"Айдеме да закон" рубрик, 2016 ий, Теле тылзын 9-ше кечыже

Чыным кычалеш, осалым тӱжвак луктеш

Статьян авторжо Светлана Кушакова

Мыйын шонымаште, элгӧргӧ паша министерстве системыште ик эн оҥай пашам следователь шукта. Тудо преступленийым тӱҥалтыш гыч мучаш марте шымла: дознаний орган пашаеҥ, следственный группо, тӱрлӧ эксперт дене кылым куча, свидетель, титаклыме еҥ-влакым йодыштеш, преступлений ышталтме верым терга, амалым, доказательствым кычалеш. Вара тидым чыла кагазыш пышта. Ончалаш гын, паша ятыр, жапымат шуко налеш. Но кеч-могай осал пашам следователь жапыштыже терген шуктышаш, тидлан кок тылзе пуалтеш. Южо неле преступлений годым ты жапым шуяш лиеш.

МВД следственный управленийын следственный частьшын пашаж гоч министерствын чумыр пашаже аклалтеш. Следовательын тыршымыже дене мучашлыме уголовный паша почеш судын могай пунчалым лукмыжо кылдалтеш. А тидыже титаклыме еҥынат, азапыш логалшынат пӱрымашыже.

МВД следственный аппарат ик эн кугулан шотлалтеш. Следовательын кокла ийготшо — 32 ий. Личный составын 60 процентше — 5 ий деч утларак паша стажан. Палемдыман, следователь-влак кокла гыч пелыже — ӱдырамаш. Нуно ты профессийыште шкеныштым сай пашаеҥ семын шукертсек ончыктеныт. Пӧръеҥ-влакым уло кумылын пашаш вучена, палемдышт управленийыште. Самырык следовательын кокла пашадарже — 30 тӱжем утла теҥге, тӱрлӧ льгото пуалтеш. Тӱҥ эҥертышыже — Уголовно-процессуальный кодекс.

Управленийыште уголовный пашам шымлат веле огыл, тыгак преступленийым шагалемдыме шотышто профилактике пашам шуктат, следствий годым научно-технический у йӧным, методикым да тактикым кычалыт, следователь-влак профессиональный мастарлыкыштым вияҥдаш тыршат. А управленийын контрольно-методический да информационно-аналитический пӧлкаже следователь-влаклан методический полышым ямдыла, тӱрлӧ отчёт ден анализым ышта, статистикым наҥгая. Ты отделын пашаж дене мыят палыме лийым.

Коррупцийлан кугу тӱткыш

003Юстиций подполковник, поснак чот кӱлешан паша-влак шотышто (по особо важным делам) кугурак следователь Марина Евгеньевна Черепанова коло ий наре ты системыште пашам ышта.

Мый экономике сферыште ышталтше, коррупций дене кылдалтше осал паша-влакым чын шымлаш да тергаш самырык следователь-влаклан туныктымо полышым ямдылем. Нунын пашаштым эскерем, виктарен шогем. Коррупций ваштареш кучедалмаш – ик эн тӱҥ направлений. Тыгай осал паша ЖКХ сферыште утларак вашлиялтеш. Должностной еҥ-влак чӱчкыдын законым пудыртат. Тӱрлӧ кугыжаныш программыш ушнен, бюджет оксам шолыштыт, шояк документ почеш субсидийым закондымын налыт. Шукыж годым ойырымо оксам палемдыме цель почеш огыт кучылт. Южгунам предприниматель-влак икте-весе коклаште лекше умылыдымашлан кӧра полицийыш йодмашым шке возат.

Финанс пирамиде-влак шотышто ятыр пашам тарватыме. Кум ийыште 14 тыгай пашам тергыме, миллион утла теҥгеаш эҥгек ышталтын. Радиоштат, телевиденийыштат тидын шотышто ятыр выступатлыме. Но садикте куштылгын да писын оксам ыштен налаш шонышо-влак тыгай организацийлашке каят, вара оксашт деч посна кодыт. Садлан чот шарлыше преступлений-влакым шагалемдаш манын тыршена.

Экономике дене кылдалтше уголовный паша-влакым, следовательын шинчаж дене ончалаш гын, ик эн оҥайлан да нелылан шотлаш лиеш. Тыште ятыр тӱрлӧ документым тергыман, шымлыман, экспертизым эртарыман, эксперт-влак дене пырля пашам ыштыман”, - ойла М.Черепанова.

Осал пашалан корным петырыман

Тиде пӧлкан вес следовательже Светлана Рыбакова — Марий Турек районын шочшыжо. Тудо 2002 ийыште пашаш толын. Йошкар-Оласе Гуманитарный современный академийым тунем пытарен. Марий Турек районысо следственный отделын кугурак следовательже лийын. Ростов-на-Дону олаште квалификацийым нӧлтымӧ курсым эртен. Эн сай следователь лӱм дене палемдалтын. Кызыт профилактике паша шотышто вуйын шога. Чодырам закондымын руымо шотышто ятыр осал пашам тӱжваке луктын. “Чодырам закондымын руымаш республикыште чот шарлен ыле. Но тыгай преступлений ваштареш лӱмын пӧлкам ыштыме деч вара сӱрет вашталтын. Тыгай сынан осал пашам пален налаш рейд-влак эртаралтыт, чодырам шупшыктышо фуро-влак, ты сферысе организаций-влак тергалтыт”, -манеш С.Рыбакова.

Эн чот неле уголвный паша-влакым шымла

005Игорь Валерьевич Иванов – МВД следственный управленийын следственный частьшын экономике да коррупций, бандитизм, организованный преступный группировко дене кылдалтше пашам шымлыше пӧлкан кугурак следовательже. Игорь Валерьевич Звенигово районышто шочын-кушкын. Школ деч вара МВД-н Нижний Новгородысо академийжым “Правоохранительный паша” специальность дене тунем пытарен. Ынде кудымшо ий следовательлан пашам ышта. Шукерте огыл наркотик дене кылдалтше осал пашам ыштыше организованный группо шотышто уголовный пашам терген пытарен, судыш колтен.

2015-2016 ийлаште ик организованный группо республикыште наркотикым шаркален. Ты уголовный пашам 2016 ий августышто шымлен пытарыме, Йошкар-Оласе судыш колтымо. Суд группым чумырышо еҥым 9 ийлан, весым 5 ийлан, кумшым 6 ийлан пеҥгыде режиман колонийыште наказанийым эрташ пунчалын. Чыланат мемнан республик гыч лийыныт, коктынжо Йошкар-Олаште, кумшыжо Медведево районышто иленыт. Организатор Интернетысе ик сайтыште наркотикым ужалыме кевытым почын, курьер кӱлмӧ нерген увертарымашым вераҥден. Курьерын тӱҥ пашаже “закладке-влакым” организатор деч опт дене налын, “тайниклашке” пышташ. Вара “тайник” кушто улмо нерген аярым налше еҥлан увертарышаш улмаш. Курьер лияш шонышо еҥ тидлан 5000 теҥге оксам тӱлен, тидыже икымше партий “закладкым” налаш йӧным ыштен. Тыге организатор шкенжым ондалыме дечат арален. Окса лийын огыл гын, шагалрак йодын. Курьер лияш кок еҥ кӧнен. Иктыже тылеч ончыч наркотикым аралымылан судитлалтын, весе тудын дене аярген, наркологий диспансерыште учетышто шоген. Кевыт график почеш пашам ыштен. 12 шагат марте курьер-влак, “закладкым” налын, 17 шагат марте “тайниклашке” вераҥден шуктышаш улыт улмаш. Кушко шылтыме нерген организаторлан увертареныт, фотом колтеныт. Тидлан зашифрованный программым кучылтыныт. Увертарымашым ик гана веле лудаш лийын, вара вик йомын. Кажне закладкылан 500 теҥге окса тӱлалтын. А кечыште курьер коло наре закладкым ыштен кертын. Кажне арнян кугарнян нуно “пашадарым” налыныт. Тидлан лӱмын электрон оксагалтам але палыдыме еҥ лӱмеш почмо счетым кучылтыныт. Чылаже оперативный пашаеҥ-влак 70 “закладкым” пален налыныт. Организатор курьер-влакым “закладкым” чын шылташ туныктен, конспираций йӧн ден схеме-влак нерген каласкален. “Закладке” “чайке”-влак (наркотикым шылтыме вер-влакым кычалше еҥым тыге маныт) кидыш логалын гын, штрафым тӱлыктен”, — кумылын каласкала следователь.

А тыланда могай пашам утларак шымлаш келша манын йодмемлан И.Иванов тыгерак вашештыш:

Следовательын пашаштыже келша огеш келше умылымаш уке. Ик сферыштак ышталтше осал паша-влак тӱрлӧ улыт. Кеч-могай шымлымаш оперативный пашаеҥын эртарыме мероприятийлаж дене чак кылдалтын. Уголовный пашам шымлымаште кажне следователь шке тактикыжым, методикыжым ойыра. Но мучашлан кеч-кунамат кӱлеш да чын иктешлымашым ыштышаш”.

Следователь кеч-могай жапыште кӱлешан профессий лийын. Кызыт вуз-влак шуко юристым ямдылен луктыт, но нунын кокла гыч чылан огыл профессионал лийыт. Следовательын пашаже неле, ик образований веле тидлан ок сите. Тылеч посна пеҥгыде койыш-шоктышан, пӱсӧ ушан, чытышан, ответственный, анализым ыштен, шонкален моштышо, чот тыршыше лийман. Икманаш, следователь лияш талант кӱлеш.

Следовательлан йоҥылышым ышташ огеш лий. Кажне уголовный пашам келгын да раш тергыман. Вет паша дек айда-лийже койыш титакдыме еҥын пӱрымашыжым локтылын кертеш, тыгодым преступник наказатлалтде кодеш.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: