"Сылнылык тӱня" рубрик, 2017 ий, Шорыкйол тылзын 27-ше кечыже

Кок калыкын шочшыжо

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Марий Элыште шагал огыл азербайджан еҥ ила. Тулан эл гыч (Азербайджаным тыге маныт) толшо-влак шукынжо тыште ешым погеныт. Марий кугыжаныш университетын  студенткыже Егане Гачаева Йошкар-Олаште шочын-кушкын. Ачаже – азербайджан, а аваже – марий. Ӱдыр кок калыкын культуржым пала. Шкевуя ачажын йылмыжым тунемын, марлат сайын умыла.

HnunqQe9tSM«Ешыште – пӧръеҥ вуй. Мыйын авамат пеҥгыде койыш-шоктышан, но йӱлам, культурым, калыкын историйжым утларак ачам йӧраташ туныктен. Тудо Азербайджанысе Мингечаур ола гыч. Российыште служитлен да варажым тыштак кодын.  Пӱрымаш тудым Йошкар-Олаш конден. Тыште тудо шке бизнесым почын, авам дене палыме лийын», — палдарыш Егане.

Е.Гачаева юридический факультетыште кумшо курсышто тунемеш. Студенткым ик гана веле огыл «Келшымаш кӱвар» национальный культур фестивальыште ужынам. Усталык шӱлышан ӱдыр шке калыкшын национальный куштымашыжым моткоч чаткан кушта. «Икана ачамын шочмо олаштыже сӱаныште лийынам. Азербайджан сӱан моткоч кугу. Ик пайремат куштымаш деч посна огеш эрте. Ты сӱаныште мыйымат кушташ луктыныт. Эн ончыч лӱдынам, но азербайджан койыш вӱрыштемак, садлан кузе тарванылаш,  вашке умылышым. Вич ияш годсек куштем. Утларакшым эстраде куштымаш дене заниматленам. Университетыш тунемаш пурымеке, чолгалыкем тӱрлӧ конкурсышто, фестивальыште ончыктенам. iGv67xLAez4Моло участник-влак деч ойыртемалташ манын, калык куштымаш-влакым куштенам. Икымше курсышто «Краса студенчества МарГУ» конкурсышто участвоватленам. Тушто азербайджанла  икымше гана куштенам. Вара «Студвесна» фестивальлан грузин куштымашым (а тудо дагестан калыкын лийын улмаш)  ямдыленам. Университетыштына тӱрлӧ национальный фестиваль чӱчкыдын эртаралтеш. Мый тушко эреак ушнаш тыршем. Национальный вургемым чиен, калыкемын шкешотан улмыжым ончыктем. Марий-влакын национальный тувырышт моткоч сылне, пеш шуко тӱрлӧ тамга палдырна. Азербайджан тувырым шке кид дене ургымо узор-влак сӧрастарат, кажныже мом- гынат ончыкта. Ӱдырамаш, пӧръеҥ вургемыште «эрвел кияр» лӱман узорым чӱчкыдын ужаш лиеш. Тудо пӱртӱс вийым ончыкта. Азербайджан костюмышто шемалге тӱсым шагал кучылтыт, утларакшым йошкаргым, кандым — икманаш чевер тӱсаным. «Сары гялин» калык муро уло, рушлаш тудо «невеста в желтом» манын кусаралтеш. Ты муро ӱдыр да каче кокласе йӧратымаш нерген. Тӱрлӧ амаллан кӧра нуно пырля лийын огыт керт. Ойго гынат пала,  ӱдыр нарынче тӱсан тувырым чия», — каласыш Егане.

Е.Гачаева марий йӱла, тӱвыра нергенат шуко. Тидын шотышто тудо коважлан таушта. «Авам оласе марий. Калыкын традицийжым мый туддеч шукырак палем, ковам туныктен шоген. Тудо Кужэҥер район Чашкаял гыч. Родо-тукым мемнан деке уналыкеш толыт гын, мӧҥгыштӧ марла эре мутланат, садлан марла мый умылем. Марий-влак унала толмо годым эре киндым, йокмам кондат. Тиде пеш оҥай. Изиэм годым ковам деке толмо годым команмелнам кӱэшт пукша ыле. Мый мӧҥгыштӧ подкогыльым ышташ йӧратем. Ончыч тӱрлен ом мошто ыле, кызыт пеш моторын ыштем.старый город в баку

Азербайджан кочкышымат кумылын ыштем. Долмам, пловым ямдылаш йӧратем. Пловышто тӱрлӧ сухофруктым кучылтыт, тамжат садлан тыгай пловын ойыртемалтше», — ойла ӱдыр.

Егане религий шотышто ачажыным ойырен налын, тудо мусульман верам куча. «Такшым вате марийжын веражым налшаш. Авам православный христианке. Пачерыштына- юмоҥа-влакым вераҥдыме лук уло. Ачам тореш огыл. Йошкар-Олаште мый мечетьыш шкет пурен кертам гын, Азербайджаныште ӱдыр пелен ачаже, я изаже але шольыжо кайышаш. Такшым тушто ӱдырамаш-влак мечетьыш шуэн коштыт, нуно мӧҥгыштӧ кумалыт. Чын мусульманин кечеш вич гана намазым ыштышаш. Мый, чаманен каласыман, тидым ом шукто. Но шке жапыштыже, марлан лекмеке, намазым ышташ тӱҥалам. Ачам мусульманинлан веле марлан пуынеже, а мый тудын мутшым колышташ тыршем», — манеш Егане.

Азербайджан элыште Е.Гачаева кажне ийын лияш тырша. «Мингечаур ола Йошкар-Олам ушештара. Тудо Кура эҥер сер воктене верланен. Олаште парк уло. Кура эҥерыште водохранилищым чоҥымо. Кура вӱд яндар да умылтараш лийдыме тӱсан. Вӱдшӧ шыман йога, тудым ончен, чон кана. Бакушто лийме годым «Тошто олаште» кошташ йӧратем. Ты историй да архитектур заповедникыште южшат весе, ожнысо. Бакуш каяш шонышылан тушто лийманак», — каласыш ӱдыр.      

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: