеме йыр улшо инфекций-влак ончылно вийдыме лиеш. Чаманен каласыман, вирус шкеж нерген огеш палдаре. Айдеме черле улам манын огеш шоно. Шукыж годым ОРВИ дене черланенам манын ятырын шонат. Тӱҥалтыште ВИЧ-лан сдатлыме анализат йоҥылыш лийын кертеш. Тидыже организм вируслан антителам луктын шуктен огыл манын ончыкта. Пале-влак черын СПИД стадийыш вончымо, иммунодефицит вияҥме годым лектыт. Тунам айдеме моло чер дене черланаш тӱҥалеш, мутлан, туберкулез, пневмоний, пуалмаш да молат. СПИД- ВИЧ вияҥмын пытартыш стадийже. Эмлалташ огыл гын, айдеме кола.

ВИЧ дене черланыме шотышто лӱдыкшым шижында гын, вирус улмо шотышто вӱрым сдатлыман. Тест положительный гын, СПИД-рӱдерыш врач деке кайыман. Тудо умбакыже кузе илаш ой-каҥашым пуа, кӱлеш эмым йӱаш пуа.

СПИД да моло пижедылше чер ваштареш кучедалме рӱдерыште тыгай черле-влаклан анонимный группым погымо огыл. Черле-влак черышт нерген эсогыл родо-тукымыштлан, лишыл еҥыштлан огыт ойло. Ожнысо семынак ятыр еҥ ВИЧ-инфекций шарлымым наркоманий, проституций, гомосексуализм дене кылдат. Кызыт тиде тыге огыл, чер социальный статусым огеш ончо, тыглай айдемат писын черланен кертеш.

Вирусын шкеж нерген палдарыдыме жап кужуат (южгунам 20 ият шуйна), кӱчыкат лийын кертеш.

ВИЧ дене черле еҥ эмлалтде кокла шот дене 10 ий наре гына ила. 95-98 процент черле ӱдырамаш таза йочам ыштен кертеш. Тидлан эмлалтман, азам ыштыме деч вара чызе шӧрым пукшыман огыл.

Кызыт 1004 еҥ СПИД-рӱдерыште эмлалтеш, тушеч — 12-шо йоча. Тений ВИЧ-лан кӧра 30 еҥ колен, 12 — СПИД деч. Черле ава деч 27 йоча шочын.

Кызыт мартеат ВИЧ деч эмлалташ огеш лий. Кызыт черын вияҥмыжым эркыштарыше эм-влак гына айдемын ӱмыржым кужемдаш полшат. Вирус ваштареш терапийым рӱдерыште яра эрташ лиеш.

Кажне черле еҥ жапыштыже эмлалтеш гын, эпидемий пыта манын шонаш лиеш.

ВИЧ инфекций ынже пиж манын, кум правилым шотыш налман:

- наркотик да моло психотропный вещества дене аяргыман огыл;

- вате-марийла малыме годым аралалтман да шот дене шкем кучыман;

- идалыклан ик гана ВИЧ-лан тестым сдатлыман.

Тидым кеч-могай медицине тӧнежыште ышташ лиеш. 14 ийыш шудымо подростко-влаклан ача-авашт але нуным алмаштышыштын келшымышт але йодмышт почеш ыштена. СПИД-рӱдер тыгай услугым яра темла.

Адрес: Йошкар-Ола, Дружба урем, 95-ше №-ан пӧрт.

Марина Двинянинова, СПИД да моло пижедылше чер-влак ваштареш кучедалме рӱдерын специалистше.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: