"Илыш йыжыҥ" рубрик, 2017 ий, Шорыкйол тылзын 10-шо кечыже

Ландыш пушан У ий

Статьян авторжо Ирина Ямбаршева

Окна йымалне машина сигыралтыш, пальтом чиен ямдылалтше Наташа кемжым руалтен веле шуктыш, почешыжак сото телефон муралтыш.
– Айда писынрак! Лек! Мый такси дене толынам! – саламет-мочет, трубка вес мучаште Эльвиран тототлымыжо шокта. Вашмутым вучен шуктыдеак: – Чиенат уке? Лектат уке? Вашкерак!
Телефоным пылыш ден ваче коклаш ишыктен, Наташа колыштшылак кемжым чияш тӧча. Нимомат вашештен ыш шукто. Темдале. Вийнен шогале, прихожий гыч шинчаж дене пӧлемым шымлен нале, кухньышко гын вуйжымак чыкен ончале – чыла йӧртен дыр? Шкетын ила, сандене лектын кайыме деч ончыч чыла тергыме койыш пижынак шинчын. Тиде пачерым коваже, кийыме мландыже пушкыдо лийже, сертификат дене налын шуктыш, шкеже шукат ыш иле, колен колтыш. Тыге ик пӧлеман чатка пачер Натале уныкажлан ӱмырашлык пӧлек семын кодо.
Машина адак чытамсырын сигыралтыш. Ӱдыр омса кылымат кучен ыле, кенета шарналтыш: духи! Воштончыш йымалне кечыше шӧрлыкыштӧ шогышо духи атым нале, петыртышым почын, ик-кок гана поче-поче кок пылыш шеҥгеке пшик-пшик шыжыктыш. «Ӱдырамашлан духим пулвуй турасе йолйыжыҥыш шыжыктыман. Тунам кажне йолтошкалтышлан толкын семын лойгалт ӱпшалтеш» манын туныктен ойлымым шарналтыш гынат, «Ай!» манын кидшым лупшале, вашкерак уремыш чымалте.
– Ой-ой, тыйым вучаш! – таксиш пурен шинчынат ыш шукто, йолташ ӱдыржӧ шылталаш пиже. – Ынде пел бал-маскарадше пытыш чай.
– Тый эре паникым нӧлтет, Эльвира! Шуктена, – Наталья шеҥгел сиденьыш верланыш.
– Єрам, кузе тыге маска гай ласка лийын кертат?
– Паша мыйын тыгай, паша туныктен: вашкаш огыл.
– Ну да, ну да, – «Банкыште ыштет гын, кечеш миллион дене оксам кучылтат гын» маннеже ыле, но йылмыжым пурльо, кӧ пала, могай таксист логалын, ала марла мутланымыштымат умыла? Юмо аралыже…
Таксист, шинчанужшо семын тудын нерген осалым шоналтымым шижшыла, вуйжым шеҥгекыла савыралын мане:
– У вас духи весной пахнут. Любовью…
Наталья чурк! лие. Рульым кучышо пӧръеҥ ӱмбак тӱткын ончале. «Денис?» – могыржо ырен кайымым, чурийышкыже вӱр кышкалалтмым шиже. Но, пеле пычкемышыште раш ок кой гынат, йоҥылыш улмыжым умылыш, лыпланыш, нимом пелештыдыме деч мане:
– Спасибо.
– Это дорогие духи, мы дешёвые не покупаем, – Эльвира, туштат нержым шӱшкын, шогертенла тототлен пуыш. А йолташ ӱдыржылан марла ешарыш: – Пижедылше пӧръеҥ-влак эре тыге ойлат, шеклане, атмашкыже ит логал. Лучо шып шинчаш.
Ял гыч шукертак олашке илаш куснышо Натале тений коло вич ийым эрталтыш. «Шоҥго ӱдыр» маныт гынат, нелеш ок нал чай, вет мом шылташ, тыгакак: пачер, сай паша вер улыт, теве ынде ситыдымыжлан машинам налаш ямдылалтын, а воктеныже ик пӧръеҥат – ни марийже, ни качыже, ни пӧржмарийже – уке. Пырля вич ий келшыме, курымеш пырля лияш товатлыше, кажне У ийлан юзо йомак касым пӧлеклыше Владимир таҥже шӱмешыже моткоч келге сусырым коден. Мыняр теле, мыняр шошо эртен – нигузеат монден ок керт. Эре ушыштыжо. А кӧ тугай Денис?..
Денис дене вучыдымын вашлийыч да, лишем шудегечак, вучыдымын ойырлышт. Банкыш кредитым налаш толын ыле. Вашпидышым, моло кӱлешан кагазым возен шинчымыж годым Натале шем нугыдо ӱпан, канде шинчан пӧръеҥын тура ончалтышыжым шиже, кидпалым пыштымек, кагаз лаштыкым шкеж дек шупшылмыж годым парня мучашыже пӧръеҥын кидышкыже йоҥылыш тӱкныш – ӱдырын капкылже кӱсле кылла чымалте, чытырналте… «Нелеш ида нал» маннеже ыле, но йӱкшӧ пышкемалте…
Тудо кастенак Денис, йыҥгыртыш, барышке каналташ ӱжӧ. Натале тореш ыш лий. Тылеч вара ятыр гана киношкат, кафешкат коштыч, нуно икте-весыштым йолташла кученыт, нигудыжат: ни Наталья, ни Денис – шке шижмашышт нерген шижтарен огытыл. Но ик кастене…
– Ала чайым йӱаш пуртет ыле… – ӱдырын шинчашкыже тура ончалын, кӧргыж гыч ишалт лекше йӱкын мане Денис.
Нуно кужу жап марий мурым колыштын, воштылын, тӱрлым кутыркален шинчылтыч. Кенета Денис шижде-годде ӱдырым кыдалже гыч ӧндале, шкеж дек шупшылале, чурийжым ӱдырын чурийышкыже лишемдыш – тунамак духи пушеш аҥыргыш: висвис, клевер, ландыш пуш – чылажат иквереш варналте.
– Тыйын духиет шошо мардеж гай. Йӧратымаш таман… – Денис пелйӱкын мане да тӱрвыжым э-эркын ӱдырын тӱрвыж дене ваш ушыш – о-о-о! Тунамак «Сроп!» шоктыш да чурийжылан шокшын-шокшын чучын колтыш. Наталья верже гыч тӧрштен кынеле, шинчажым мыняр кертмын карен, уло кертмын совен колтыш да карале:
– Лек тышеч! Кай!
Нимомат ыш пелеште. Ӱдырын шинчаш тура ончале да омсам почын, чеверласыдеак лектын кайыш. Тылеч вара пел идалыкат эртыш…
Тиде духи, чынжымак, шергакан. Кажне ӱдырамаш тынар оксам луктын ок пыште. Наталят ятыр жап кокытеланыш, но тӱнямбалне кумдан чапланыше фирмыште ыштем манше сатучо-ӱдырамаш виешак кидышкыже кучыктыш да мӧҥгеш ышат нал. Ситыдымыжлан ешарыш:
– Нал, нал! Єкынаш от тӱҥал, тиде духи пӧръеҥым «шупшеш».
– Наташ, толын шуынна, – корно мучко таксист пӧръеҥ дене кӱлеш-оккӱлым кутыркален толшо Эльвира (атмашкыже пиже, витне), шарнымашым кӱрлын, ӧрдыж гыч тӱкалтыш. Коктын такси гыч лектын, «Шошо толкын» лӱман кафешке пурышт. Посна пӧлемыште шкеныштым погыстарышт, йолчиемым туфльылан вашталтышт, У ий касла чучшо манын, шинчам петырыше сӧрал маскым чийышт да залыш эртышт. А тушто!.. Пайрем лӱшка. Йырваш йӱк-йӱан шарла, гирлянде тул кавасе шӱдырйӱр семын чыли-чули волгалт йӱла, еҥ-влак кокла гыч агытанла кычкырымат шокта – Агытан ий лишемешыс!
– Айста чыланат Йӱштӧ кугыза ден Лумӱдырым кычкыралына! – пайрем касым вӱдышӧ самырык рвезе, пӱжалт пытыше, кож йыр куржталеш, чылаштым веселитлыкташ ӱжеш. Чыланат, ик жаплан ойгым-куаным, йомдарымашым, кӧранымашым, шургымо-вурседылмашым, шинчавӱдым, ӧпкелалтмашым, йолташын тушманыш савырнымыжым, йӱран игечым, пакча йыраҥым, ыштен шуктыдымо пашам, пӧртылтен шуктыдымо кӱсыным, окса чӱдылыкым, йомшо поянлыкым, йомдарыме да мумо пиалым – чыла-чыла монден, изи годсо пагытыш пӧртылын, икте-весын кидым кормыжтен кучен, кож йыр шогальыч.
– Йӱштӧ кугыза, тол! – кычкыральыч.
– Айста ынде «Чодыраште шочын изи кож» мурым муралтена! – вӱдышӧ адакат йыр куржталеш, йоген волышо пӱжвӱдшым коклан-коклан ӱштыл колта. Мом ыштет, тиде тудын паша, тидлан оксам тӱлат.
Натале ден Эльвират ӧрдыжеш ышт код, моло дене пырля оҥгыш шогальыч. А теве, йошкар мешакым сакалтен, Йӱштӧ кугыза ден Лумӱдыр койылалтыч. Вӱдышӧ, «Уф-ф» манын, куштылгынрак шӱлалтыш. Ынде пайрем оза нуно улыт, изиш каналташат лиеш.
Мурышт, куштышт, оҥайым ыштыльыч. Коклаште, фужерым кучен, шампанскийым подыльыч. У ий – волгыдо пайрем: куаным пӧлеклыше, ойгым мондыктарыше, у ӱшаным шочыктышо!
– А ынде чеверласымем деч ончыч мый вальсым куштынем. Семым колтыза-ян! – манят, Йӱштӧ кугыза, коча улмыжым монден, самырыкын тӧршталтыш, тояжым ӧрдыжкӧ кудалтыш да … Наталья ончык толын шогале:
– Тендам вальсыш ӱжаш лиеш?
Наталья изишак ӧрмалгыш гынат, ыш торешлане. Вичкыж парнян пушкыдо кидшым Йӱштӧ кугызан вачышкыже пыштыш, а тудыжо марий ӱдырым кыдалже гыч ӧндале, шкеж дек шупшылале да пылышышкыже шыпак пелештыш:
– Тендан духида шошо таман. Йӧратымаш вий…
– Тый… Те… – Наталья чурк! лие, эсогыл тӧршталтен колтыш, кидшым нӧлталынат ыле, но Йӱштӧ кугыза руалтен шуктыш.
– Таче мыйым соваш ок лий. Уке гын, курымешлан ий орашке савырем! – манят, шкеже лум тӱтан мардеж гай йырже вуж-ж пӧрдын савырныш, ужгажым шаралтыш да, оҥжо гыч луктын, ош оҥгырвуян ландыш аршашым шуялтыш.
– У ий дене, мотор ӱдыр!
… Икмыняр жап гыч Денис, Йӱштӧ кугызан вургемжым кудашын, вашталтен чиен тольо. Кас мучко Наталья пелен лие, ӱдыр ыш шӱкал: У ий тыгай поро айдемым пӧлеклен гын, молан? Бал-маскарад гыч нуно, таксиш шинчын, ик адрес дене кудальыч: Наташа дек.

Лидия СЕМЕНОВА.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: