"Рубрик деч посна", 2017 ий, Шорыкйол тылзын 27-ше кечыже

Казахстаныште марий-влак пел курым наре илат

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

ипулаева

Пошкырт кундем Мишкан район Озерка ялеш шочшо Аля Занетдиновам (ӱдыр фамилийже Ипулаева) 1970-ше ийлаште моло марий-влак дене пырля илыш пӱрымаш Казахстаныш конден. Марий калык, чынжымак, ондак тышке шуко толын. Но варажым 1990-ше ийлаште тӱрлӧ велыш шаланен. Но ондакат, кызытат марий-влак келшен да икте-весыштлан эҥертен илат.

А.Ипулаева ондакысе илышыжым тыгерак шарналтыш:

- Ме ондак Акмолинский областьыште Жаксынский район Терсакан лӱман селаште илышна. Вара Жаксы станций воктенысе Белагаш селашке куснышна. Тыште тунам пелыж наре марий калык ыле. Ынде шагалын кодыныт, коло ик кудым (пӧртым) шотлен луктым. Марий улмынам нигунам монден огынал. Эре шкенан пайрем-влакым эртарен иленна. Мый нине пайремлаште эре участвоватленам. Шукерте огыл моло семынак Шорыкйолым эртарышна. Ты гана шым фотографироватле. Ӱмашсе Ӱярня пайрем гыч картычкына-влак улыт. Кугечымат шке семын палемденна ыле. Мом огына пале але огына мошто гын, моло вере кузе пайремым эртарымым эскерена. Янаул район Шӱдымарий ялыште шочшо хореограф Медор Шамратович Шамратовын мероприятийлажым ончена.

Марий вургемна кажныжын гаяк уло. Нуным ме шке тӱрленна. Тидлан икте-весым туныктена.

Мый ынде 62 ияш улам. Пытартыш жапыште спорт дене пеш чолган заниматлем. Кызыт кажне кечын ече дене коштам. Тымартеат шке капкылем вияҥдаш тыршенам, моло упражненийымат ыштылынам. Тений телымсе да кеҥежымсе президентский манме многоборьеште ынде кумшо гана участвоватлаш шонем. Но республикысе таҥасымашке але логалын омыл. Ветеран-влак коклаште эре кокымшо верым наледенам. Телым лӱйкалена, ече дене кум меҥгым куржына, тыгак ик меҥгым эстафете дене эртена, отжиманийым ыштена гын, кеҥежым 100 метрыш ӱчашена, тӱрлӧ нелытан гранатым кышкена, тыгак лӱйкалена, бассейныште ийына… Кодшо кеҥежым кумшо верым сеҥен нальым. Февраль тӱҥалтыште районысо спартакиаде лийшаш. казахстаныште

Ме, марий вате-влак, шоҥгемына. Селаштына эн кугу ийготан марий ӱдырамаш — 86 ияш ковай. Мый шкежат 23 январьыште кудымшо гана ковай лийым. Уныкам шочмо дене поро пошкудо вате-влак саламлаш тольыч. Ме тыште казах, украин,белорус вате-влак дене келшен илена. Нунылан баурсакым (башкир, казах да моло калык-влакын кочкышышт) ыштен жаритлышым. Селаштына илыше самырык тукым марла огеш пале. Икшывынан изишт годым школышто туныктышо-влак мыланна шочшыда дене марла ида ойло, вес йылме дене ида варкале маныт ыле. Мыйын ныл икшыве кокла гыч иктыже веле йылмынам сайын пала. Но тудо вес олаште ила, ешыштыже марла огыт ойло.

Тылеч посна Аля ковай кумылан вате-влакым крючок дене пидаш туныкта, “Вязание” кружокыш чумырен. Тыгак тудлан ик самырык ӱдыр полша, мом палымыжым калыклан умылтара, вет шкеже йоча-влаклан тыгай кружок-влакым эртара, бисер да шӱртӧ дене тӱрлаш туныкта.

Аля ковай — профессийже дене крановщик, Уфасе 3-шо №-ан училищыште тунемын. Ты олаштак башенный кранын машинистшылан вич ий пашам ыштен. Вара тудым направлений дене Целиноградышке колтеныт. Шке ялже гычак марий рвезыланак марлан лекмеке, школышто поварлан пашам ышташ тӱҥалын. Тушто пенсийыш лекмеш тыршен.

Жаксы селаште марий самырык тукым укеат манаш лиеш. 30 ий деч самырык-влак шукынжо олаште илат. Теве Аля ковайынат нылыт гыч кум шочшыжо олаш каен. Нуно марлан лектыныт але ӱдырым налыныт. Пелашыжат ты тӱням коден каен. Ынде ковай кандаш пӧлеман пӧртыштыжӧ шкетак шогылтеш. Но ойгыраш жапше уке: вольыкым шуко онча (5 ушкалже, ик ӱшкыжшӧ да 9 ава сӧснаже уло), видеом возаш тунемеш, спортым йӧрата, чодырашке поҥгылан, емыжлан куржеш…

А вашке районышто художественный самодеятельность дене смотр лийшаш. Кызыт ковай-влак тидлан ямдылалтыт. Ты гана руш ден казах мурым ямдылат. А декабрьыште Казахстан Республикын эрыкым налме кечыжлан пӧлеклалтше Казахстанысе калык-влакын фестивальыштышт марий мурым, такмакым муреныт да марла тавалтен ончыктеныт.

Эльвира Терентьева.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: